خوانندہ غاک و بنگلہ دیش نا آجوئی نا جنگ

نوشت: زیب بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

دا نوشتانک ئٹی ڈھاکہ یونیورسٹی نا خوانندہ آتا بارو اٹ گڑاس لکھنگ نا کوشست اس کننگانے ہرافک نودربر آن مکتی بہنی (سرمچار) امر جوڑ مَسُر۔

ڈھاکہ یونیورسٹی نا باروٹ:
ڈھاکہ یونیورسٹی انگریز سامراج نا نیمہ غان اسے کمک ئسے ہرادے انگریز مسلمان راہشون آتون بنگال partition (1905-11) نا وختا سوغند کرے کہ نمکن کلکتہ نا ڈول ءُ خوانوک ءُ جاگہ اس جوڑکیوہ ہرا 1921 ٹی تیار مس۔ اوکان کہ پد ہرا وخت ہندوستان اِرا بشخ مس پاکستان و انڈیا نا پن اٹ۔ پاکستان نا بشخ (دے کہی) و دے ٹکی (مشرقی) اینو نا بنگلہ دیش اے وخت آ پاکستان اِرا بشخ ئٹی ئس۔ حکمرانی اینو نا پاکستان کننگ ئٹی اس ہرا حوالہ اٹ گو کہ آباتی (دے ٹکی) پاکستان نا بھاز اس ولے اودے تینا دو کیرغ آ تخاسس۔ دے ٹکی پاکستان ٹی وڑ وڑ نا ویل آک ئسر، ڈھکال ئسک و 1943 نا بھلا طوفان نا یات آک ام پوسکن ئسر، ہرانا بھلو اثر اس تماسس۔

ڈھاکہ یونیورسٹی نا خوانندہ آک تینا بنماسی حق آتا خاطر آن ریلی، ہڑتال کریرہ کہ مُر انگا خلق ہرافک دا طوفان نا پلویڑ ٹی بسونو اوفتے باہدے حکومت راشن و ایلو کمک کے، اوفتا دا برانز آک برجاء ءسر کہ ایلو نیمہ غان اوفک تینا بھلا ویل آتے ہیت و گپ ام بناء کریر، 1952 نا بھلا پڑو ہراکہ لُمئی بولی نا تحریک (بھاشا اندولن) نا بناء کریر دا اولیکو جنگ اس ڈھاکہ یونیورسٹی نا خوانندہ آتا پاکستانی حکومت نا، داٹی چار یا پنچ بندغ مرگ نا آماچ مریرہ دافتا یات ئٹی اینو تیوی جہان ٹی لمئی آ بولی تا دے ہڈتننگک یعنی 21 فروری پد آن پاکستانی حکومت بیوس مریک و بنگالی بولی ءِ دے ٹکی پاکستان نا راجی بولی منک۔

عوامی لیگ:
گیشتری خوانندہ آک سیاسی پارٹی تو ہمگرنچ مریرہ اوفتا بھلو کچ اس شیخ مجیب نا پارٹی عوامی لیگ ءِ تینا خواست آتے پارہ ہراتے شیخ مجیب مونی دیک۔ خوانندہ آک اودے بیوس کیرہ کہ نی 1969 نا گچین کاری ٹی بشخ ہلپہ، دا گچین کاری نا باہیکاٹ کیک۔

ہراوخت 1970 نا گچین کاری شیڈول مریک تو بنگلہ دیش پدا اسے خطرناک ءُ طوفان ئسینا آماچ مریک، دا بیستمیکو کرن نا بھلا طوفان پاننگک دانا سوب آن مسہ لکھ آن پنج لکھ بندغ بیران مریرہ، ہرا وخت یحییٰ خان (صدر) سوج کننگ کہ حکومت انتکن ننے جوانو وڑ اسیٹ کمک تننگ اف او پائک، کنا حکومت فرشتہ آ تیان جوڑ اف۔
دا گچین کاری ٹی شیخ مجیب بھلو کچ اسیٹ سیٹ کٹک و پاکستانی حکومت ہچ وڑ اسیٹ تیار مفک کہ اودے تینا وزیراعظم منے داڑان بنگلہ دیشی مخلوق ٹی غم و غصہ پین ودک۔

