پوسکنا سال – برزکوہی | عتیق آسکوہ بلوچ

الّمی خوانبو

پوسکنا سال

نوشت: برزکوہی | مٹ: عتیق آسکوہ بلوچ

پوسکنا سال ئنا بننگ نا گل و بالی ئٹ چیچلو کنوک بھلا مُچی ئٹ پخیر بھلو گھڑی اس ارفوک پیہنگ تون تُرند آن تینا لٹ ءِ ڈغار اٹ اِرا وار خلنگ آن گڈ تُرند آ توار تون پارے “بروک آ وخت آ ناچ کروک و تدوکا وخت آ ماتم کروکاک، بنبو! وخت بیرہ اسہ چاگڑدی لڑ بند ئسے، خوڑت ریک تمیسہ کے یا گھڑی نا دروشم آ سیلہ پیری خلیسہ کے، کلینڈر نا پنہ غا ایمون مریسہ سال ءِ پورہ کیر، دا بیرہ اسہ موضوعی درک ئسے۔ ہچس مٹ مروف۔ انت سال مٹ مننگ آن حال مٹ مرو؟ نہ، اخس پوسکنو سال بریر، حساب بدل مرو زند آخہ۔ نم انتس کہ بنگرے، تیوہ غاتے اُست آن دبو، نہ وخت ٹپ آتے درمان کیک، نہ زند مٹ مریک و نہ راج آتا بروکا وخت بیرفنگک، وخت بیرہ مُشت ئٹ بند ہِس ءِ۔”

تیوہ غا مُچی دا پخیر نا پارہ غا پام کرے و مُچی آن اسٹ ئسے نا سبّر آ توار بس “او گنوک! اگہ وخت اف، اگہ پوسکنا تُو و سال اف، گڑا بدلی انت ئسے؟ گڑا راج آتا زند دیر بدل کیک؟”

پخیر بند آ گھڑی ءِ ڈغار آ تخیسہ پارے “وخت ہچس بدل کپک، تیوہ غاتے وخت ءِ بدل کروک آ بدل کیرہ۔ پوسکنا سال آخہ، پوسکنا بندغ آک بدل کیرہ۔ ہرا ملی و ہرا بندغ ہرا ویل آتے ودی کرے، ہرا برجاء کیفیت ودی کرے۔ ہمو ذہنیت و ہمو بندغ نا برجائی ءِ پرغنگ کیک و نہ اونا وجود آن وختس ایسری تِرک کیک۔ پوسکنا بندغ ءِ ودی مروئی ءِ۔ وخت ءِ بدل کننگ کن۔”

مُچی آن مخنگ نا توار بس و اسہ ورنا اس ٹوک تروک وڑ پارے “او سنیاسی بابا! امر مریرہ دا پوسکنا بندغ آک؟ ہراکان بریرہ؟ دا پوسکنا بندغ ودی امر مریک؟ ہرا لمہ غاک ودی کیرہ دُن انگا بندغ تے؟”

پخیر گھڑی نا دامون ایمون آن پیری خلیسہ پارے “پوسکنا بندغ آک لمہ تا کُٹ آن ودی مفسہ، دا بندغ نا وجود نا تہٹی دِرک تیک، ہموکان پٹیسہ خننگک، نن تیوہ غاتیٹ اسہ پوسکنو بندغ اس ارے، ہرا خننگ نا ودار ئٹی ءِ۔ دا پوسکنا بندغ وختس زرتشت آنبار دئے سال گیاوان تیٹ سرگڑدان مننگ آن گڈ رسینگک، گڑا وختس دیو جانس کلبی آنبار ترکِ عشرت کریسہ رسینگک، وختس بدھا آنبار چُپ عبادت آن رسینگک، گڑا وختس منڈیلہ آنبار تارمہ غا زندان و دوارہ چی گویرا آنبار سُم تا توار ئٹ و وخت وخت اُراٹی تولوک کڑمب ءُ ساہ اس ہلیسہ تینا زنچک اٹ اُریسہ پام کننگ و ارادہ آتیٹ رسینگک، ہرکس تینا وجود نا تہٹی دا پوسکنا بندغ نا پٹ و پول ءِ جتا وڑتیٹ کیک، و ہرکس نا پوسکنا بندغ جتا مریک، ولے جتا مریسہ ہم تیوہ غاک اسہ وڑ مریرہ، تیوہ غاتیٹ جہان بدل کننگ نا طاغت مریک۔”

