ہندوستانی ادب آن
لانک…… | ارٹمیکو بشخ
نوشت: شموئل احمد | مَٹ: عتیق آسکوہ بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
مار تے گواچنی کس اس سوج کتوکہ۔ ولے مسن تے ہچ ءُ فریشانی اس اَلو۔ اوفتیا خوڑتی اٹ پام کننگاکہ۔ استاد آک اسٹ ایلو تون چِک و تاڑ اٹی اختہ مسرہ کہ ہرا مسڑ دنّا سرکڑدئی ٹی پٹ و پول کرو۔ اوفتا نیام اٹ مسنک مفت انا مال آنبار بشخنگارہ، ولے مسڑ اس اگہ پروفیسر اعجاز ءِ دوست بروسس گڑا چیئرمین تون اڑینگاکہ و اودے تینا بشخ اٹ اتنگ اسکان پد سلتویکہ۔
اونا لانک انا رنگ زیات بسن ئس۔ او جتا ءُ فلیٹ اسے نا کمرہ اس ہلکوسُس و درغ آ تختہ اس خلفیسُس ”دارالمطالعہ“۔ الماری ٹی لانک آک بیرفوک ئسر۔ بورچی خانہ ہم بیرفوک ئس………… خوانوک آ مسن تے دارالمطالعہ ٹی خواہفیکہ۔ چا انا دور چلینگاکہ و پروفیسر لانک اٹی ’قیلولا‘ کریکہ۔
ہرا مسڑ فلیٹ کن مون کتوکہ اودے پی ایچ ڈی ٹی بھاز آ سال آک لگارہ۔ ولے او اشتاف آن کاریم ہلتوکہ۔ اسیکا خوانوک آ مسن تے باور کرفیکہ کہ اوڑان بیدس اوفک پی ایچ ڈی کننگ کپسہ۔ و اولیکو سبخ ءِ تینٹ نوشتہ کریکہ۔ نیام نیام اٹ ڈکٹیشن تسکہ۔ ڈکٹیشن نا نیام اٹ مسڑ نا پد آن سلیسکہ و ڈول کرسا ہُراکہ کہ ڈکٹیشن نا رَد آک ہراڑے ہراڑکنو؟ دوارہ اونا کوپہ غاتا زی آن دُو ءِ مریفسا رَد آ لوز آتیا شہادت نا ہور ءِ تخاکہ و پاریکہ دا رد ءِ ہڷ۔ دُن دُو مریفنگ اٹی اونا دوک مسڑ نا کلک آتتون لگارہ۔ مسڑ تینے پدی کرسا تولنگ نا کوشست کریکہ تو اونا کوپہ غاتیا دُو تخسا پاریکہ:
”چُنا………… نی کنا کمک آن بیدس پی ایچ ڈی کننگ کپیسہ۔“
دوارہ ساہت اسے کن تینا کرسی آ توسکہ و پاریکہ:
”مونی نوشتہ کہ۔“
ولے منہ لوز نوشتہ کرفنگ آن گڈ اسیکا وا پد آن سلیسکہ و کلک آتیا دوتے تینا خلسا پاریکہ:
”لاڈی آ چُنا…………۔ دُن ءُ رَدی کیسہ گڑا تھیسز نا مون مَون مریک۔“
ہراتم مُد جُوان مسکہ گڑا کمرہ ءِ تہہ آن کڑی کریکہ و لانک…………
راشد اعجاز اودے اولیکو ”ایپی سوڈ“ پاریکہ۔ اولیکو ایپی سوڈ مدام چمبر اٹی مسکہ۔ ایلوفک دارالمطالعہ ٹی…………
پروفیسر راشد اعجاز آن تیویٰ غاک سوختہ مسرہ۔ اونا ہڷ/ و تس وی سی اسکان ئس۔ منسٹر تون ہم اونا حال حوال آک ئسر۔ بلکن دا ہیت ہم گوہی کریکہ کہ بھاز زوت اسہ اردو یونیورسٹی سے نا وائس چانسلر مننگ اٹی ءِ۔ مار تیکن ہچ ءُ ویل اس اَلو۔ اوفک آزات ئسر۔ ہرکس ءِ خواہوسر تینا سپروائزر کننگ کریرہ۔ واہم پروفیسر منظر حسنین نا رہی آ کس ہننگ خواتوکہ۔ دروشم آ پیہن آ ٹِک آک و ریش اس۔ مسہ کنڈی ءُ ٹوپ اس بیناکہ ہرا پیشانی ءِ ڈکاکہ ولے ٹِک آک ڈکنگ متورہ۔ کس اس اگہ سوج اس ارّفے تو حسنین اودے ٹارگٹ کریکہ و اودے بھلو ویل ہرفوئی تماکہ۔ ولے پنچ ٹیم نماز خواناکہ و اخلاقیات نا سبخ تسکہ۔ اسہ اِرا لانک اوڑتون ہم ئسر۔ ہراڑے لانک دوئی مفروسس تو سوٹ انا اشارہ ءِ تسکہ۔ ریمنڈ نا سوٹ بھاز گچین ءِ۔”اُست خواہک اسہ سوٹ اس موغفو۔“
”ولے موغفنگ بھاز کبین ءِ۔“
”نمے انت اسے نا کمبوتی ءِ؟ جے آر ایف آن وظیفہ رسینگک۔“
عقل والا کن اشارہ گنج ءِ و فریشانی دیر ہرفنگ خواہسکہ؟ ہر سیزن اٹ مسہ چار سوٹ اوفک موغفرہ۔
و پروفیسر ہاشمی…………؟
آنحضرت حرم ءِ بیرفوک ئس۔ زئیفہ یلہ کرسا ہناسُس۔ آزات ئس۔ مسنک بورچی خانہ ءِ شرف شون کریرہ۔ کس رزان سلاکہ، کس سوزی تے گوٹاکہ۔ گل بانو پُچ سلاکہ و ڈکٹیشن ہلککہ۔ علی گڑھ آن فکشن آ اسہ پیر ءُ بادشاہ اس بس تو حرم آن اِرا پٹ و پول نا اسکالر رادہ کننگار۔ متکن آ عہد نامہ ٹی بسنے……
”و داؤد بادشاہ پیر و بے حال مس و اونا زی آ لیپ آک شاغنگارہ، ولے او باستوکہ۔ گڑا اونا نوکر آک اودے پاریر کہ ننا خواجہ بادشاہ کن اسہ ورنا ءُ بے برام ءُ مسڑ اس پَٹنگے ہرا بادشاہ نا رہی آ مرے و اونا خیال داری ءِ کرسا کے اونا رہی آ لیٹوک مرے کہ ننا خواجہ بادشاہ ءِ باسفنگ کے۔“
مالک بادشاہ آنحضرت نا سیمینار آتیت ہمرئی کرے و ٹیکی دائے ندر کرے۔
ثاقب قرۃ العین حیدر نا ناول نگاری آ کاریم کریسُس۔ اونا تھیسز پورو مسوسس۔ او خواہسکہ انٹرویو نا تاریخ رسینگے ولے چیئرمین نا دستخط سلوک ئس۔ او ہراتم تھیسز نا ہیت ءِ کریکہ ابوپٹّی وڑ انا وڑ اسیٹ ہیت ءِ چَپ شاغاکہ۔ اودے مہالو آن خوانوک آ مار تیان سما تماسس کہ تاریخ دُن رسینگپک۔ بھلو زَر اس خڑچ کروئی تمک ولے ثاقب زَر والا سے نا مار اَلو۔ جے آر ایف نا ہرا وظیفہ رسینگاکہ اوڑان تینا خواننگ و ہاسٹل نا خڑچ خرابات آتے پورو کریکہ۔ و داسہ پٹ و پول پورو مسوسُس گڑا وظیفہ ہم بند مسوسُس۔