اسہ وار ولدا نن برینا ڈھاکہ یونیورسٹی نا کُنڈا ہراڑے جتا جتا انگا خوانندہ تنطیم آک اسے یکجائی ءُ میٹنگ اس تخرہ DUCSU
Dhaka University Central student’s Union نا پنآ دافتیٹی خوانندہ آتیان بیدس ایلو بندغ آک ام ساڑی مریرہ، اسٹ نا لُمہ سوج کیک تینا مار آن تو او پاہک نی انتکن کاسہ او پاہک کہ Things are no confined to any party, Mother. Now the fire has spread everywhere یعنی خاخر داسہ مچ شار ٹی لگانے، اوفک مارچ کیرہ دانا سوب آن پولیس اوفتا ١٦ بندغ ءِ کسفک داٹی اسے خوانندہ اس پاہک we were ready to finish what we had began نن تیار اُن اونا ختم کننگ کن ہرانا بناء کرینن تو خوانندہ آک پاریر شیخ مجیب داسہ ننا آجوئی نا ہیت کروئی ءِ۔ بقول راہٹر لبز بنگلہ دیش ءِ خوانندہ آک تسر کہ دانا پنا ننا وطن نا ہیت کروئی داسہ ۔
شیخ مجیب مسہ لکھ نا مچی اسیٹی پڑو کرے، 23 سال نا ہنوک وخت ئٹی بغیر دتر نا شولنگ پین ہچ اس حکومت تتنے ننے داسہ بیوس اٹ کہ تینا آجوئی نا ہیت کیوہ بیدس آجوئی آن ہچو کسر اس بچتنے ننکن، 25 مارچ آ حکومت تون مزاکرات کن بس پدان مزاکرات سرسہب متو، یحییٰ خان میٹنگ ہلا و مغربی پاکستان نا کُنڈا بس۔

آپریشن سرچ لائٹ:
پاکستانی حکومت داسہ دا فیصلہ ہلکس کہ بنگلہ دیشی و ڈھاکہ یونیورسٹی ٹی فوج کشی کروئی ءِ۔ او تینا فوج راہی کرے و یونیورسٹی ٹی 200 آن زیات خوانندہ تے اسہ ہال اسیٹی کسفے ہرادے اقبال ہال پاریرہ مار آتا نیمہ غان مزاحمت مسکا اوفتون تفنگ اس و ہاسٹل آتیٹی مسنتا کُنڈا مزاحمت متوکا او مسنتا بھلو کچ اس ام کسفے اوفتے rapeکننگا، منہ دے آن گڈ تقریباً چار ہزار آن شش ہزار بندغ کسفے، سپاہک بنگلہ دیشی شہید آتا مینار آتے ام نس کریر ہلار۔

گوریلا جنگ بنگلہ دیش نا ودشت:
دا جنگ ئٹی خوانندہ آک زیات بشخ ہلکر، ہرافک یونیورسٹی آن فارغ مسوسر یا او جنگ کریرہ یا او خلق آتیٹی تینا مخلوق ءِ سرپدی تسرہ۔ بنگہ دیش نا آجوئی آن نو تو مُست خوانندہ آک داسہ باقاعدہ گوریلا جنگ ءِ بناء کریر، خوانندہ آک داسہ چی گویرا، ماؤ، کارل مارکس ءِ خوانارہ بنگلہ دیش نا زی آ لکھوک آ نوشتکار پاہک فیڈرل کاسترو ام اسے ٹریننگ کیمپ اس جوڑ کریسس اوفتے گوریلا جنگ نا اصول آتے ہیل تسکا۔ دا جنگ نو تو چلینگا اندا نیام اٹ پاکستان و ہندوستان نانیام ام جنگ اس مس دوانزدہ دے اسکان دا جنگ چلینگا، ہندوستان پاکستان نا دے ٹکی علاقہ اینو نا بنگلہ دیش ٹی و ایلو علاقہ تیٹی پترینگا و ہندوستان بنگلہ دیش ءِ جتا ریاست اس منا، شش دسمبر آ پاکستان سلاء بٹنگ آن اِرا دے مُست یعنی چانڑدہ دسمبر آ بنگلہ دیش نا ہر ہمو خوانندہ و پروفیسر آتے پٹا و کسفے ہرافک ڈھاکہ یونیورسٹی آن خواناسر، تقریباً نو سد بندغ کسفنگار آخرکار شانزدہ دسمبر 1971 آ پاکستان بنگلہ دیش آن تینا فوج کشا و بنگلا دیش آجو مس۔

“سیخاک” اہمیت و گرج

نوشت: منتظر بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

” سیخاک” (اساطیر) جہان نا ہر مُتکنا تہذیب ئٹ، بولی ئٹ، ادب ئٹ بھلو سوگوْ ءُ اہمیت اس تخانو و داسا ہم تخرہ۔ سیخاتا بنداؤ ءِ بھازاک نفسیاتی پِڑا گنڈرہ ہراڑے سَوب آک بھیم، خلیس، ڈکھ و خوشی تو تفوکو۔ پاننگ دا کہ انسان چاہنداری نا اولی گام آ تینا ڈُکھ، ویل، خوشی تے تینے آن بُڑز انگا خیال آتو گنڈا ہندا بُڑز ئنا خیالک یا تصور آک ہم اوڑان بار (بندغ آن بار) ئسرہ۔ ہندا بندغی خدا نا خیال مونا بس۔ ہراڑا طنز کریسہ یونانی شاعر زینوفنیز پاہک کہ امر بندغک تینے آن بارو خدا جوڑ کرینو ہندن
” ہُلی جوڑ کیک تینا خدائے ہُلی نا دروشم ئٹ
خراس جوڑک خراس ئس
ننا خداک، لچوکو بامس و سوزا رنگ ءُ
پارہ حبشیک، تھریسی نا بندغاتا پاننگے:
ننا خداک اریر خسین ءُ پُژہ و بھور خنی”
(زینوفنیز)

گڑاس بندغ نا پاننگ دادے کہ تپروکا گِڑا ءِ چاہنداری نا سیم ئٹ ہتنگ کہ بندغ “سیخاتے” ودی کرے۔ دا سیخاتتون جُوانی، گندئی، زیبائی، بدرنگی، نیکی، بدی، زور، نزور و پین چندی خیالاک تفنگار۔ بندغ نا چاہنداری و جہان نا راز آتیٹی دڑینگنگ نا دا اولیکو کوشست و اولیکو گام مونی تعویز، نظر، جادو، مذہب، شاعری، فلسفہ و خل تراشنگ اسکا سر مس ولے دافتا اہمیت ہنداڑے کُٹّپک بُڑز پِن ہلوکا گڑاک مُست زمانہ نا ءُ ولے اینو نا زمانہ ٹی ہم دافتا قدر و نہاد کم اف۔ بیستمیکو کرن ئٹ داڑا بھلّو کاریم اس مونا بس۔ ہرافتیٹی “علم الانسان” (ایھنتروپولوجی) نا ماہر لیوی سٹراس، نفسیات ئٹ ژونگ و تحقیق ئٹ جارج جیمز فریزر بھلو کچ ئسے ئٹ کاریم کرینو۔ بیرہ ہندا نہ بلکہ یونانی اوڈی پیس نا کسہ ہراڑے مار تینا باوہ ءِ کسفک او لمہ تو تینا برام کیک ہندا سیخائی آ کسہ نا بنماس آ نوزدہمیکو کرن ئٹ مشہور نفسیات دان سیگمنڈ فرائڈ جنسی نفسیات نا اصول اس لڑ ایتک۔ ہندن نوزدہمیکو کرن ئنا پنی آ اقتصادیات نا چاہندار کارل مارکس ہم یونانی سیخاتا اسے کڑدار “پرومیتھوس” آن بھاز متاثر ئس۔ داڑان دا پاش مریک کہ “سیخا” تا اہمیت و خواست ہر زمانہ ٹی مسونے و داسا ہم ارے۔

سیخاتا بِنائی دروشم ہرافک نوشت نا وڑاٹ مونا بسونو یا سٹیج ڈرامہ نا رنگ اٹ اوفک متکنا ہندوستان و متکنا یونان نا ءُ۔ ننا سیخاک و سیخائی کسہ غاک سینہ در سینہ برسا کرینو ہرافتا غُٹ آن بھلّا ویل نوشت ئٹ مفرنگ مسونے۔ ارٹمیکو ویل عرب، اسلامی زیم آک بھازا گِڑاتے شرک و بدعت پارسہ اوفتا زی آ مِش چنک کرینے و شاغانو ہنداڑان بھازا گِڑاک ڈھکنگانو۔ مُسٹ گپ کہ دافتے آ ہچ کاریم متنے ڈگری ہلّنگ و تینا ضرورت آتے پورو کننگ آن بیدس دا پِڑا او وڑ کس دُو شاتنے امر کہ شاغوئی ءِ۔ ہندوستانیک تینا بھگوان تا کسہ غاتے نظم کریرہ و سٹیج کریرہ ہندن یونان نا شاعرک ہومر، ہیسیویڈ یونانی دیوتا تا کسہ غاتے شاعری تیٹ پاریرہ۔ ہومری شاعراتا تصنیف “ایلیڈ” ٹرائے تون یونانی جنگ ئنا داستان ءِ۔ دا نظم ئٹ دلیری، برابری نا ذکر ئتون اوار اوار دیوتا تا جنگ ئٹ اوار مننگ نا ذکر ہم ارے۔
“ایلیڈ” نا بیستمیکو فصل ئنا چُنکو ٹُکر ئس۔ (داڑے ٹرائے نا بادشاہ پری اَم، ہیکلیز آن خُواست کننگے کہ کنے کنا مار ہیکٹر نا جوْن ءِ ایت۔ ہرادے نی (ہیکلیز) کسفینس)

“ہیکلیز خُلہ دیوتا تے آن
رحم کر اسے پیروسے آ، ہرا ارے نا باوہ غان بار
فرق بیرہ دادے کہ ای زیات بدبخت ئسے اُٹ
کنا کوپہ تیا سد آ سال آتا باریم ءِ
ہرادے پین کس ارفتنے”

سیخاتا ودی کروکا دا کسہ غاک یونانی فلسفہ، تہذیب و ادب نا بنیاد پاننگرہ۔ مکالمات افلاطون ئٹ سد آتیٹ دنو مثیال ارے ہراڑے او تینا بست و بند اس ٹہیفنگ کہ یا تینا ہیت اس منّفنگ کہ سیخاتا پَلّوے ہلیک۔ ادب نا جہان ٹی نغد کاری نا اولیکو کتاب پاننگوکا “poetics” بوطیقا ہرا ارسطو نا تصنیف ءِ۔ اوٹی ہم ہومر نا حیثیت منّنگانے ہرا دا سیخائی کسہ غاتا نوشتہ کارے۔

پاننگ نا ہیت دادے کہ ہرا سیخاتیان، خیال آتیان، کسہ غاتیان، شاعری تیان جہان نا تہذیب آک بش مننگ تینا نت تیا سَلِنگ ہیل کریر مونا راہی روان مسر، ہراڑان فلسفہ نا درگہ غاک ملنگار اونا قدر ننتو اخّس ءِ۔ ننا کسہ غاتیٹ “سیخا” تا چاگڑدی حیثیت نا جاچ ءِ ہلنگ نا گرج ءِ۔ اوفتا جمالیاتی حیثیت نا ڈس ءِ خلّنگ نا خواست ءِ۔ دُن اِچ اف کہ ننتو گِڑاک متنو یا افّس ولے کاریم نا خواست سخت بھازے، جو پالوان، سیفل پالوان، حسن شاطر، ایلو غُٹ کڑدار و کسہ غا جتا جتا اِنگا دروشم تے پاش کننگ نا گرج ءِ۔ دیو، پری، بوہانٹو، یک ٹانگی و پین چندیک بشخ آک و کڑدارک ہرافک دا ڈغار آن ودی مروکونو اوفتے آ زمانہ نا دنز تمّانے ولے دا دنز ءِ صفا کننگ و جُوان وڑاٹ دافتا گواچن دروشم ءِ مونا ہتنگ وخت ئنا غرض ءِ۔ ای دا سر پد مریوہ کہ داسہ نا وخت ئٹ دا پِڑا کاریم متئو تو ننا بولی نا ننا راج ئنا بھلّو بشخ اس تہاری ٹی ڈُبینگک۔

(یاتی: کنے خبر اف کہ “سیخا” اساطیر Mythology نا تیوہ معنی ءِ ایتک یا تفک ولے دا منہ جاگہ کاریم اٹ ہتنگانے۔ ہندا سوب آن ای ہم کاریم ئٹ ایسُٹ تا۔)

بلوچستان نا علاقہ کوئٹہ، بسیمہ ئٹ سم کاری و روڈ شکست نا جتا ویل آتیٹ ارا بندغ مرگ نا گواچی مسونو۔

بلوچستان نا دارالحکومت کوئٹہ نا علاقہ لنک بادینی روڈ آ نادرست دز آک سم کاری کریسہ موٹر سائیکل سوار ءِ کسفیر و نرار، عوامی حلقہ آک کوئٹہ شار نا جتا علاقہ آتیٹ ودوک آ بدامنی نا ویل آتیا است ہسونی نا درشانی کریسہ آئی جی پولیس بلوچستان آن خواست کریر کہ او بدامنی و ڈودار تا بر خلاف کارروائی کیر۔

اندن پین حوال ئسے نا رد ئٹ بلوچستان نا شار بسیمہ نا علاقہ حسین زئی نا ہند آ ارا کار گاڑی نا ڈک لگینگ نا سوب آن اسہ بندغ اس  ہشنگسہ مرگ نا گواچی مس۔

لیویز رسینگوک حوال تا رد ئٹ بسیمہ نا علاقہ حسین زئی نا ہند آ ارا کار گاڑی خراب ڈک لگینگ آن گڈ اسہ گاڑی ٹی خاخر لگا  ہرانا سوب آن گاڑی ہشنگسہ بھس مس۔ لیویز کارندہ آک ٹپی تے سول ہسپتال آ سر کریر ہراڑے ٹپی آک دوا درمان تننگ آن گڈ پین درواخی کن کوئٹہ آ راداہ  کننگار بھاز ٹپی مروک گدر نا ہند آ ٹپی آ حالیت ئٹ ساہ تس مرگ نا گواچی مروک ئنا تعلق زہری نا ہندی محمد حسین پن ئٹ مسونے۔

حوال تا رد ئٹ ٹرالنگ، ٹوکن سسٹم، بیگواہ بندغ و ایلو ویل تا برخلاف ہزار آتا کچ ئٹ زالبول تا مچی گام، گیشتر حوال تا رد ئٹ  گوادر ءِ حق ہیتبو تحریک نا پارہ غان اینو گوادر ٹی زالبول تا اسہ بھلو کچ اسیٹ دپ درشانی نا ہڈ تننگا ہرا ٹی ہزار آتا کچ ئٹ زالبول آک اوار مسر۔

او تینا بنماسی حق کن توار بڑز کریر مچ گامی نا پڑو گوادر ءِ حق ایتبو تحریک نا سر کماش مولانا ہدایت الرحمان  تسوسس۔ دپ درشانی ٹی ہزار آتا کچ ئٹ گوادر و ایب  کیب نا علاقہ آتیان زالبولک اوار مسر ہرافک گوادر ٹی برجاہ  تولوک برانز نا امنائی نا پڑو کریر۔

مچی گام آن ہیت کریسہ ہدایت الرحمان بلوچ پارے کہ ہرا وخت اسکان بلوچستان ئٹ و گوادر ٹی ننا بندغ آتے بے شرفی، سمندر ٹی قانود آن چپ ٹرالنگ و بارڈر آ ٹوکن سسٹم ایسر کتنو ہمو وخت اسکان برانز برجاہ مرو۔

او  زالبول تے داد تریسہ پارے اینو بلوچستان ٹی مروک ناانصافی  تا بر خلاف ننا لمہ ہیڑ آک تاریخ نوشتہ کریر۔

میڈرڈ: طوفان آرون سپین ئٹ ہڑدےئی آ زند ئنا کاریم تے سلیفے، برف تمنگ نا ریکارڈ آن ٹریفک نا نظام بھس مس۔

سپین نا جتا علاقہ تیٹ برف باری نا سوب آن ٹریفک نا برجائی بھاز زیمی ء، ٹریفک پولیس و ہندی کوالخوا تا پارہ غان برف آتے مُر کننگ نا کاریم برجاء ء، سڑک تیا بند مروکا ٹرک آتے ایلو گاڑی تا کُمک آن کشینگ ءّ۔

یورپی ملک ئٹ باسنی نا کچ تفنگ نا ٹک آن کہی درجہ شیف تما، بھاز برف تمنگ نا سوب آن مخلوق اُرا تے ٹی بند سلوک ء۔

کمبر چاکر بلوچ نا منہ یات

نوشت: شے کلام | مٹ: شہزاد بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

بولان میڈکل کالج کوٸٹہ نا مین ہاسٹل ٹی اسہ کینٹین ٸسے نا تہٹی اسہ مارکوس ہرا (آٸی ٹی یونيورسٹی) نا یونیفارم تون تولوک اخبار خواننگ اس، ای ناشتہ نا غرض ٸٹ اونا رہی آ توسُٹ او کنا پارہ غان اُرا و سوج کرے کہ بی ایم سی ٹی خوانسہ؟ ای آو ٸٹی کاٹم ءِ سُرفیٹ و اوڑان سوج کریٹ کہ نی ہرا تعلیمی ادارہ غان تعلیم دوٸی کننگ اُس او آٸی ٹی یونيورسٹی کوٸٹہ نا پن ءِ ہلک دا کنا اولی کچاری اس ہرا دا عظیم ہستی تون مس دا اِرا ہزار ہشت (2008) ٸنا ہیت ٸسے ہرا وخت نن بلوچ اسٹوڈنٹس آرگنائزیشن آن داخہ واخف ام الون ولے اولی کچاری آن پد ای دا محسوس کریٹ کہ دا مارکو نا نظریہ و خیالاک غیر معمولی ءُ۔

ارٹمی وار امو وخت ای اودے خناٹ ہرا وخت او اسہ میڈیکل خوانندہ اسیتون اوار ہاسٹل ٹی ہر بلوچ خوانندہ نا کوٹی ٹی انسا ایلو دے مروکا برانز نا باروٹ پاننگ اس ہرا اقبال بلوچ نا بیگوائی نا باروٹ اس ہرا نا خاہوت ام برانز نا غرض ٸٹ کوٸٹہ غا بسوسس۔ نن ایلو دے بی ایم سی نا بس ٸنا وسیلہ غٹ کوٸٹہ پریس کلب کن پیشتمان تو ای امو بس ٸٹی شہید کمبر چاکر ءِ ام تولوک خناٹ ہراد تون بی ایس او نا بیرک و پلے کارڈ ام اس پریس کلب نا مونا او اسہ جوانو طریقہ سے ٹی بے گواہ بندغ آتا باروٹ اسہ مرغنو و شابیت ءُ تران اس کرے ہراڑان گُڈ میڈیا والاک اودے گیرہ ٹی ہلسا اوڑان انٹریو رکارڈ کریر دا اِرٹمیکو وار اس اراتم ای اودے خناٹ۔

ای تینا اسہ کلاس فیلو سے نا کوٹی ٹی اودے سیاسی معاملہ غاتے ٹی مروکا کہی مجلس آتے ٹی کہی وار خناٹ انتئے کہ کنے تینٹ ام اسٹوڈنٹس سیاست ٸٹی اُست خواٸی اس تو دا حوالہ ئٹ کمبر چاکر تون خُڑکی مس اونا خڑکی ٹی مننگ نا سوب آن سنگت آتون اوار پریس کلب نا مونا مروکا مظاہرہ، ریلی، مجلس تیٹی بشخ السا کرین و او ننا حوصلہ افزاٸی کرسا کریکہ ہرانا سوب آن اوڑان بھاز گِڑا ہیل کننگ نا موقع رسینگا۔

کنے اولی وار ہرا تنظیمی ذمہ واری ملا او ام اونا صلہ و اونا ساڑی مننگ ٹی مروکو اسہ تنظیمی مجلس اسیٹی دا فیصلہ کنِگاسک۔ کنے دا مجلس نا سما الو اسہ سنگت ٸسے نا پارغان فون بس کہ نے دا عہدہ ملانے ای پاریٹ کہ سنگت آتے دا ورندی ایت کہ ای دا وخت ہچو تنظیمی ذمہ واری النگ کپارہ ای بیرہ اسہ باسک ٸسے نا کاریم کرسا کروٹ ولے کمبر چاکر کنے خواٸفے پارے کہ نی کاریم کر دا تنظیم نا فیصلہ ءِ و جوان وڑٹ او کنے عہدہ غا کاریم کننگ کن مَنِفے اوکان گُڈ اونا شہادت اسکان او ہر ویل ٹی کنا راہشونی ءِ کرسا کرے و ای ام اوڑتون کہی معاملہ غاتے ٹی صلہ کرسا کریٹہ۔

تنظیم نا پاہ غان وڑ وڑو ذمہ واری رسینگسا کرے ہراٹی کنا پن ٸنا حوالہ ٸٹ ایلو سنگت آتون اوار اونا ام صلہ مسکہ۔ کہی ذمہ واری تا حوالہ ٸٹ سختی ام رسینگا ولے او ہمیش ننے برجا مزاجی نا سبخ ترسا رہنمائی کریکہ۔ اسہ دے اس ہراتم آٸی ٹی یونيورسٹی نا وردی تے ٹی خفیہ ادارہ غاک اسہ سازش ٸسے نا ردٹ اودے گرفتار کریر و اوکان گُڈ او وڑ وڑا مقدمہ غاتا حوالہ ئٹ “دہشت گردی نا رکھ” ٸنا عدالت ٹی پیش مننگ کن بساکہ تو امو وختا اوڑتون ملاقات مرسا کریکہ و او بہادری و دلیری تون اوار عدالت ٹی پیش مساکہ جیل ہُدہ ٹی ہرا وخت نن اوڑتون اوڑدئی کن ہنانہ۔ تو اسہ بہادر ءُ راہشون ٸسے نا وڑ نن تون اوڑدہ مساکہ اونا دروشم آ اسہ خاص وڑو بشخندہ اس مساکہ ملاقات ٸٹی او کُل سنگت آتا حوالے ہلکوکہ و کُلہو ام تسکہ امو وختا تیٹی واحد کمبر ام اوڑتون اوار جیل ٸٹی ئسکہ داڑان بید بولان میڈیکل کالج کوٸٹہ نا ام اِرا خوانوک اوڑتون اوار ہُدّہ جیل ٸٹی اسورہ۔

کمبر چاکر کنا اولی سیاسی راہشون اس ای اوڑان بھاز گڑا ہیل کریٹ، تنظیمی ویل آتے ساندہ گچین وڑٹ پورو کریکہ، سنگت آتے ہمیش صبر و برداشت نا درس تسکہ، تنظیمی ویل آتا حوالہ اٹ دے و نن کاریم کریکہ و سخت انگا وخت اٹ سنگت آتے حوصلہ تسکہ دا اونا خاص انگا لائخیک ئسر ہرا تنظیم نا سنگت آتے اونا خڑک کریکہ۔

ایسری گرفتاری آن منہ دے مست او کنے فون کرے و اسہ سنگت ٸسے نا ویل ءِ ایسر کننگ نا پارے و منہ دے پد ریاستی فورسز نا دو آن گرفتاری نا حوال موباٸل فون آ رسینگا و امو مس ہرانا گمان اس۔
کمبر چاکر نا جشوک آ جون خننگا، اودے ٹارچر کرسا شہید کریسُر۔
ریاست کمبر چاکر ءِ پاشی وڑاٹ ننے آن الم جتا کرے ولے روحانی وڑٹ اینو ام ننے ٹی زندہ ءِ و اونا مشن الم پورو مرو۔

تہمت باسک

نوشت: برزکوہی | مَٹ: سمعیہ بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

سیاست مرے یا ادب، مذہب، جنگ، تحریک یا اسہ ہم تنظیم، ہر اشتماع و ہر اشتماعی سُر پُر ٹی نغد کار و سوج نا حوصلہ است بڈی، ہیت و شرہ مریسہ کیک و مروئی ءِ ہم اگہ نہ تفوک، سُر پُر آ پک مریسہ بد حالیت ودی کیک۔

نغد کاری نا شعبہ آ تاریخ ٹی ہر وخت سیر آ مخلوق تا اجارہ مسونے، ولے وخت ئتون اوار اوار نغد کاری تقریباً سیر آ مخلوق نا دو تیان پیشتمیسہ لس مخلوق نا دو تیٹ بسونے۔ اینو ہر اسٹ ٹوئٹر یا اسہ پین سوشل میڈیا سائٹ آ سد آتیٹ بشخ ہلینگ کیک، اندا سوب آن اینو نغد کاری سیاست ٹی سوگوْ ءُ گام تخانے۔ نغد کاری، خاص وڑ ئٹ سیاست نا دائرہ ٹی، مثبت و منفی ہڑتوما بشخ آتا حامل مریک، ہرافتے اسٹ ایلو نا بر خلاف وزن کروئی ءِ۔ بھلو کچ ئسے آ نغد کاری بد گمانی و دروغ حوال آتے تالانی نا سوب مننگ کیک ولے ہدف جوڑ کریسہ، ماہرانہ نغد کاری طاغت ءِ کنٹرول ٹی تخینگ و ننا چاگڑد ءِ جوان کننگ نا کاریم کیک، اندا سوب آن دا اسہ ہم سیاسی عمل نا المی خواست ءِ۔ درحقیقت، جمہوریت یا سیاست نا طاغت ءِ ساہ ہلینگ نا لائخی نا سوب آن نغد کاری جمہوریت نا بنماسی بشخ جوڑ کننگیک۔

سیاست و نغد کاری نا ہر وخت آن اسٹ ایلو تون کمک مسونے، سوگوْ سیاست داڑان بیدس مننگ کپک۔ داسکان، ہمو گڑا ہرا اسہ سوگوْ سیاست نا بنماس تخیک، دا ہم بیم نا گواچی مننگ کیک- اندن سوشل میڈیا آ شابیت، بے بنماس نغد کاری و تہمت نا زہم ئنا ڈول خننگ کیک۔ نغد کاری ہرا ہم شعبہ ٹی مرے اودے ٹک آ مرکوز و جوان کننگ نا خواست مریک تاکن دا گواچنی جوڑ مننگ کے یا تعمیری، سر سوجی و شعور مرے۔

دا پوسکنا وخت ئٹی نغد کاری ہرا کچ اسکان خاص ثابت مننگ کیک، دانا اسہ خاص ءُ مثال اس واشنگٹن پوسٹ نا 2013 ٹی امریکی راجی سلامتی ایجنسی امریکی شاری تیا شابیت کچ ئٹی اوننگ آ نغد کاری ءِ۔ دا امریکی پالیسی نا برخلاف واشنگٹن پوسٹ باقاعدہ اسہ نغد کاری اس مہم چلیفے کہ شاری تیا اوننگ بھاز جارحانہ عمل و شاری آجوئی نا قانود آن چپ ءِ۔ دا معاملہ آ واشنگٹن پوسٹ نا نغد کاری بھاز جوان ءُ بدلی ایس و حکومتی طاغت ءِ بے بشخ کریسہ امریکی جمہوریت ءِ سوگو کننگ ٹی کمک کرے۔

ادب نا میدان آن کاٹم ارفوک آ نغد کاری، ادب آن مروکا سیاست نا میدان ٹی رائج مس و واپس سیاسی بندغ آک داد ارفیر، ولے نیم سیاسی بندغ آک دا سوج کننگتوس کہ نغد کاری تینٹ اسہ علم و فن، سر و سوج، تخلیق تون اوار اسہ متبادل پروگرام، پالیسی و حکمت عملی نا پن ءِ، نغد کاری بیرہ تعمیر ہر تلہ آ اصول آتا پابند مریک۔
نغد کاری و سوج کننگ و ہور ارفنگ، گلہ و شکایست و تہمت ٹی بھلو فرخ اس مریک۔ سوج کننگ و سوج ارفینگ تخلیق و سر و سوجی ہیل کننگ کن مریک۔ ولے ہور ارفنگ، گلہ و شکایت و پُس پُس ہر وخت جنگ، بے چیٹی کن مریک۔

اسہ یونانی بتل ئسے کہ “بیدس علم و دلیل آن نغد کاری کننگ و داڑان جوان ءِ سوب آتا اومیت تخینگ اندن ءِ کہ تینا سنگت نا پیشانے آن ہیل ءِ مُر کننگ، تلوار ئٹ اونا لخ ءِ تڑینگ۔”

نم جہان نا اسہ ہم مرغنو تحریک ءِ کڑمبی ٹی خوانبو، اسہ گڑاس نم صاف خنورے کہ نغد کاری بیرہ دانشور و سوبر تپہ نا کنڈان مفک، بلکن نغد کاری نا اہمیت و خیال آتا درشانی نا آجوئی نا پلو آن ڈکیسہ اسہ تپہ اس اونا پن نا حق ءِ خلینگ آ ہم خننگیک۔ پاش لوز آتیٹ دا تلہ ءِ تہمت باسک یا شکایستی آ جہدکار پار گڑا رد اف۔ لس وڑ ئٹ دا تیان زیات نالائخ، سست، غیرمستقل مزاج و دمدرینگی نا گواچی بندغ آک مریرہ و بیست و چار گھنٹہ نا نیام ئٹی باہ آن پین ہچ اس بننگ مفک بیرہ شکایست و ہور ارفنگ آن انتیکہ دا بندغ فطرت نا اسہ رویہ ئسے کہ تینا سستی، نزوری، کمبوتی، خلیس، دمدرینگ و بے لائخی ءِ ڈھکنگ کن شکایتی رویہ ءِ چم ئنا ڈول مونا ہتیک ولے دا مننگ کپک۔

اگہ نالائخی، لغوری و بے سہبی شکایست و گلہ ہور ارفنگ آن کس اس ڈکینگ کیک تینے، گم مریک یا رد سہی مریک، گڑا اینو جہان ئٹ و تاریخ ٹی اسٹ ہم بے لائخ و لغور ثابت مفک۔

چار دے اسکا چار بندغ دن انگا بندغ آتے بنیرہ المی و مزہ ہم الیرہ ولے چار دے ئنا دھمال آن گڈ دا بندغ آک اندن تولیسہ مِش جوڑ مریرا اندن کہ دول خلوک ئنا نت تیان بش مروکا لوڑ، دھمال آن گڈ تولیک۔
بھازی مخلوق بے سہبی و شیفی آن بچنگ کن، لاشعوری وڑ ئٹ بے خبری ٹی تینٹ بے سہبی و شیفی دن انگا رویہ تینا کیرا کہ تینٹ بے سہبی و شیفی نا پارہ آ محوسفر مریک۔ شکایست جہدکار تینا وخت خراب کننگ تون اوار اوار ایلوتیکن وخت ئنا زیان ثابت مریرہ۔ دن انگا جہدکار جہد ئٹی مریر ہم جہد ئٹی، دا تحریک و تنظیم آتیٹ اسہ جوان ءُ کڑدار ایسر کننگ نا جاگہ آ تینا زیا تینٹ بڈ مریسہ تحریک و تنظیم آتیا بڈ جوڑ مریرا۔

ہرا وخت بندغ بے عمل جوڑ مرے گڑا تیوہ آتیان شکایست نامہ اونا پلو آ نوشت کننگ کرو۔ ای مالو ہم پارینوٹ کہ فکری وڑ ئٹ پختہ جہدکار، بہادر مریک، بہادری تینے بیرہ توپ ئنا با ٹی تننگ مفک بلکن ہمو لحاظ آن ہم بہادر مریک کہ اونا فکری پختگی اودے ہمو قابل جوڑ کیک کہ او بہادری تون اوار حالیت نا سہی شعور تخے، سہی تجزیہ کے و اونا گواچنی ءُ بھاز گواچنی دوستی تون اوار سرپد مرے کہ زمینی حالیت انت ءِ، و دا حالیت اسہ جہدکار نا وڑ ئٹ کنے آن انت وڑ ئنا جہد نا خواست کیک، و بہادری و ایمانداری تون اوار تینا ذاتی مفاد آتے پدی شاغیسہ او تحریکی خواست آتیا کاربند مریو۔ تینے چم بازی تیان توننگ، سہی خواست آتے سرپد مریسہ تینا ذات ءِ ہر حال ٹی اوڑا کاربند کننگ، بہادر جہدکار آتا چائنداری ءِ۔

ہرا عملی جہدکار مریرا یا گڑاس کننگ نا لائخی تخیرا، او ہر وخت گلہ و شکایست نا رویہ تینا تننگ مریرا و ہر وخت بے عمل مریرا و ہچ کپسہ، او دو تیٹ ہور ارفنگ نا اسپر ارفیسہ، اونا پد ئٹ تینا بے عملی و نزوری ءِ ڈکیرا۔

اسہ وخت اس ئسک کہ نن مچ جہدکار آک اندا وڑ ہننگ ئسون، تینا شیفی و زیان نا گڑا تے تیٹ مچ کننگ ئسون۔ ولے اینو داخس مرغن جہد و بے حساب ندری تا سوب آن سوج و خیال بدل مسونے، بہادری و ندری نا کچ و تعریف بدل مسونے، ہمت و جرئت نا معنہ بدل مسونے، اوننگ نا وڑ و ڈول ، زاویہ نظر و رویہ بدل مسونو، اندا کچ اسکان کہ جہد ئٹی اسہ تیوہ ءُ زنک اس ودی مریسہ، جنگ ئنا نیام ئٹی ودشت مننگے، اینو تینٹ جنگ ئنا بشخ ئسے یعنی جہد ئنا نیام ئٹی جہدکار بدل مسونے۔ داسا ہم اگہ کس ماضی پرست جوڑ مریسہ ماضی نا سوچ ءِ ارفیسہ ہننگ نا کوشست کے گڑا او ہنو المی ولے گول دائرہ ٹی مونی ہنوف۔