تیوہ غا مُچی گھڑی نا دامون ایمون ترندی تون پیری خلوک پخیر ءِ گنوک سرپد مریسہ اونا ہیت آتیان چس ہلنگ نا کوشست اٹ اوڑان خڑک مریسہ کریر، اندا توار توار ئٹ، اسہ کںڈ ئسے آن توار بس “جُوان، پخیر بابا! گڑا دا پا کہ امر مریک نا دا پوسکنا بندغ؟”

پخیر اسہ دم تون پیری خلنگ ءِ بند کرے، و گھڑی نا زی آ تولسہ مون ءِ آسمان کن بڑز کریسہ استار تے اریسہ پارے “پوسکنا بندغ؟ دا ہمو بندغ مریک ہرا تینا مرک آن پد ودی مریک، او بروکا وخت نا بندغ مریک ولے ساڑی وخت اٹ زند گدریفک۔ او تنیا مننگ آن خُلیپک، او چُپ مننگ و ہیت کننگ ہڑتوم آتے چائک و چُپی و ہیت کننگ نا وخت ءِ چائک۔ اونا شعوری بالاد تلار آتیان سوگو مریک۔ او تینا بد آن بد آ حالیت اٹ ہم انفرادیت آن گچین مریک۔ او حق آ سلوک مریک بیدس غرض کہ او داڑان فائدہ ارفہ یا اودے مرک دوئی مرے۔ اوٹی سوج کننگ نا جیرت و ورندی پٹنگ نا جستجو مریک۔ اودے توروک سیم تا خلیس مفک۔ اونا تہہ ئنا حساس بندغ زندہ مریک، پوسکنا زیمل تون او اُست ہلوک مریک، فن ئنا اودے چاہنداری مریک و فنکار ئنا اودے قدر مریک۔ اونا رہی آ بے بنوک ءِ بننگ کن خف مریک و ہرا دائسکان متنے اودے خنوک آ خن مریک۔ او تینے ٹی آجو مریک و تینا آجوئی کن فیصلہ تا باریم ءِ ارفنگ کیک و تینا آجوئی تون مابت کیک۔ او تینتون مابت کیک و تینے شرف ایتک۔ او وختی ہنوک کسر تیا ہنپک، اونا تینا خوشیک مریرہ، تینا دیک، تینا کاریم و ماتم نا دے مریرہ۔ او ساندہ راہشونی کن تیار مریک، و خواست تمے راہشون نا رند ئٹ برجاء مزاج تون ہننگ ءِ چائک۔ او بیدس سائیں کروک آ زند ءِ گدریفک، او خطرہ آتیٹ زند کیک، او مش تا ٹُل تیا مریک، او نادرست آ سمندر تیٹ تینا کشتی تے دڑیفک، او جنگ اکن ہروخت تیار مریک، وختس طاغت تخوک تون، وختس تینا برابر نا تون یا گڑا تینتون۔ او کٹک، یا باغی مریک یا گڑا خلنگک۔ چاگڑد آتے، راج آتے، جہان ءِ، تاریخ ءِ پوسکنا سالک آخہ، پوسکنا بندغ آک بدل کیرہ۔ توبو تینا مبارکباد نا کلہو تے، ڈھکبو تینا پوسکنا سال نا پٹاسکی تے، کس ئسے خمب کپبو، کلینڈر نا پارہ غا ارپبو، گھڑی تے شیف کبو، پوسکنا سال نا بست بند کپبو، پوسکنا دے ئنا ودار کپبو، پوسکنا بندغ نا ودار ءِ کبو، پوسکنا بندغ نا پٹ و پول ءِ کبو، نمے آن ہرکس ہمو پوسکنا بندغ ءِ خنے، تینا تہٹی یا تینے آن پیشن گڑا کل پٹاسکی تے ترخفبو، ساف آ کاغذ تے کشیسہ قلم دوٹی ہلبو پوسکنا تاریخ ءِ نوشتہ کننگ کن، گھڑی تے خوڑتی اٹ اربو، مٹ مروک وخت ئنا شاہد مبو۔”

