بیتھوون | مٹ: سمعیہ بلوچ – اولیکو بشخ

الّمی خوانبو

رخصت اف – مرید بلوچ

مزاحمت زند ءِ ’’ای، ہمو ہراکہ جہانی امن ئنا ٹیکی ءِ دوئی کرینٹ، مونجائی تون انداسرپد مریوہ کہ بیدس تشدد...

بلوچ سلہہ بند تنظیم تا کروکا گڑاس فیصلہ تا جاچ __میرین بلوچ

جنگ اٹ ہچبر رحم مفک بلکہ جنگ ءِ نفسیاتی پڑا کٹوئی مریک جسمانی طاغت آن زیات نفسیاتی طاغت جنگ...

تاریخ نا پنہ غاک (چارمیکو بشخ) | خان خدائیداد خان – محبوب شاہ

تاریخ نا پنہ غاک (چارمیکو بشخ) خان خدائیداد خان نوشت: محبوب شاہ دی بلوچستان پوسٹ - براہوئی کالم 1896ء اٹی(No.7) و 1870ء...

بیتھوون

مائیکل رابرٹس | تلخیص و مٹ: سعید خاصخیلی

براہوئی مٹ: سمعیہ بلوچ
اولیکو بشخ

دی بلوچستان پوسٹ

تدوک سال بیتھوون نا دو سد و پنجامیکو ودی دے ہڈ تننگا۔ او گمانی 1770ء ٹی دسمبر نا شانزدہ یا گڑا ہفتدہ تاریخ آ ودی مسوسس۔ بشمول بیتھوون نا ودکی مروک آ تاریخ نا بابت اسٹ اس ہم یخین ئٹ پاننگ کپک۔ بیتھوون نا کلاسیکل موسیقی ءِ تیوہ آتیان بھلا انقلابی موسیقار پارا و کنا خیال ٹی دا تاریخ نا ہچ ءُ تدینی اس الوکہ انتئے کہ بیتھوون ہمو عہد نا ودشت اس ئس۔


بیتھوون اسہ اندن ءُ وخت اسیٹ ودی مسک ہرا یورپ ٹی روژن خیالی نا عہد پاننگیک۔ ہرا وخت یورپی فلسفہ آک مذہبی تصور و بادشاہت آن تینا تعلق آتے کشکیسہ آزادانہ سوچ، سائنس و جمہوریت تون تینا ہل و تس ءِ برابر کریر۔ او وخت آزادانہ کاروبار و مقابلہ بازی آ تالان پوسکنا معاشی بست و بند نا آثار آک مدا مدا پاش مسوسر۔ہ را وخت آدم سمتھ نا کتاب ”راج آتا دولت“ شینک مس گڑا او وخت بیتھوون شش سال ئنا اسوک۔ امریکہ ٹی آزادی نا جنگ بناء مسوسس ہرا ٹی برطانوی نوآبادکار آک برطانوی بادشاہت نا برخلاف بغاوت کریر و فرانس آن مالی و عسکری کمک ہلیسہ ووٹ نا حق اتون اوار مخلوقی جمہوریہ نا ہڈ تننگ ءِ عمل ئٹ ایسر۔

کنا خیال ءِ بیتھوون نا موسیقی نا تخلیق نا سفر ٹی ہرا شیفی بڑزی بس او اندا انقلابی کرن نا ترند مروک سُر پُر و اسہ پد تمنگ تون اوار اسوک۔ و دا لڑ اونا زند ئنا ایسری اسکان برجاء مس۔ خاص وڑ ئٹ فرانسیسی انقلاب نا مونی گام و شکست کڑمب زہم تما۔ اندن انقلاب ہرا بادشاہت و جاگیرداری نا ایسری کریسہ مچ بندغ آتے برابری، آجوئی و ایلمی نا پڑو کریسس۔ پوسکن ورنائی آن یورپ نا ایلو لس ورنا تا وڑ بیتھوون فرانسیسی انقلاب نا بھاز بھلو ہمکوپئی اس مسوسس۔