ثاقب انگریزی ادب ءِ خواناکہ۔ اونا لائخی نا تیویٰ غاک سفت ءِ کریرہ۔ پروفیسر راشد اعجاز اونا سپروائزر ئس۔ تیویٰ غاک چاہسرہ کہ ثاقب نا نوشت اونا جند انا خواری تا بھرم ءِ۔ کس ءِ زر ترسا نوشتہ کرفتنے ولے ثاقب غریب اس ئس۔
غریب مسس تو دڑد ہرفوئی تمک۔
و سکینہ وہاب……؟ موذن نا مسڑ……؟
گھوبی نا پھل اٹ ہم تازئی مریک ولے سکینہ وہاب نا دروشم آتو سہیل نا رنگ آک ہمیش مروک آ وہم انا وڑ ساڑی ئسرہ۔ خن تیٹ دڑد، اسہ کانٹا مروک ءُ گُڈی سے آنبار سر ہلوک۔ بامس نا سُنٹ اسہ دم تون بدنی نا چوشک آنبار بڑز ئس۔ خنک اسیکا بامس نا تے ٹُنگ آتیا تمارہ۔ چُنکا بالاد و بدن تل تل ئس۔ اودے دیر ارّفیکہ۔ استاد آتا نیام اٹ اوڑکن ہچبر چِک و تاڑ متو………… و داڑان ثاقب ءِ بد بسکہ۔ او سکینہ وہاب کن جتا ءُ ہمدردی اس محسوس کریکہ ہرا سرگڑدان کروک ئس۔ انتئے بس پی ایچ ڈی کننگ کن؟ دیر ارّفوءِ دادے؟ لیکچرر تو تیویٰ غا زند مننگ کپک۔ کس منپرو ءِ تے؟ نئے استاد آتے باسفنگ کیک نئے کمیٹی نا باسک آتا مُٹ آتے۔ گڑا داڑے بس انتئے؟ غریب آ موذن نا مسڑ اسکول نا باجی اس مرے۔ اُرا اُرا ٹی اردو و قرآن خوانفک گڑا گزرزان تے مریک، ولے پی ایچ ڈی کیک تو بے واک مریک۔ ولے موذن نا مسڑ لائخ ئس۔ او نفسیاتی کِسہ غاتیا پٹ و پول کریسس۔ پروفیسر امجد اونا نگراں ئس۔ او شاعری خوانفیکہ۔ فکشن تون زیات خڑکی اَلو۔ اودے نفسیاتی ادب نا ہم درک اَلو۔ افسانہ ”انوکھی مسکراہٹ“ ءِ خواناسُس و ہندانا وار وار آ حوالہ ءِ تسکہ۔ او سکینہ ءِ رمائشت انت کرو؟ ولے سکینہ بھاز خواری کریسس۔ تیویٰ غا دے کتاب جا ٹی تولوک خوانسا کریکہ۔ ثاقب اودے کمک کریسُس۔ او پنجا غان زیات نفسیاتی افسانہ غاتا پِن تا اسہ لڑ اس جوڑ کریسُس و سکینہ ءِ تیویٰ غاتا فوٹو کاپی تے تسوسُس۔ ثاقب نا کمک اٹ سکینہ وہاب تینا مقالہ ءِ پورو کریسس۔ اونا مقالہ یونیورسٹی ٹی جمع ہم مسوسُس ولے ”واہوا“ نا تاریخ اڈ تننگتویسُس۔
ثاقب نا خنک سکینہ وہاب آ تمارہ او لار اٹی بسکہ۔ داسہ او پروفیسر امجد نا چمبر آن پیشن مسوسُس۔
ہر وخت نا وڑ دروشم آ تے پنوک آ پَن آتیانبار غم تالان ئس ولے جا اس دے انا روشنائی نا چنکو رنگ اس ہم تالان مسوسُس ہرادے ثاقب خنتو۔
”خلسا کہ پیری ڈیپارٹمنٹ نا……“
”تاریخ رسینگا۔“ او بشخندہ کرے۔ ولے او ہندن ءُ وڑ اسیٹی بشخندہ کرے دُن کہ ہوغنگ اٹی ءِ۔
