پھل انگا کفایت کرار

نوشت: ماجد ماجدی

دی بلوچستان پوسٹ 

جہان نا تیٹی ایہون کل بندغ آک زندہ و زندگی کیرہ، او تینا زند و زندگی تون اختہ اریرک۔ ایلو نیمہ غا گڑاس ہندنو بندغ مریرہ ہرافک بیرہ تینکن زندہ مفسہ تینکن زندگی کپسہ بلکہ اوفک تینا راج، مخلوق و تینا وطن، ڈیہہ اکن زندہ مریرہ۔ ہرافک تینا خوشی ئے تینا راج تینا، مخلوق، تینا ڈیہہ ئنا سرپد مریرہ و تینا ڈیہہ الئنا غم ئے تینا غم سرپد مریرہ۔ دننگا بندغ آک بندغ آتا استوخان آتیٹی ہند کیرہ، تاریخ نا پنہ غاتیٹی ہم سوگوی ئٹ نوشتہ مریرہ۔

ہندا وڑئٹ ہرا بندغ تینکن و تینا زندگی کن بیرہ ٹک خلیک دن چاہ او کسکنے، پوک مسنے و زند ئنا جواننگا چس ئے ہم ہلنگ کتنے۔ او ہموڑے اسکان محدود سلیسنے ہرانا ہچو گچینو مسخت ئس راج ئٹ مفک۔

ہمو بندغ ئس راج اکن زندگی کیکک، بولی ادب ڈیہہ ئنا شون شرحالی کن زند و زندگی کیکک گڑا دن چاہ ہمو بندغ زندہ ئے و حرکت کننگ ئے گڑا زندگی نا اصلی چس ئے ہم ہمو ہلیکک و دا سرپند مریکک کہ زندگی انت ئسے و زندگی انتکن کروئی ئے، زندگی دیر کن کروئی ئے۔

پھلی کفایت کرار 13 اپریل 1969 ئٹ خلق بادینی ٹی حاجی دین محمد نا وتاخ ئٹ ودی مس تینا بنیاتی تعلیم ئے ہموکان تینا خلق آن پنچ اسکان دوئی کرے و دوارہ میٹرک ماڈل ہائی سکول نوشکے آن کریسہ مستی تعلیم ئے تینا برجا تخنگ کن ڈگری کالج نوشکے ٹی داخلہ ہلک و کالج نا تعلیم ئے ہموکان دوئی کریسہ ئس کہ اونا ایگرکلچر نا سیٹ مس، داڑکن تینا آخری تعلیم ئے برجا تخنگ کن او ٹنڈو جام ئے ہنا خوانا خواری کرے ہموکان ایگریکلچر نا سند تعلیم دوئی کرے و پدی تینا ہنکین نوشکے آ بس۔

نوشکے ئے بننگ تون او منہ وخت ئٹی سپارک اسکول نا بنائے کرے داکان بروکا چین نا شرحالی نا اولیکو علمی گام ئے تخسہ راسکوہ نا سنگت آتیتون اوار مریسہ مستی تینا سیاسی و ادبی زند نا ہنداکان بنائے ہم کرے۔

پھلی کفایت کرار راج ئنا ہمو ورنا ئس ہرا راج وطن، مخلوق اکن زندگی کریکہ، او راج انا تیٹی تینا پنے زندہ تخا راج ئنا استوخان ئٹی ہم زندہ سلیس، تاریخ ئنا سوگو آ پنہ غاتیٹی ہم تینا پنے نوشتہ کرے۔

پھلی ئے نن دا ہم پاننگ کینہ کہ او ہمو ورنائس ہرا راج زبان ادب کن براہوئی بلوچی بولی کن عملی وڑئٹ کاریم کرے و اینو نا راج انا ورنا تیکن اونا زند بود سوگو ءُ نظریہ ئسے نا پن مسک۔

پھلی نا است ئٹی چنکی آن وطن دوستی، راج دوستی، نا مہر ئسکہ ہرا وخت او خوانا محنت کرے گڑا دا مہر اونا راج دوستی کن بیرہ مہر ئس متو، دا مہر اونا خنتیٹی اونا است ئٹی جہان ئٹ اسہ نظریہ ئسے نا عمل ئٹ جوڑ مس اسہ سوگو و فکر ئس جوڑ مس ہرا دا پارے کہ زندگی راج ئسے نا پنا مرے وطن ئسے نا پنا مرے اصل زندگی پاننگگ۔

کفایت کرار نا ادبی زندگی ٹی اونا مسہ کتاب مونی بسونو ہرافتیٹ اولیکو ‘ظلم ءِ جمر’ (بلوچی) ارٹمیکو ‘شب جائے کہ من بودم’ (سفر نامہ ایران ـ اردو) مسٹمیکو ‘بالاد’ (براہوئی شاعری) ءُ۔ ظلم ءِ جمر و سفرنامہ ایران ءِ خوڑتی ٹی خواننگ و سرپد مننگان بندغ پہہ مریکک کہ پھلی انت سوچ تخوک و اخس چاہنداری تخوکو بندغس مسنے۔

پھلی زندگی نا ویل آتے خناکہ و ہندا ویل آتا باروئٹ سیاسی پڑا مسکہ یاکہ ادبی، دا ویل آتا ایسری کن ہروخت گام ارفیکہ دُو خلککہ و راج ئے شرحال خوائسکہ۔ ہندن او بھاز احساسیت ئٹی زندے گدریفیکہ ہرا راجی آ ویلاک اونا چنکا سینہ غان زیات مسر گڈ سرئٹ 29 مئی 2003 اٹ جہان نا خنتے ملیسہ تینا خنتے تر کرے و ننے کل آن ساندہ جتامس۔

لمہ وطن نا عشق اٹ ڈب ہلوکا فدائیک وطن نا فدائیک

نوشت: ماجد ماجدی

دی بلوچستان پوسٹ

ہرا وخت ہیت وطن ئسے نا مرے پدی ہندنو وطن ئسے نا ہیت مرے ہرانا ہرا کنڈا نظر شاغس نے تک بریک تو بیرہ خیسن، تیل ،گیس، یاقوت، اتتون اوار نے ہیرا و موتیک تک بریرہ تو دننگا وطن نا جانثار فدائی تے نن دن سرپند مرینک کہ دا فدائیک ہموفک او ہرافتے وطن سرپند بسنے و وطن نا مہرئنا حب اوفتے بش کرینے وطن ئسے کن قربان کننگ آ سر کرینے۔

لوز” فدائی” نا ہراوڑ معنی ارے او دادے کے تینے قربان کننگ تینے ندر کننک تینے پیش کننگ و پین پین۔
داڑے ای فدائی تے دن سرپند مریوہ کہ فداہیک ہمو لمہ وطن کن ندر مروکا لمہ غاتہ ورناک ءُ ہرافتے یخ و باسنی لنگڑی ملاسی و بین نا وختس دیر دپک بیدس اسہ جوفہ اسیان تینے وطن کن قربان کننگ خوارہ و تینا جان ئنا وختس ہم پرواہ تخپسہ و مرک آن مست شہیدی نا ءِ بخل کننگ اٹ ندر مریرہ، گواچنی آ فدائی تا حق ءِ ادا کیرہ فدائی پاننگرہ۔
اینو نن تاریخ ءِ خوڑتی ٹی خوانن ننے ہر دور باری ننے ہر وخت نا ظالم جابر تا سما تمک کہ اوفک انت انت ظلم کریرک پدی اوفتا انت انجام آک مسر ہنداوڑ تاریخ نا پنہ غاتیٹی ہمو قومک زندہ و حساب اریرک ہرافاک تینا دشمن نا مون ئے تینا وس و کچ نا حد اسکا بش مسنو تینا دشمنے ہندا باور کرفینو کہ تینا عزت و ننگ لمہ وطن کن تینے ندر کرینو ولے زورآک ءِ دشمن نا مونے وختس ہم دو بڑز کتنو و دشمن ئے تینا زی آ تینا حق نا زی ئے وار خوائی تتنو و دشمنے دا محسوس کرفینو کہ نن تینا وطن نا خواجہ ان و تینا وطن نا خواجہ پین کسے ہچ وختس کپنہ۔
ہندا وڑئٹ نن بلوچستان نا تاریخ آ اُرین بھازا پیر و کماشک ورنا تتون اوار بھازا شیرزال انگا زالبول آک تینٹ قربانی ہم تسنو و تینا جغر نا ٹکر آتے ہم وطن کن سوگو و فکر جوزہ اسیتون بش کرینو وطن نا چیٹ اکن راہی روان کرینو ہرافتا سوب آن نن فخراٹ پانہ نن بلوچ ان یا اوفتا قربانی تادو آن نن دا محسوس کینہ کہ نن بلوچ ارینک۔
وطن نا ازاتی وطن نا آجوئی کن جانثار آ ورنا تا قربانی تے ہروخت اسہ بھاز بھلو کڑدئس مسنے ہرا کڑد اینو سوبرو نظریہ اس جوڑ مسنے ہرانا پن بلوچ ئے، بلوچ وطن ئے، بلوچ راج ئے یا بلوچستان نا آزاتی ئے ہرادے نن مجید برگیڈ نا پن ہم تننگ کینہ۔
بلوچ نا آزاتی کن بلوچ نا وطن کن کل جانثار آک تینا خلوص اٹ قربانی تسر تننگ ئٹی ءُ اوفتا سگ جیرت ءِ سد سلام ئے ہندا وڑ اینو شہید جنرل اسلم بلوچ ہرانا جند شہیدی ئے سرسوبی ٹی دوئی کرے اسہ فکر ئس اسہ نظریہ ئسے آن پد ہنا اونا فکر نظریہ اینوگچین وڑٹی ساڑی ارے دا نظریہ مدام برجا سلیک ہنداوڑ کاریم کیک جنرل اسلم مجید برگیڈ ئے جوڑ کرے ہرانا پن اینو آزاتی نا پن جوڑ مسنے آزاتی نا عمل جوڑ مسنے تو دا جانثار آتیٹی ریحان جان ہرا وڑ وطن کن قربان مس او تینا پنے ہم دتر ٹی نوشتہ کرفے ہنا اونا وطن دوستی غٹ ئے سبخ تریسہ اسہ سرسوبی اسے کن تیوی مخلوق ئے بش کرے دا عمل دشمن آ بھاز اثر کرے و دشمنے پین مجبور کرےـ شہید ریحان نا جانثار ٹولی نا چار یار چار سنگت چار درویش تینا موتے دلدستہ تخسہ ہندا بلوچ وطن نا آجوئی نا عمل ٹی ارا گام مونی ارفیر ہرا گوادر ٹی بلوچ گوزہ گیرتا اوٹل ہراڑے پیشن نا بروکا چینی ایلوملکاتا انویسٹرآک آک ئسرہ ہموڑے اسہ راستو جوزہ اسیٹی سر مسر دشمن نا کہی لغور آ کرنل سپاہی و ایلو مکار آتتون اوار 40 انویسٹرک ہم مڑدار مسر دا عمل مجید برگیڈ نا کل بلوچ دشمن کن اسہ تاریخی او سبخ ئس مس کہ ہرا قومک ہراملک آک بلوچ کوزہ گیری ٹی اوار مریرہ یا بلوچ ئے نیست خوارہ تو اوفک اوفتا حالت ہنداوڑ مریکک یا داکان ہم زیات بد مریکک او دا جلہو دشمن کن اسہ تاریخ سبخ اس جوڑ مس سلیس باہدے دشمن داڑان سبخ ہلیسہ بلوچ راج ئے بلوچ نا وطن ئے بلوچ آتا تکسہ تینا قوزہ گیری آن مر سلے نہ تو سدا جانثارآک داکان مونی گام ارفنگ کن تیار تولوک شہیدی اوفتے توار خلسہ ئے دا جلہو گوادرنا بلوچ قوم نا ہنوکا تاریخ ئے اسہ وار پدی تازہ کریسہ تاریخ اٹی ہم نقش جوڑ مرسہ کل بلوچ قوم ئے دا کلہو تس کہ بلوچ واکی اسہ عزت اسہ نظریہ اسہ غیرت اسہ خواجہ ملک قوم ئسے نا پن ئے ہرادے خوجہ غاک تا تینٹ وارس و وارسی خوارہ۔

دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔

مجید نا کاروان مُستی روانے

شئے رحمت بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

فدائی عربی زبان نا لوز اسے اونا معنی ندر مننگ ءِ، دا لوز ئنا آساننگا مطلب ندر مننگ ترنگ تینا ساہ ءِ اسے جوانو و حق ئنا مسخت اسیکن ندر کرنگ۔ ہندا وڑئٹ نن اگا اُورین باز مخلوق دا لوز ئنا معنی ءِ پوہ افس او فدائی لوز ئنا وضاحت ءِ پین رنگ ئٹ کیرا۔

اگہ نن بلوچ قوم ئٹی اُورین قربانی تروکو کم متنے، او پیرکماش مرے یا کہ چُنا و زالبول مرے بلوچ تینا وطن نا رَک اکن ندر مسونے و ہزاراک تینا جان ئنا ندر کرنگ کن تیارو۔ جہان شاہدی ایتک کہ بلوچ ندر مننگ نا وختا پدی ہڑسینگتنے و تینا جان ءِ قربان کرنگ کیں ہر وخت تیار مسونے، ہرا بلوچ کہ تینا قوم ئنا، تینا لمئی بولی نا، تینا لج ننگ ربیدگ آن پوہ افس گڑا ہمو قربانی نا وختا تینے پد بٹیک۔

ای اینو دا پاپارہ کہ کُل ءِ بلوچ ہندن ٹک خلیک، باہدے اینو کُل بلوچ ہندا فدائی جوزہ ئٹ جہد ئٹی اوار تمیر۔ اینو دُن افک کہ ہمو بلوچ جہد ئٹی اوار افک او سرپد اف، سرپدی کہ ہرکس جوان سرپد ءُ و چارہ ولے اسے گڑاس اودے جہد ئٹی اوار تمنگان توریک او مرک ئنا بیم ءِ۔ مرک کُل ئنا زیہا بریک ولے نیک بختاک ہمودو کہ اوفتا دتر وطن نا کاریم ئٹی بریک۔ کنا خیال پائک امروز نا اولی و گڈیکو سرسہبی ہندادے کہ نی تینا قوم ئنا خدمت کر، تینا وطن کن قربانی ایت و مرک ءِ مخنگ مخنگ ئٹ بغل کرک و مرک آن پد ہم دنیا ٹی ہزارا سال زندہ مرک۔

بی ایل اے نا تلہ آن مجید برگیڈ ءِ شہید جنرل اسلم تشکیل تسک، مجید بریگیڈ نا فدائی لسٹ ئٹی ہمو شروع نا دے تیٹی بازاک تینا پن ءِ شاغارک بازاک تیار مسر۔ اوفتے ٹی شہید باز خان مری المعروف درویش جان نا پن کلان مہٹ ننا مونا بسک۔

مجید برگیڈ نا نیمہ غان اولیکو جلہو دسمبر 2011 ٹی شفیق مینگل نا زیہا مسک و سرکاری مخبر تیان بازاک داٹی کسکر ولے شفیق مینگل بچا۔ شفیق مینگل ریاست نا بھلو دلار ئسے، او بلوچ نسل کُشی ٹی اوارے۔ او بے حساب بے گناہ بلوچاتے شہید کرینے ۔ دا جلہو ٹی شفیق خلنگ متو ولے دا اسل بھاز سرسہب ءُ جلہو اس مسک انتیکہ دا جلہو بلوچ قوم ٹی باز جوزہ ودی کرے، بازاتے ہندا غلامی نا احساس ءِ تسک۔

ہندا وڑ ئٹ شہید مجید نا و شہید درویش نا نظریہ مونا دریسہ اٹ 11 اگست 2018 آ دالبندین ٹی چین ئنا انجینئر آتا بس نا زیہا شہید ریحان جان فدائی جلہو کرے۔ جلہو آن پد کُل ءِ بلوچ قوم ءِ سما تما کہ ریحان استاد اسلم نا مارے۔ استاد تینا مارنا دترتیان بلوچ قوم ءِ سرپد کرے کہ نن کُل قربانی ٹی یخین تخینا دُن اف کہ نن بیرہ ایلو بلوچ ءِ قربانی نا پانہ، دا فدائی جلہو چین ئنا انجینئر و پاکستان فوج ءِ خلیس نا گواچی کرے کہ سرمچاراک ہرا وختا ہم خوار جلہو کرنگ کیرہ۔ چین ئنا انجینئراک سخت تحفظ نا خواست ءِ کریر۔ اوکان پد اوڑے چین ئنا انجینئر آتیکن سخت محافظ ٹہیفنگا۔

پاکستان او چین ئنا وہم و گمان ئٹی الوکہ داسا ہراڑے جلہو کرور۔ او دالبندین ئٹی سیکورٹی ءِ سخت کریر کہ کراچی ٹی چینی کونصلیٹ نا زیہا فدائی جلہو مسک۔ دا جلہو آن پد چین ئنا باز مخلوق نرار و بھاز خوف ئنا مسر مسر، دا جلہو ٹی باز سرکاری بنداغاک کسکر ولے پاکستان تینا بد نامی نا خلیسان، کہوکاتا کچ ءِ ڈکا۔ سنگتاک دلیری ئٹ جنگ کریسہ اٹ گڈیکو سُم تے تینے خلکُر و شہید مسر۔ پاکستانی فوج و سرکار نا کُل بندغاک گوڑینگار کہ داخا سیکورٹی ٹی دا ہراکان بسر فدائی کریر۔

دا جلہو آن پد استاد نا ویڈیو کلہو بس او پارے کہ چین اگا داسا بلوچستان آن پیش تمیتو پین ہم فدائی جلہو مرو۔ بلوچستان نا آزاتی اسکان ہندا وڑئٹ نن جہد کریسہ و قربانی ترسہ کینا۔ دا بلوچ نا لمہ ڈغار ءِ داڑے بلوچ ہچبر مناپرو کہ پیشن مُلک ئنا بندغ ئس برے ننا ڈغارے کوزہ کے و جاگہی مرے تولے و ننا وطن نا قدرتی آ وسائل تے لُٹ و پُل کے۔

جنرل اسلم ءِ کراچی قونصلیٹ جلہو نا ماسٹر مائنڈ  پاننگا و استادے تینا کرایہ نا قاتل آتا دو آن پاکستان شہید کریفے۔ استاد نا شہیدی آن پد دشمن پارے کہ داسا دنو جلہو مفرو و چینی انجینئر و جہانی کاروباری مخلوق ءِ دعوت تننگاکہ کسس ہم تینا کاروبارے کرنگ خواہک او برے انتیکہ دا اسے امن آشتی ءُ جاگہ ئسے۔ جہان ہم دا ہیت ءِ چاہک کہ بلوچ نا سرزمین آ پین کسس ہم ہمیش تولنگ کپک۔

شہید استاد نا شہادت پد او پاریر کہ داسہ فدائی جلہو مفرو انتیکہ دافتا کمانڈ کروکا استاد ئسک۔ اوفتے سما افک کہ استاد اسے سوچ، اسے نظریہ ئسے۔ استاد ہمو پاکنگا کسر ئٹ تینا جانے تسک تینا دترتیٹ لشکرے یخین تسک کہ لمہ وطن قربانی خواہک۔

گوادر ئٹی فدائی جلہو مسک اوڑے 40 آن زیادہ پیشن ملک پاکستان نا انویسٹر آک کسکر دے ئس نیم آن زیات جنگ مسک و سنگت آک تینا ٹارگٹ ءِ پورہ کرنگ آن پد گڈیکو سُمتے تینے خلکر و جسمانی حوالہ آ ننے آن جتا مسر۔ دا بلوچستان نا تاریخ ئٹی اسے انتہائی سرسہبو جلہو اس مسک ۔ انتیکہ دا جلہو ننے ہندا یقین تسک کہ نن کُل اسٹ اُن انتیکہ اتحاد خالی پن ئنا مف۔ اتحاد ئٹی عمل مرے کامیابی مرے اسٹ ایلوڑتو کُمک مرے۔ اتحاد دا کُل گڑا تا پن ءِ۔

بلوچستان نا کُلے فدائی (شہید) ءِ سد سلام پیش کیوہ۔ شہید مجید نا سوچ ئٹ ہنوکا درویش، ریحان، وسیم، ازل، رازق، بابر مجید، منصب، حمل، اسد و کچکول نا قربانی تے سد سلام پیش کیوہ۔ اوفتا قربانی کنا نزورا بالادے ہر وخت ہمت تریسہ کیک ۔ اوفتا سوچ کنا راہشونی ءِ کیک انتیکہ او تینا جانے لمہ وطن بلوچستان کن ندر کریر و تینا زند ئنا ہر خواہش و ہر خوشی ءِ قربان کریر۔

پاکستان و تیوی آ جہان ءِ خبر تمے کہ دا جنگ ایسر مفک۔ دا ننا حق ئنا جنگ ءِ دا ننا آزاتی نا جنگ ءِ۔ اگہ چین و ایلو ملکاک گوادر و پورہ بلوچستان آن پین متوس گڑا داڑے بیرہ دا فدائیک مفرور پین ہم داکان ترندو جلہو مرو پین ہم فدائی مرو انتیکہ مرک ہمو گڑانا پن ءِ کہ مرک آن پد کس زندہ مفک ۔ دا اسہ ہندنو عظیم ءُ مسخت ئسے کن کہنگ ءِ کہ داڑے بندغ کہنگ آں پد ہم زندہ مریک گڑا دُن انگا مرک ءِ کس داخا ہم موقع تفک کہ مرک انسان ءِ بغل کے انسان مرکے تینٹ بغل کیک۔

خواری کش آتا جہانی دے

نوشت: محمد عمران لہڑی

دی بلوچستان پوسٹ 

جہان نا زیبائی و آسودگی ہرا تپہ نا دو آن مریک ہمو تپہ نا زند سختی سوری آن پر ئے. دنکہ ملک آتیٹی خولم ئے دسنگ، دے باسن آ دیر توننگ، تیاری نا وخت آ روتنگ و لاب کننگ اسکان مچا کاریم تے بزغر کیک ولے غلہ نا ارغ ئے مچا جہان نا باتیک کنیرہ. اندن زند نا ہر پڑ آ دا خواری کش آتا محنت و خواری آن انسان نا زند آسودئی ٹی تدینگنگ ئے.
خیر دا تو داسہ اسے روایت ئس جوڑ مسونے کہ بس یکم مئی بریک خواری کش آتا باروٹ گڑاس راست و دروغ او ہیت و گپ، منہ لوز نوشتہ کننگک، بس دے نا تدینگنگ تون اندا طبقہ نا خواری، زلیلی، ناانصافیک برجا سلیرہ. مچا سال کس اوتیان ہرفپک کہ نما زند نا دیک امر تدینگنگ او….. کل آن بهلا جہالت نا دروشم دادے کہ یکم مئی ئے ہمو بندغاک ہم مزور تا حق آتیکن اڈ ایترہ ہراکے تینٹ مزور و خواری کش نا استحصال ئے کننگ ئے. یکم مئی نا برانز آتیٹی ہمو مخلوق ہم تران کیک ہراکے دا طبقہ نا محنت نا جائز اننگا وسیلہ ئے تفک.
یکم مئی نا دے آ مچا جہان اٹ خواری کش آتا محنت، سختی و زند نا ایلو ویل آتیا ہیت و گپ تران آک مریرہ، دیواناک اڈ ہلیرہ، سڑک آتیا مخلوق برانز کیک. ہمو گل و یونین آک ہراکے دا طبقہ نا حق و اونا زند نا بنیادی آ حق آتے دوئی کننگ کن جوڑ مسونو، دا دے آ جلوس کشیرہ، مزور نا استحصال کروکاتا برخلاف توار چست کیرہ، سرکار ئے اندا طبقہ نا حق آتے تننگ نا نعرہ ئے خلیرہ.
ولے اگہ مچے حقیقت نا پارہ غا نظر ئس شاغن، دا دور باری ٹی تینا چپ چاگڑد اٹ خواری کش نا زند نا جاچ ئس الین تو ننے دا معلومداری ملیک کہ مزور نا پن اٹ تو اندا خواجہ غاک ہم مزور نا استحصال ئے کننگ او. اندا یونین آک ہم تو سرکار تون گنڈوک او… سرکار آن منہ نوکری نا وسیلہ اٹ خواری کش نا حق آتیان تینا مونے ہڑسانو. مزور نا پن اٹ سرکار ئے بلیک میل کننگ آن بیدس پین ہچ مزور نا حق و آسودگی نا ہیت ئس.
خیر داسہ نن دا دے نا تاریخ ئے نہ اورینہ و نہ کہ پیشن نا دنیا نا مزور آتا باروٹ لوز نوشتہ کینہ…. داسہ نن تینا دهرتی بلوچستان نا ڈغار آ اندا خواری کش آتا زند نا جاچ ئس الینہ. بلوچستان اٹ دا طبقہ کل آن زیات محنت و خواری کیک، مچا دے کاریم کیک ولے اودے اونا ہمو کاریم نا وسیلہ دو بفک. اگہ اینو نن تینا ڈغار نا کوئلہ مائینز آتا خواری کش آتا زند آ نظر ئس شاغن تو ننے دا معلوم مریک کہ داڑے اندا مزور آتا خواری و محنت نا حق تینا جاگہ غا داڑے تو مزور نا زند نا حفاظت کن ہم سرکار، جاگیردار و سرمایہ دار آک ہچو وڑ و ڈول ئس کتانو. سال بلکہ تو اٹ کئی مزور آک اندا کوئلہ کان تیٹی زہریلا گیس، دهماکہ و پین حادثہ نا گواچی مرسہ زندگی آن دو سلیرہ. داڑے خواری کش آن زیات پیسہ ئے قدر ارے. داڑے نیزگاری انداخہ ودانے اندا سرمایہ دار آتا دو آن کہ اسے مزور ئس اگہ تینا کاریم اٹ اختہ مریسہ حادثہ سینا سوب آن موت نا گواچی مریک تو اونا جاگہ غا پین صد بندغ مزوری کن تینا کاغد آتے جمع کیرہ.
دا سرزمین آن خیسن پیشتمنگ ئے. ہراڑے خیسن پیشتمنگ ئے ہموڑے دا سرزمین نا باتیک تینا خواری نا وسیلہ غاتے دوئی کننگ کن برانز کننگ او. دا سیندک نا خواری کش آکو…. سیندک نا خیسن تیان چائنا ترقی نا کسر اٹ دنیا نا ایلو ملک آتیان کئی گام مونی ہنانے ولے دا دهرتی نا خواری کش آک اینو ہم تینا بنیادی حق و انصاف کن احتجاج کننگ او.
داڑے سرکار و سرمایہ دار آک اسے اندونو ماحول ئس جوڑ کرینو کہ کس ئس ہم نا انصافی و سرکار نا ناجائزی تا برخلاف ہیت کننگ کپک…. داڑے اندا خواری کش آتے دا دڑوکو تننگانے کہ اگہ کس ئس ہیت کرے توار چست کرے تو نیزگاری نا شکار مریک.
گوادر نا ماہی گیر آک مریر یاکہ سیندک ریکوڈک نا خواری کش آک، مچھ و ہرنائی شاہرگ نا کوئلہ کان آتا مزور آک مریر یاکہ حب نا فیکٹری تا محنت کش آک، باغ و ملک آتے آباد کروکا بزغک مریر یاکہ مش تیٹی خل پرغوکاک……… دا کل خواری کش آکو.. دا کل بلوچستان نا باتیک او….. دا دهرتی نا وارث آکو… ولے داتا زند داخہ سختی آن انتئے پر ئے…. دا نا باروٹ ہر باشعور ئے سوچئی ئے… کئی سال آن محنت و خواری آن پد ہم داسکان دا طبقہ نا زند آسودہ متو….. نہ کے او تینا جائز حق آتے دوئی کریر.
کئی سال مالو ہم اندا طبقہ تینا مچا دے نا خواری آن صرف تینا چنا تا ارا وخت نا ارغ ئے دوئی کریکہ اینو ہم مچا دے کاریم کیک و اندا کاریم نا وسیلہ اٹ صرف انداخہ دو بریک تے کہ صرف تینا چناتا پڈ ئے ولیفک.
دا حقیقت ئے خواجہ حمید عزیز آبادی تینا شاعری نا دروشم اٹ دا وڑ دوشان کیک……
ارے خید اٹ زباد اونا
وطن کل جائیداد اونا
کرینے جک او ماڑی تے
ولے ننکو شپاد اونا
مگر بے وس ئے مجبورے
وطن زیبائے پر نور ئے
حقیقت نا دا فریاد ئے
جہان اوڑان آباد ئے
او کل ئے پچ باخو تیک
مگر لوچ اونا زیذادے

“کُٹّان ءِ نے آ بندغ”

نوشت: نظام نزیر

دی بلوچستان پوسٹ

ای دا خیال کیوہ کہ اگہ براہوئی زبان اٹ جبار یار نابوگ شوگی آ تخلیق متوکہ تو براہوئی زبان دا چسّ آن ہورک خنِنگاکہ۔ انتیکہ ایماندار جبار یار صاحب نا پانِنگے کہ ہر بندغ ءِ خدا وند تعالیٰ مخنگ و اوغنگ ناوسّ تسّونءِ ولے دا زندگی ٹی بندغ ودی کہ مریک تو اوغیسہ ودی مریک، او اگہ اوغپک تو دائی اودے زورٹ اوغفک، ولدا زندے گدریفسہ چِوہ کہ داکان کاہک و ایلوتے ہم اوغیفک مطلب دا کہ زند ئنا بھلا بشخ فکر و غم خواری اٹ گدرینگک، مون مُستی یار صاحب پارینے کہ دا حالت اٹ اگہ کسس مچِٹو وخت ئسے کن کسے بشخندہ ہم تِننگ کرے تو بھاز بھلو ہیت ئسے۔

ہندن جبار یار صاحب نا دا ہیتان نَن دا سرپند مرینہ کہ اگہ او بوگ شوگ نوشتہ کرینے دا اف کہ او ہندُن مسخرا گو و خوش و گلانو بندغ ہس مسونے یا بیرہ ڈُکھ و گڑتی آن آجو مسون ءِ۔ آخا بلکہ ہندُن اودے اَم زند ئنا ہر ڈُکھ و وئیل پلویڑ کریسُس ولے او ایلوتیکن مخیفنگ نا اسے جوانو فن ئسے نا خواجہ مس۔ او اسے جوانو ہنر ہس دوئی کرے انتیکہ او داڑے بھاز سوبرو ہیت ہس کرینے کہ دا ڈُکھ و وئیل آتا جہان ٹی کس ہس کہ کسے مخیفِک بشخندہ و ٹاکو خلِفنگ کنِنگ کیک تو دا بھلو گپ ئسے کہ اونا گڑتی آ دروشم ءِ بدل کنِنگ یا کسے نا سینہ ٹی ڈُکھ آتا تیوئی آ بڈّ آن اودے بشخندہ کریفے یا اونا غم تا دنیا غان اونا ہوش پرّیفنگ کے یقین اٹ ئسے بھلو ہنر ہس خواہک۔ دا ہنر نا خواجہ یار صاحب ہس ۔

دا بھاز بھلو کمال ئسے کہ جبار یار نا شاعری گُہرُم انِنگا بندغ آتے ہم بشخندہ و ٹاکو خلنگ نا وسّ ایتِک۔ جبار یار نا شاعری تینا جاگہ غا ولے شاعری آن بیدس ہم جبار ئسے یار آتا یار اس ئس، مہر مابت، وطن دوستی، رواداری، مخلصی و قدردانی ہم جبار یار صاحب نا میرات ئس۔

پارہ جبار یار اراتم سنجیدہ ءُ اگہ شاعری بنِفوس اُس تو واہم مخلوق ءِ مخننگ ہلککہ انتیکہ اونا بوگ شوگی آ و پُر چسّ و چاشنی آ شاعریک مخلوق نا اُست آتیٹی ہند و جاگہ جوڑاسو۔ اندا سوب آن ہراوخت او اسٹیج آ ہناکہ تو اونا بنِفنگ آن مُست بنوکاک بشخندہ کریرہ۔

اودے قدرت اسے لائخی ئسے نا خواجہ جوڑاسُس۔ اگہ نن یار صاحب نا اینو اَم شاعری آ ارین تو ننے اونا شاعری ٹی، ننا راج ئنا کمبوتی، نزوری، بے رواداری بے مہری، بے علمی و بے شعوری تون مون تس نا کلہو و سبخ ہیت گپ آک اونا نوشتہ کاری ٹی نظر بریرہ۔

جبار یار صاحب ننا راج ئنا ہر ئسے گڑاغا بھاز خوڑتی اٹ ہُنِنگ نا وسّ تخان ءِ و بھاز خوڑتی اٹ قلم وہیفینے۔ یار صاحب اٹ دا لائخی بھاز سوبر اس کہ او درو نا وخت و درو نا ہیتاتے اینو کِن خوندی کرینے۔ جبار یار شاعر اَس آخا بلکہ تینا راج ئنا و تینا ڈے و مخلوق نا اسےدڑد خورءُ بندغ اس ئسکہ۔ او ہندُن اونا سینہ احساس آن پُر چُلک خلکون ءِ۔

او تینا نوشت اٹ ہر گِڑا نا حق ءِ ادا کرینے۔ جبار یار نا ہر اسے نوشت اٹ بوگ شوگ و داڑتون اوار اسے سبخ اس ام تخوکے۔ اونا شاعری ٹی طنز ام ارے و مزاح ام نظر بریک دنکہ او تینا ئسے (حمد) ئسے ٹی دُن پاہک؛
حلال آ رزق ئنا نے آن جستجو خواوہ
ای دال کنپرہ اینو برنج و سُو خواوہ
ہنینو ڈش ام میوہ تو راہی کر کنکن
ای سیر پِڈّا ذرس نیتو گُفتگو خواوہ
دنکہ یار صاحب واقعی یارس ئس، ربّ پاک تون ہم او تینا ہیتاتے اسے پُر چسّو انداز ئسے ٹی تخلیق کرینے ہندن یار صاحب پارینے کہ ای نے آن حلال و رزق ئسے نا خواست ءِ کیوہ ولے ای دال کنپرہ ای نے آن برنج و سُو خواوہ کنا پڈّ ءِ اسیکا سیر ایتے اوکان گُڈ نیتو ای گفتگو کیوہ یعنی کنا پڈ سیر مرے اسیکا کنے پڈ ئنا غم و فکر ءِ۔
ہیت ئنا پانِنگ دادے کہ یار صاحب (حمد) اٹی ام ئسے جوان ءُ بوگ شوگی ءُ ادا ہس مون آ ایسون ءِ۔
داکان بیدس جبار یار نا ایلو تخلیق آتیٹی محبوب نا بیوفائی، مہر و خر مہری، ارٹمیکو برام، نشار، بلغڑ، پڈّ ئنا خلوک، کشی آ کتّار، عئید، اقرار، ٹال والا، عاشق آ قصاب، معشوق نا کوپہ، زی خچ، مہمانی، سانگبندی و پین چندی صنف آتا تینا بوگ شوگی آ انداز اٹ باز گچینی پُرچسّ ءُ لوز خُلان ءِ تخلیق کرینے۔ اونا بوگ شوگی آ شاعری ٹی “مامانا موٹل” اسٹ نا درزَن ہس ہسُّر چنانا بے کچ پنی ءُ. داکان بیدس اونا دا کتاباک، بشخندہ، خیرات خور، دروشم نا سیخا، شینک مسونو!
اندُن جبار یار صاحب نا فن اٹ گِڑاس فنی نزوری نا کمبوتی ارے ولے اگہ نَن یار صاحب نا تخلیق نا ہیت ءِ کینہ اونا بوگ شوگی آ فن براہوئی زبان اٹ ئسے کمال ہس تخک۔ ننا براہوئی ادب اٹ ایماندار جبار یار صاحب آن گُڈ اونا جاگہ ءِ کسس پُرّ آ ہلتہ نے۔
جبار یار پائک؛
پیسہ کٹنگ داخہ در آسان اف
دا بلوچستان ءِ دا جاپان اف
_____________
پین اف اِچ ءُ کسر دا عشقنا بیمار کن
اُست پاہک لانچہ تینےسدھا اونا شارکن
_____________
زلفٹ کنے تفینُس نےآ رپوٹ کیوہ
اُستےکنا درینُس نے آ رپورٹ کیوہ
دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔

تہارا نن آخر سہُب مرو

نظام نزیری

دی بلوچستان پوسٹ

اینو دے دیگرے، جی دے دیگرے ولے شام تہارمئی مریسہ ہننگ ئٹی ءِ استاک مدان مدان گروشخ تریسہ ءُ. سو تڑوکا گوریچ آک ہم تینا کڈ ءِ خلکونو، پَن ریچ تینا لار اٹ شولنگان ءِ، پُھلاک گیمورینگانو، درخت آتا خرّن انگا پَنّاک زعفران نا ڈھیک ءِ ایترہ۔ جمراک پینگُن و تنَک مریسہ چلتن نا زی آ گوئی کُنیسا ہنگ ئٹی ءُ۔ دا مُرغن آ چلئی آ ننک تہاری ءِ گیشتر کرینو ۔

انت اینو دے دیگرے، انت دا دیگر مگہ برکت کپّک؟ انت اینو اگہ ننے دے دیگر ءِ پگہ ننے وارس بفرو ءِ ۔ انت دا دیگر مگہ یکّا دیگر سلو ءِ؟ آخا دا دیگر نا مزّل پند خلیک مُستی روان ءِ ۔ دا دیگر نا پند اَٹ ننکے شمبلاخ تِروکو استار تخوک ءِ۔ دا دیگر نا پندٹ ننے سہُب ئنا استار اس کتّی کرو ءِ۔ دا دیگر یکّا دیگر مفک، دا دیگر اَٹ ننے ہم وارس برو ءِ۔ اندا دیگر آن گُڈ ننے پین تہارمئی اس توار کیک، ہمو تہارمئی ٹی ننے زِر زِروکو و شینک ہَلوکو استار ہم نظر بریک۔ دا اِستاک ننے مزّل نا کُنڈا تدیفِسا کارہ۔ دا اِستاک ننے سہُب ئسےنا ڈسّ و نشان آتا مِستائی ءِ ننا دوتیا تِخیسہ کارہ۔ ہندا تہارمہ و گُگ تہارا نَن پین گڑتی بش کریسہ مُرغن مریسہ کاہک۔ دا مُرغن آ ننک پالوتے دمدریفیسہ کارہ ولے دا ننتے ٹی ننے اسے روشن ءُ سہب ہس بکارے و سہب مریک۔ او سہب خُڑکے ہمو سہب ئنا روشنائی خنتے ٹی تار خلِلنگے۔ ہر تہارمی آن پد روشنائی ہس الّمی ودی مریک۔ دا سُو تڑوکا تہَوتے ٹی ہم ننے بج ایتوئی مریک۔ تینا پندے جاری و ساری تخوئی ءِ۔ اگہ پَن ریچ ہس ننے گِڑگیس کرینے تو دا ٹی ہتم نا مُدّ ہس ہم ننے وسم کرو ءِ۔ ہرا گیمُوریفوکا پھلاتے رنگ ہس بشخو ءِ۔ ہرا درخت آک زعفران آنبار پوشکُن اَڑسینگانو اوفتےٹی ہم خرّونی ہس تالان مرو ءِ۔

گُڑا دا دیگر اگہ مُستی روان ءِ اسے مزّل ہس خلیسہ ءِ۔اسے سہب ئسے نا پارہ غا گام اَرفِنگے۔ تو دا خواری و بزّگی ہم ننےآن ایسر مرو ءِ ۔ اگہ تہارا ننتے ٹی شمبلاخ تِروکو استار گِروشخ اِیترہ۔ گُڑا ننا دا جہد اٹی ہم روشنو اِستار ہَس ودی مرو ہَرا سہُب ئسے نا اُمیت اَٹ ننا خنتےٹی سُرِک۔ دا ننا مُرغنا پند ہم ننے مِزّل ئسےآ درو ءِ۔ دا مون انگا جمرّاک ننا زی آ ساندہ ڈُکھ ئنا مفّسہ، دافک خوشی ہم اَتیرہ۔ دافک گواڑخ آتا مِستائی بنِیفرہ۔
دا تہار آ مُرغن آ ننک گیشتر مسّونو دافتےٹی سہب ہس ننے کَتّی کرو ءِ۔ ہمو سہب ہرا ننے آسودہ ءُ زِند ہس بشخِو ءِ.

ولے ننے جیرت و دلیری ءِ سوگو کروئی ءِ۔ ہَرا سہب ننکِن اُرِنگے او سہُب اکن ننے ندر مروئی ءِ ننے ہر تہو اَتون بَج ایتوئی ءِ۔ غلامی نا زنجیر ءِ کشکوئی ءِ۔ دا زنجیر ءِ ننے تینا و تینا خاہوت نا لِخ آن کَشّوئی ءِ۔ ہڑدے غلامی مفرو ۔ ہڑدے اونا پِلی نا شغان ءِ کُنوئی ہَف۔ تینا ڈغار و تینا مُلک ئنا تینٹ خواجہ مروئی ءِ۔ دا ڈغار کِن تینا جون و ساہ ءِ ندر کروئی ءِ۔ دا ڈغار کِن تینا دتر تے وہیفوئی ءِ۔ دا ڈغار دا وطن لُمّہ جیجا ءِ۔ ہندُن لُمہ جیجا ننگ و ناموس ءِ۔ عزّت و غیرت ءِ ۔ دا جیجا نا رکھ و پام ءِ ننے تخوئی ءِ۔ اگہ دا جیجا نا کنڈا کسس خَنتے بُڑز کیک اونا خنتے کشّوئی ءِ۔

ننا دا جہد اسے رنگ ہس دو آ الّمی تخو ءِ۔ دا جوزہ و کِڑدار ننا ملی ٹی گوڈ خلکون ءِ۔ دا تحریک ءِ ننا ملی آن کس کشِنگ کپرو ءِ. دا گُگ تہاری ٹی ننے شمبلاخ تِروکو سہب ہس توار ءِ۔

ہمو سہُب خُڑکے ہرَا ننے مُرغنو نَن بشخان ءِ ہمو ہتم خڑک ءِ ہرا پَن ریچ اٹ ننے سُوتڑوکو روہَو بشخان ءِ او ننا بَج اوتا مون ئٹی جُو تسون ءِ۔ او سہُب ننے زو کتّی کرو ءِ ہراٹی تینا ڈغار نا تینَٹ والی و وارث مرون۔ دا ننا قربانیک اسے بھاز گچینو رنگ ہس اَتور ہمو سہب اکن نن تینے ندر و صدّخہ کننگ اُن او سہب ئنا استار ننا پارہ غان ہم ٹِک تِرو ءِ۔

جی۔۔۔۔ کنا ہنینا دلیرءَ، بہادُر آ باوہ کنا سنگت کنا اُستاد کنے دا سبخ ءِ تِسکہ، کنا دا سبخ ہر دوی آ سوگو مرے۔

اُستاد اسلم بلوچ نا پُھلننگا کودک، گودی عائشہ اسلم بلوچ۔