بیتھوون اسہ فلیمش خاہوت ئسے نا موسیقار نا مار اسوک۔ اونا باوہ جوہان جرمنی نا شار بون ٹی آرچ بشپ الیکٹر نا دربار ٹی ملازم اس۔ بیتھوون اولیکو وار بیرہ ہفت سال ئنا عمر ٹی لس مخلوق اشتماعی ٹی تینا فن ءِ نشان تس۔ ہراڑان گڈ 1792ء ٹی موسیقی ننا تعلیم الینگ کن او ویانا آ رادہ کننگا۔ ہراڑے جوزف ہیڈن آن بارہنگا استاد، ہرا موزارٹ (ہرا اسہ سال اس مست سی و پنج سال ئنا عمر ئٹی کذیت کریسس) اوار مریسہ دا شار نا موسیقی نا روایات ءِ پوسکن کرے و پوسسکن رجحان تے مونا ہسوسس، اونا تربیت کرے۔


ویانا او وخت ہیپس برگ نا مطلق العنان بادشاہت نا شیف آن ئس، ولے بیتھوون ءِ نیپولین نا آجوئی نا تصور آک توریسر۔ او لس مخلوقی راج ئنا اسہ سخت گیر ہمکوپہ اس جوڑ مسوسس۔ تینا خط ہیت و شرہ آتے او برجاہ آجوئی نا اہمیت آ زور تریسہ کریکا۔ اونا مونا بادشاہت نا ہچ ءُ حیثیت اس الو۔ تینا اولیکو خواجہ آتیان اسٹ پرنس کارل لکنووسکی نا بابت بیتھوون نوشت کرے: ”پرنس، نی انت ئسے اس تینا ودی مننگ نا امنائی نا سوب آن اس۔ و ای انت ئسے اٹ تینا خواری آن اٹ۔“ آسٹریا نا بادشاہ فرانز دوئم بیتھوون آن دا بنماس آ نہ تعلقی نا درشانی کریسس کہ ”دانا موسیقی ٹی انقلاب تالان ءِ۔“ و 1812ء ٹی جرمنی نا عظیم مصنف گوئٹے تون بیتھوون نا سنگتی امو وخت ایسر مس ہرا وخت او ہڑتوماک اسہ پارک اسٹ گام خلکورا و اوفک آسٹریا نا رانی تون مون پہ مون مسر۔ گوئٹے رانی نا تعظیم ٹی تینا کاٹم ءِ شیف کرے اندن بیتھوون بد درے۔


اندا انقلابی لڑ یتھوون نا تخلیق ٹی ہم خننگک۔ او تینا موسیقی ءِ ہم دا پوسکنا وخت ئنا خواست آتا رد ئٹ شاغا۔ او جرمنی نا ادبی ندارہ کشنگ نا شاعرانہ طاغت ءِ فرانس نا انقلابی باگل و تران تون اوار کرے۔ ہرادے اول موسیقی سرپد مسرہ بیتھوون اونا روح ءِ بدل کرے۔ ”بیتھوون فرانسیسی انقلاب نا سنگت و اونا اس خاص عصر اسوک۔ اوہ اوفتون اوار امو وخت ہم وفادار مس ہرا وخت جیکوبن آمریت نا وخت آ شلر آن بارہنگا نزور پریشان سوچ تخوک بندغی دوست بندغ آک اوڑان جتا مسر و تھیٹر نا اسٹیج آ گتہ نا زمغ آتیٹ بہدور آتون مقابلہ کننگ ءِ گچین کننگ اس۔ بیتھوون، امو مخلوق جینئس، ہرا فخر ئٹ بادشاہ، شہزادہ و اواری آن منہ کرے۔ دا بیتھوون ءِ ہراڑان ہچبر بے سہب مفروک سرپد مننگ نا امیت، بھاز مونجھائی، جوش جہد و دا فولادی ارادہ آتا سوب آن دوست کینا ہرا اودے مقدر ءِ خمب ئٹ پلنگ نا لائخ جوڑ کیک“ (ایگور اسٹراونسکی)۔ بیتھوون امو اصول ءِ بدل کرے ہرانا نا بنماس آ موسیقی تخلیق کننگاکہ و بننگاکہ۔ اونا موسیقی جارات تہتوکہ بلکن لرزفیکہ، بے حرام کیک۔


کنا خیال ئٹ بیتھوون نا موسیقی چار ادوار ٹی بشخ کننگیک۔ ہرا اونا زند ئٹی مروک معاشی و چاگڑدی سُر پُر ہم رنگی تخیک۔ اونا اوغدہ مسہ عظیم بورژوا انقلابات نا عہد اس: برطانیہ ٹی صنعتی انقلاب، فرانس ٹی سیاسی انقلاب و جرمنی ٹی فلسفہ نا انقلاب۔ اونا زند ئنا اولیکو وخت، ہرا وخت او چنک اس و ورنا مس، یورپ ٹی انقلاب نا بڑزی نا وخت اسوک۔ اوڑتون اوار اوار سرمایہ دارانہ دیمروی و پوسکن معاشی بڑزی نا ہم عہد اس، فرانس ٹی انقلاب ہرا وخت بڑزی تیا سرمسوسس و انقلابی جیکوبنوں 1792ء ٹی ریاستی بند و بست تینا دو تیٹ الکوسس۔ او وخت بیتھوون نا عمر بیست و دو سال اس۔


1792ء آن 1815ء اسکان اونا زند ئنا ایلو وخت، ولے گواچنی فرانسیسی انقلاب نا پد تمنگ نا وخت اسوک۔ جیکوبن تا تختہ بٹنگاسس۔انقلابی حکومت نا دفاعی فوج نا ہیرو نیپولین بونا پارٹ تینے آمر پن کریسس۔ ولے نیپولین نا فوج فرانسیسی انقلاب نا سوب جوڑ مروک قانود و خیال آتے تیوہ یورپ ٹی مونا ایسوسس۔ اٹلی، اسپین، آسٹریا و پروشیا نا نیم جاگیردارانہ بادشاہ تا ایسری کننگا۔ نیپولین نا سرسہبیک بیتھوون نا خنتیٹ اودے دیوتا جوڑ کریسر۔
اندا امو وخت اسوک ہراوخت فنی چڑئی آ سر مریسہ بیتھون تینا منہ شاہکار دھن تخلیق کرے۔ اونا تیوہ آتیان خاص پنجمیوک سمفونی (سمفونی مغربی کلاسیکی موسیقی نا اسہ خاص ءُ صنف ئسے: مترجم) انقلابی موسیقی آن سرشار ءِ۔دا سمفونی نا تخلیق نا بابت ببیتھوون پاریسس کہ دا امو لوز آتا درشانی ءِ کیک ہرا اسہ شہید فرانسیسی انقلابی راہشون جین پال مراہ کن نوشت کننگاسس۔ ”نن قسم تینا کہ تینا دو تیٹ زمغ ہلیسہ نن لس مخلوقی جمہوریہ و بندغی حق کن جنگ کریسہ کہون۔“ اونا اسٹ آ اوپرا (دا ہم موسیقی نا صنف ئسے: مترجم) ’فیڈیلیو‘ اسہ زالبول ئسے نا کسہ بیان کیک ہرا سپین نا اسہ جیل اسٹ تینا ارغ ءِ آزاد کرفنگ کن جہد کننگ ءِ۔ (فرانس نا جاگہ سپین نا پن سیاسی سوب آتا زیا تخنگاسس۔ اسٹ بیتھوون نا سپین نا حکومت آن بھاز نہ دوستی نا ہم اسوک)۔


پنجمیکو سمفونی نا بارہ ئٹ نن انقلابی ءِ خنینا۔ خاص وڑ ئٹ سمفونی نا اولیکو باروں ہنبار چس کروک بناء موسیقی نا تاریخ ٹی اسٹ ہم ایلو سمفونی ٹی خننگتنوسس۔ دا ہم اسہ امنائی ئسے کہ سمفونی نا دا بار‘ ٹیلی گرام نا مورس کوڈ نا ”V“ سگنل نا ہم رنگی ءِ ہرانا معنی کٹینگ نا ءِ۔ ہرا ارٹمیکو جہانی جنگ ئٹی جرمنی نا برخلاف جہد ئٹی فرانسیسی مخلوق ءِ کاریم اٹ اتنگاسس۔ ”دا ہچ ءُ موسیقی اس اف، دا اسہ سیاسی مزاحمت ئسے۔ دا ننے پائک ہرا جہان ٹی نن ہننگ ان او زندہ مننگ نا لائخ اف۔ و دادے بدل کبو۔ و اوار ہنبو!“ (نکولس ہارنن کوٹ، اسہ موسیقار نا پنجمیکو سمفونی نا بابت ہیت آتا درشانی ءِ)۔


اسٹ پین موسیقی نا ماہر و ارکسٹرا کنڈکٹر جان ایلیٹ گارڈنر نا سر و سوج کرینے کہ بیتھوون نا تیوہ آ خاص سمفونیک سر حال آتے فرانس نا انقلابی ترانہ آتیا النگانو ۔ ولے او عظیم موسیقی نا بانسی نا وخت بیتھوون نا جراب و ترندی تون گڈ وڈ مروک آ ناجوڑی نا سوب آن دمدرینگا۔ مدان مدان ایسر مروک آ طاغت بننگ نا لائخی ءِ زیمی کرے۔دا امو وخت مس ہرا وخت او 28 سال ئنا اسوک و پن ئنا بڑزی تے سر مسوسس۔ تینا خراب مروک آ حالیت نا سوب آن اونا طبیعت بھاز بے گمان مسوسس، گیمرینگوک، اسول تو کوشی نا پارہ آ پام کننگ اس۔


دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔

پُوسکنا حوالک

مسافر ماسک بیننگ آن نمن، امریکی جاز نیم کسر آن پدی

امریکی ایئرلائن نا جاز ٹی سوار مسافر نا کنڈ آن کورونا نا رکھ ئی ماسک ءِ بیننگ آن نمن...

کاہان: بیگواہ مروک ورنا داسکان یلہ مننگ کتو

بلوچستان نا ضلع کوہلو نا علاقہ کاہان آن ارا تو مست زورٹ بیگواہ مروکا ورنا داسکان یلہ مننگ کتنے۔ ٹی بی پی ءِ رسینگوک حوال...

بلوچستان ئٹ ہم کورونا وائرس نا تالانی ٹی ودکی 

حوال تا رد ئٹ بلوچستان ٹی ہم جہانی دین کورونا وائرس نا تالان مننگ نا کچ ئٹی ودکی مننگ ءِ، گیشتر حوال تا رد...

نیمہ دے | نجیب محفوظ – عطیہ بلوچ

نیمہ دے نوشتہ کار: نجیب محفوظ مٹ و بدل: عطیہ بلوچ دی بلوچستان پوسٹ ای تینا باوہ نا راستیکو دُو ءِ سوگوْ توریسٹ اوڑتون اوار ہناٹہ۔ کنا تیوہ...

جہانی ادارہ جانجوڑی کرونا نا پوسکنا ويرينٹ نا بارو ئٹ خبردار کرینے

جہانی ادارہ جانجوڑی نا سرکماش ٹيڈ روس ايدانم نا پاننگ ءِ کہ دا خيال راست اف کہ اوميکرون ويرينٹ بے نسخان ءِ، دا غٹ...