”اڑے واہ…… مبارک!“ ثاقب خوش مس۔
”ولے اسہ ویل اسے۔“ سہیل نا رنگ اسیکا وا پلویڑ کرے۔
”داسہ انت مرو؟“
سکینہ اسہ پرچی اس ثاقب نا کنڈ آ مریفے۔ او زی زی آن ہُراتے۔ دا سی پِن انا اسہ لڑ اس ئس۔
یونیورسٹیک ہم گراکی کلچر نا بشخ اسے ءُ۔ ریسرچ آ فرض ءِ کہ واہوا کن پیشن آن استاد اعظم برے تو فائیو سٹار ہوٹل اٹی شرف و شون انا بست و بند مرے آخا تو تھیسز آک نمّن مننگ کیرہ۔ واہوا ہلنگ کن جامعہ آن استاد اعظم بننگ ئس۔ او بیرہ ران انا کباب کنیک۔ شعبہ غان پڑو مس کہ حضرت کن بھلو دعوت اسے نا بست و بند کننگے۔ پروفیسر راشد مہمان آتا لڑ ءِ جوڑ کرے اوفتیٹی رسرچ اسکالر و شعبہ نا ایلو باسک آتا پِنک اوار ئسر۔
سی بندغ کن ہوٹل الکریم اٹی دعوت نا بست و بند……؟ بٹر نان…… بریانی…… لیگ کباب…… چکن تکّہ…… چکن بون لیس…… فش فرائی……
غریب اسے اُس تو سرگڑدانی تیٹی اختہ مروس۔ و ثاقب سوختئی آن لار کننگ ئس……
”نے سما ءِ خڑچ خرابات آک اخس مرور……؟“
سکینہ چُپ ئس۔
”پنجا ہزار خڑچ مرو…… پنجا ہزار۔“
”سر پاننگ ئس داڑان شعبہ نا عزت زیات مریک۔“
”نی شعبہ نا عزت ءِ زیات کروس؟ استاد آک تینا عزت ءِ زیات کننگ ءُ و نے کاریم اٹی اتنگ ءُ بے عقل آ اسکالر۔“
”گڑا امر کیو؟“
”مرک انا گواچی مہ!“ ثاقب پین زیات سوختہ مس۔
سکینہ نا خن تیٹی خڑینک آک بسر۔
نی وظیفہ نا زَر آتیان زَر بچفسا تینا برام کن مُچ کرینس، ولے گراکی کلچر نا زَر آتے تینا کاریم اٹی اتیک و نی ہموڑے سلوک مروس۔ انت پَکار اس نے پی ایچ ڈی کننگ نا موذن نا مسڑ……؟ تینا ہَد و اویل آتیان پیشن زندہ مننگ خواسہ گڑا ہندن مرک انا گواچی مریس جوان ءِ………… زَر والا مخلوق ءِ نی قبول افیس۔ نی موذن نا مسڑ اُس۔ چاگڑد موذن ءِ موذن پائک۔ موذن صاحب پاپک۔ صاحب نا لوز امام کن ءِ……“
”ثاقب نی ہم……۔۔!“ موذن نا مسڑ خسکّہ اس خلک۔ ثاقب چُپ مس۔ او پشیوان مننگ ئس۔ او تینا سوختئی ءِ دا ناگناہ غا انتئے کشنگ ئس؟ تینت اونا جند انا تھیسز لانک والا پیٹی ٹی بند ءِ۔
ثاقب بشخنداری خواہس۔
”بشخس سکینہ……“
”کیریئر نا ہیت ءِ ثاقب، نن برانز ہم کننگ کپنہ۔“
ثاقب آسڑد اس کشا یخ تفے۔
سکینہ گُد اٹی تینا خڑینک آتے پاک کرے۔
دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔
