مُرغن ءُ پند ہس آجوئی کِن
خود نوشت: نیلسن منڈیلا
جاچ: جعفر قمبرانی
( اولیکو بشخ)
نیلسن منڈیلہ جہانی پِڑ آ ظلم و زوراکی نا برخلاف بیست و ہفت سال زندان اٹی گواچی مروک و پدی تینا وتن ءِ آجو کننگ آن پد اولیکو موکش (صدر) نا پن اٹ چاہنگک۔
نیلسن منڈیلہ تینا خود نوشت، بھلو پند ہس آجوئی کن” اٹی نوشت کیک کہ او 1918 ٹی جاندمی افریکہ نا شار میزو، تحصیل اماٹہ ٹی ودی مسونے ہراکہ افریکہ نا ٹرانسکی صوبہ نا بھلا شار پاننگک۔
لکھک کہ او تینا قبیلہ نا سڑدار نا مار اسک وا اونا باوہ تون کیہی مال مڈی جائیداد آک اسر۔ ولے بھاز زوت ہندن مس کہ نیلسن نا باوہ ءِ میل ہس گم گار مننگ نا جرم اٹی سزا تننگا وا اونا کل مال مڈی تے اوڑان پلنگا۔ اونا سوب دا اسک کہ ہندن کہ نیلسن زوراک اتا مون آ سلوک و زوراکی ءِ نمن کروک ءُ بندغ اس اسک ہندن اونا باوہ جان ہم زوراک نا مون آ کاٹم ءِ شیف کروک ءُ بندغ اسک الؤکا۔ یانی سرمچاری اونا دتر نا بسخ اس اسک۔ داوڑ مس کہ نیلسن نا باوہ نا علاقہ ٹی اسہ سہدار ہس گم مس تو برطانیہ والا کوزہ گیر آک کہ ہموڑے ہم جہی اسر، ہراکہ نسل پرستی ٹی ڈبینگوک اسر و مؤن سِل والا تے خانزات نا وڑ ہرارہ۔ تو ہیٹ انا گمی آ برطانوی مجسٹریٹ نیسلن نا باوہ ءِ خوائیفے کہ بر ننا مون آ پاشی ہس کر کہ نا علاقہ ٹی دنو گِڑا امر مریک۔ تو نیلسن نا باوہ انگریز نا مون آ ہننگ و تینے اوفتا مون آ اسہ جرم دار اسے نا وڑٹ پاش کننگ ءِ سوبکی اس پہہہ مس۔ اودے لگا کہ اسہ کوزہ گیر اسے نا مون آ دن ہننگ آن جوانے ای موت انا گواچی مریو۔ یانی زوراک نا مون آ سلنگ و اوفتے نمن کننگ نیلسن نا باوہ ءِ اونا باوہ پیرائی آ سڑداری آن بےدخل کرے۔ بیرہ دا اخا بلکن اوفتا ڈغار مال مڈی کل ءِ زفت کریر کہ دافتا حالیت چٹ بے وسی آ سر مس۔ ہندا کسہ غان پد نیلسن نا لمہ باوہ کاخت بین و بے وسی نا زند اس تدیفیر او ہندا حالیت اٹی اونا باوہ دنیا آن کزیت کرے۔ نیلسن ودی مریک و تینا چُنک سنی ٹی تینا باوہ نا بے وسی نا دے تے محسوس کننگ کپک ولے ہراتم اونا لمہ اوفتے ارفک جاندمی افریکہ نا شار ‘قُنو’ ٹی ہندی مریک تو نیلسن نا جہان پورہ بدل مریک۔ نیلسن محسوس کیک کہ نا بیرہ اونا جند اخا بلکن اوڑتون اوار اونا تیبہ شار و ملک انا مخلوق بزگی نا زند تدیفنگے۔