پخیر تینا ہیت ءِ نیمہ غا ہلیسہ خڑک آ پاٹ چمولی و کاغذ نا ٹکر مُچ کننگ بناء کرے، مُچی سرپد مننگ الو کہ دا گنوک انت کننگے، اسٹ اس ٹوک تروک پارے “دنو ہیت ئسے گڑا انتکن ہربندغ پوسکنو بندغ اس مفک خواجہ؟”

پخیر چمولی و کاغذ نا ٹکر تے گھڑی نا دامون ایمون و زی آ شاغسہ باکس نا تیلی ءِ لگفسہ دافتے خاخر تس و دوارہ گڑد پیری کریسہ ورندی تس “انتیکہ پوسکنا بندغ بیرہ آجو بندغ مننگ کیک و آجو بندغ رسینگپک۔ ہر پارہ غا بندغ آجوئی نا پٹ و پول ئٹی ءِ ولے بندغ تیوہ غاتیان زیات بیم نا گواچی اندا آجوئی آن ءِ۔ آجوئی نا شعور بندغ کن بیم ئنا سوب ءِ، انتیکہ آجوئی تینتون ذمہ واری ہم اوار ہتیک۔ بیوسی ئٹی اٹ گچین کننگ مفک و آجوئی تینتون گچین کننگ نا بڈ ءِ ہم ہتیک۔ اندا آجوئی نا بے دادی آن دو خلاسی کن وختس بندغ پائک کہ دا کائنات نا بست و بند میکانکی ءِ و نن چنکو بشخ اس دانا مونا بے وس اُن، ہچس کننگ کپنہ وختس او پائک کہ تیوہ غا تدینیک خدا تعالیٰ نا تابع ءُ و بندغ نا انت اوقات، نن تو بیرہ بیوس اُن۔ وختس تینا کچ ءِ عمرانی، زرگزرانی، نفسیاتی عمل تا مونا کُورک۔ دا تیوہ غاتیان اسٹ نہ اسہ نیمون اس نن بنینہ، دافتا مسخت بندغ تینا آجوئی آ دو ارفیسہ تینے ایب کیب و فطرت نا دوتیٹ ہِلنگ خوائک و دُن کننگ نا بدل ئٹ او جارات خنک، انتیکہ اوڑا ہچو ذمہ واری اس مفک۔ ہر بندغ چائسہ تینے ریفک۔ اسہ آجو بندغ اس تینا تہہ اٹ پوسکنو بندغ ئسے پٹنگ کیک، آجوئی اولیکو شڑط ءِ، ولے داڑے آجو انسان دو بفک۔”

ہراتم چمولیک، کاغذ و گھڑی ہشنگسہ ہِس مسر، گڑا پخیر تینا لٹ ءِ ارفیسہ پارے “نم مشت آتے وخت ئنا ہس تیان پُر کبو، ای کاوہ، وخت ئنا بند مُشت ءِ ملوکا ءِ پٹنگ کن۔”


دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔

پُوسکنا حوالک

بلوچ راجی مچی نا بشخ مرِسہ جہان ءِ نشان ایتبو کہ نن زندہ و شرفدار ءُ راج ئسے اُن۔ ماہ رنگ بلوچ

بلوچ راج 28 جولائی نا دے گوادر ئٹ سرمریر و جہان ئے کلہو ایتر کہ نن زندہ و خوددار...