داڑسکان کہ نیلسن نا تینا جند انا ودی دے انا پن ہراکہ “رولیلالا” اسک کوزہ گیر و سامراج آک اودے بدل کریسا نیلسن تخار ہراکے پد آن نیلسن منڈیلا نا پن اٹ چاہنگا۔
تینا باوہ پیرئی آ شار آن بدر مننگ آن گڈ نیلسن اسہ چوری ءُ مار ہس اسک ہرادے اونا باوہ نا سنگت “جونگِنتابہ” سامبا و خوانفنگ و پہہ زانت نا پارہ غا دننگ نا کوشست کرے ہراٹی او سرسوب ہم مس۔ نیلسن تینا بنداوی تعلیم ءِ دوئی کریسا مون مستی روان اسک و تینا باوہ نا سنگت نا سیخا ٹی آسودہ و اسک۔ 1937 ٹی او تینا باوہ نا سنگت نا مار ‘جسٹس’ تون اوار ہمو خڑک “ہیلٹ ڈاؤن” نا شار انا “وسلیان کالج” ٹی داخل مریسا تینا خواننگ ءِ برجا تخا۔ نوشت کیک کہ ہندا کالج ٹی اسہ وخت اودے پریفیکٹ نا زمواری تننگ مسس ہراٹی اونا کیہی کاریم آک اسُر دنکہ صفائی کرفنگ، چنا تا شکایت اتے بننگ و چنا تے نشہ و دائے گندا گڑا تیان اڑسنگ۔
لکھک کہ اسہ نن پبی پِر مننگ اسک و پُڑی تا اسہ شلّکا اسک۔ پائے ای تینا زمواری تے پورؤ کریسا برنڈہ ٹی چکر خلکوٹ تو ہموڑے کنے کیہی مارکوک پیشاب ٹِینگ تننگ آ مِلا ہراکے برانڈہ نا تہٹی جرم اس تکنگاکہ۔ نیلسن نوشت کیک کہ ای ہمو مارکو تیان اسٹ نا زِنچک اٹی ہلکوٹ کہ ماشٹر نا ماس آ دیؤتا ولے دے اس ہراٹ کہ دا ہم کنے آن سینئر ءُ اسہ پریفیکٹ اسے۔
نوشت کیک کہ کنا جان یالہ مس و ای سوچاٹ کہ “ہرکس کہ ایلوفتے سامبِک، اودے دیر ہُرِک؟”
اگہ اصول اتے جوڑ کروک آک تینٹ اصول اتا برخلاف کارہ تو اوفتیان دیر سوج کرو؟
مستی نوشت کیک کہ گڑا کنے دا جوان لگاکہ داکان مالؤ اخس مارکو تا پن تے لسٹ اٹی نوشت کرینٹ او کل ءِ ہَرّاٹ تانکہ انصاف نا ترازوں برابر مرے۔ اگہ پریفیکٹ تینٹ لٹ کٹ مفک تو ایلوفتا جرم ہم ہچو جرم اس اف۔
” آجوئی کن مُرغن آ پند” ٹی مستی نوشت کیک کہ ای “فورٹ ہیرے یونیورسٹی” ٹی وکالت نا ڈگری ءِ دوئی کننگ کن ہناٹ گڑا ہموتم ای بھازگڑاتے ہیل کریٹ و دا کنکے اسہ پوسکن ءُ جہان اس اسک۔
نوشت کیک کہ فورٹ ہیرے ٹی خواننگ آن پد کنے اسے گڑاس بھاز کڑمبی اٹ سمجھ بس کہ یونیورسٹی نا پروفیسر آک سماج نا بابت یا سماج ٹی برابری و انصاف دائے نا بابت ہیت کریرہ او کل دروغ اسر۔
پائک کہ دا گڑائے ای ہموتم پہہ مسوٹ ہراتم فورٹ ہیرے آن پیشن تینا قوم انا بزہ غا مخلوق ءِ خناٹ۔ ولے فورٹ ہیرے ٹی کنا تُغک ہم تینا ‘بی اے’ نا ڈگری ءِ ایسر کننگ و تینا لمہ کن چنکو اُرا ہس جوڑ کننگ وا اونا خن تیٹی تینا نوکر مننگ نا خواشی ءِ خننگ اسک۔ یانی او پاننگ دا خاہس کہ شعور زانت مف تو مزغ امر کاریم کپک، امر مِلی چُنکوس مریک و امر نن چنکا و ارائی آ گڑاتے قومی گڑا تا زیہا ترجیح ایتنہ۔
دنکہ مالؤ یاتی مس کہ نیلسن تینا باوہ انبار کس نہ مَر اسک و تینا منشا نا خواجہ اسک۔
ہندن ہندا فورٹ ہیرے یونیورسٹی ٹی انگریز کوزہ گیر تا بندغ آک اوڑان سوج کریسا پاریر کہ اوفتا پارہ غان یونیورسٹی ٹی اسہ خوانندہ تنظیم اسے “اسٹوڈنٹس ریپریزنٹیٹؤ کونسل”، نن نے نیلسن ءِ ہمونا موکش یا باسک جوڑ کینہ۔ نیلسن پائک کہ ہراتم دا کونسل کلاس اتیان تینا ہاسٹل و دائے کمبوتی تا بابت بائیکاٹ کریر تو اسہ وار ولدہ دانا باسک اتے بدل کننگ نا سوچار و الیکشن مس و ننے پدی ہمو کونسل نا باسک جوڑ کننگا۔ لکھک کہ داوار ای دا گڑا غان بیرہ نمن متؤٹ بلکن ‘ڈاکٹر کیرر’ پنی آ پرنسپل نا پاننگ آ کمیٹی نا باسک مفرنگ آ یونیورسٹی آن کشنگاٹ۔
پرنسپل اوڑتوں تران کریسا پارے کہ نے پین موقع اس ایتوہ کہ امنا کر ننا وڑٹ ہنیسہ باسک ہم مر۔
نیلسن ورندی تس کہ آخا،
تو پرنسپل پارے: گڑا نے ادارہ غان فارغ کننگک،
دادے نیلسن بھلا اُست اٹ امنا کریسا تینا ڈگری و بروک آ وخت انا فکر ءِ گیرام کرے ولے دا گیرام کتؤ کہ ای کوزہ گیر و زوراک اسے نا مون آ کاٹم شیف کپر۔
دا نیلسن نا زندگانی نا اولیکو ہمو سرمچاری ( بغاوت) اسک ہرا اودے جہان نا اسہ پنی ءُ سیاسی راہشون و زانتکار اس جوڑ کرے۔
قسمت نیلسن منڈیلا ءِ اونا بھلا مسخت نا کنڈا دِکا تننگ ٹی اسک گڑا نیلسن ہموتم تینا زندگانی نا ارٹمیکو بغاوت ءِ تینا سامبوک و تینا باوہ نا سنگت نا برخلاف کرے کہ ہراتم اودے اونا منشا نا برخلاف سانگ برام تننگ ٹی اسر۔ نیلسن زند انا کل آسراتی تے پدی بٹیسا زوراکی اٹ پین کس نا منشا ٹی زند تدیفنگ ءِ نمن کرے او ہمو شار ءِ ہِلا تینا سنگت ‘جسٹس’ تون اوار افریکہ نا بھلا شار ‘جوہانسبرگ’ آ نرہ ہنا۔
جوہانسبرگ نیلسن کون انگا دیہات آن بروک آ بندغ کن سخت ءُ وخت اتیسا کرے۔ نیلسن نا زندگانی اسہ وار پدا بلا تا باٹی اسک، بے اُرائی و بے پیسہ ئی و بے بندغ بےسنگتی و سخت انگا وخت اٹی کوپہ مفرنگ نیلسن نا زند ءِ پلویڑ کریسر۔ نیلسن پوسکن آ شار اٹی پوسکن ءُ زند اسے نا گواچی مسک، اودے ہم سما الؤ کہ اوڑتون انت مرو و اونا زند انا مسخت انت ءِ۔۔۔۔
(برجا ئے)
دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک
