خرما
نوشت: ہرمن ہیسے (جرمنی)
مٹ: نجم الدین | عتیق آسکوہ بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
داکان مالو ہچبر فرانسینی مش تیا داخہ ترند یخ متنے و چلہ ہم داخس مرغن متوسس۔ ہفتہ آتے اسکان تئو ساف، ہشوک و یخ مسوسس۔ دے ئنا بھلا تِکئی برفی آ میدان پوسکن و ہراد اسکان خن خناکہ تالان خننگاکہ۔ ننکان اوفتیا چنکا، ساف، سوختہ و بے مہر آ طوبے گدرینگاکہ۔ برف آتیا اونا پوشکنی خلوک روشنائی دیخہ در خرن ہڑسینگسہ گروشک تسکہ ہرا تینٹ یخ ئنا گچینی ارفوک مسکہ۔ گچین وڑئٹ مش تیکن ہنوک جک آ سڑک آک و لٹ آک گیاوان مسوسر۔ مخلوق خلق آتیٹ تینا تینا اراتیٹی جانبڈی تون تموک مُر مٹیسہ ئس۔ ننکان کھڑکیک طوبے نا خرنی ئٹ موڷ آنبار خیسن مریسہ گروچک تسرہ و زوت تہارمئی ئٹ ڈُب ہلکرہ۔
علاقہ نا ساہدار تیکن سخت ءُ وخت اس ئس۔ بھاز آ چنکا ساہدارک‘ چُک آک یخ تفیسہ کسکوسر‘ و اوفتا بیوس آ جونک بانز‘ و خرماتا خوراک مسوسر۔ ولے او ہم بدا حالیت تون یخ و بینگنی نا خلوک ئسر۔ دا علاقہ ٹی خرما تا بیرہ منہ خاہوت ہندی ئسر، و سختیک اوفتے اسہ جاہ مننگ آ بیوس کریسر۔ دے ئنا اوفتیان اسٹ پیشن مسکہ۔ او برف ئٹ در پہ در پیری کریکہ۔ او نزور، بینگن، خفک توروک و اسہ جن ئسے آنبار سوختہ مریسہ کریکہ۔ اونا سیخا اونا رہی آ برف نا پیہنی ئٹ گروشک تریسہ کریکہ۔ او تینا جومب ہلوک بوز ءِ تہو ٹی پیری تریسہ کریکہ و گند کشاکہ۔ او وار وار آ بارن و ٹپی وڑئٹ نرنڈاکہ۔ ولے ننکان او تیوہ غاک اسہ جاہ پیشن مسورہ و خلق آک اوفتا دڑدی خورارہ تیان پر مسورہ۔
مال و ککڑ تے خیالداری تون بند کننگاکہ و زنڈ آ بھلا کوپہ غاتیا توفک آک تیار مسورہ۔ بھاز کم وخت خرما، کچک یا پین چنکو ساہدار ئسے نا شکار کننگ کریرہ، و خرما تیان ارٹ ءِ وختی سم خلیسہ کسفنگاسس۔
یخ ئنا مد برجا ئس۔ زیات خرماک باسن مننگ کن اسہ ایلو ٹی پیہارہ و بیدہ پوروکا ککڑ آنبار تموک تینا ایب کیب ئٹ تالان کہوک آ علاقہ نا چپی نا خلیس ئٹ ڈب ہلوک ہمو وخت اسکان بنیسہ کریرہ ہراتم اسکان اوفتیان کس بینگنی آن پریاد کریسہ ناگمان آن بڑز سٹ اس خلکوکہ و بیم نا گواچی کروک حالیت اسیتون کوکار کریکہ۔ او تم او تیوہ غاک تینا بوز تے اونا پارہ غا پیری تریسہ، بیم آن لڑزارہ و دوارہ تیوہ غاک اسہ جاہ بیم اٹ بٹوک، خلیفوک و مونجھا کروک چیہانٹ خلکرہ۔
ایسر ئٹ اوفتیان اسہ چنکو ٹولی اس اوکان سر ہلنگ نا فیصلہ کرے۔ صوب مالہ اوفک تینا ہند تے یلہ کریر‘ و مچ مریسہ بیم و امیت تون تفوک تئو ئٹ گند کشنگ آ لگار۔ دوارہ اوفک چسپان چسپان و دیخہ در درکسہ ہنیسہ کریر۔ پد سلوک آک اوفتے تینا گروشک تروک ملوک خن تیان سیل کریر۔ اوفتا رند ئٹ دیخہ ہنار، ہڈ کریر‘ و منہ ساہت خلیس نا حالیت تون سلیسر۔ دوارہ او مدان مدان ہنیسہ تینا خالی ہند آتیٹ ہنار۔
نیمروچ نا وختا مسافر تا ٹولی اِرا بشخ مس۔ مسہ خرما سوِس جیورا نا پارہ غا ہنوک دے ٹکی پارہ ءِ ہلکر اندن ایلو قطبی پارہ غا پند ءِ برجاء تخار۔ او ہڑتوماک سخت جان ولے خلیفوک ہد ئسے اسکان لاغر ئسر۔ اوفتا سبک رنگ ئنا تہٹی مین ہنوک پڈ آک فیتہ غاتیان کم شابیت ئسر۔ اوفتا ترک آک بیوسی تون سینہ غاتیا خننگارہ۔ اوفتا باک بارن و خنک پیشن لاڑ کروک و بیوسی نا درشانی کریرہ۔ او جیورا ئٹ مُر اسکان ہنار۔ ایلو دے اوفک اسہ اسہ پین میڷ و اوکان ایلو دے اسہ کچک و دوارہ ایلو دے ہلی ئسے نا مادہ غا چوری ءِ کسفیر۔ سوختہ مروک خلقیک اوفتا شکار ءِ بناء کریر۔علاقہ نا چنکا بھلا خلق آتیٹ نادرست پیہوک آتا خلیس تالان مس۔ برف گاڑیک سلہہ بند مریسہ چلینگ بناء کریر۔ اسہ خلق آن ایلو آ ہنوکاک تینتون سلہہ تخنگ بناء کریر۔ دن انگا خیالداری تیان گڈ ہر مسٹ آ خرماتے نادرست آ علاقہ ئٹ مون تس و بے یخینی نا مُد نا ئنا درک لگا۔ اخس اوفک تینا علاقہ ئٹ تینا ساہ ءِ خطرہ تیٹ بٹیرہ اوفک اوڑان زیات خطرہ تینکن بش کریسہ مال ئنا واڑ ءِ دے پاک اٹ پرغار۔ چنکو باسنو ماڑی اس خراس تا بورکا، پاٹ نا پلک آتے پرغنگ، نت تے خلنگ و بینگن آ ساہ ہلنگ نا توار آن پُر مسوسس۔ ولے دا وار مخلوق سر مس۔ خرما تے پیری اس تننگا ہراڑان زمیندار تا حوصلہ غاک وداسُر۔ اوفک اسٹ ءِ لخ ئٹ سم اس خلیسہ کسفیر و ایلو ءِ تفر ئٹ تڑیر۔ مسٹمیکو نرّا‘ و ہمو وخت اسکان نریسہ کرے ہرا وخت اسکان دم کشتہ مریسہ برف آ تما۔ او خرما تیت ورنا و تیوہ غاتیان زیبا ئس۔ اونا گور قابل فخر، سخت و اُرنگ نا لائخ ئس۔ او اُرے اسکان تموک ساہ ہلیسہ کرے۔ دتر آنبار خیسن گڑد لکیرک اونا خن تا مونا پیری کننگ ئسر۔ وار، وار‘ اونا باہ آن دڑدی و است ہسون کروک نالہ پیشن مسکہ۔ خوڑتی تو اریسہ خلوک ءُ اسہ تفر اس اوناکفت آتیتون لگا ولے او تینے سنبھالا و جک مس۔ بیرہ ہمو وخت او خنا کہ او اخس مر اسکان ددینگاسس۔ بھاز مُر ہراڑے نہ بندغ نئے بندغ نا ذات ئس۔ اونا مونا برف ئتون ڈھکوک بڑز بالاد آ چیسرل نا مَش ئس۔ او اونا گوْر آن پیری کریسہ ہننگ نا فیصلہ کرے۔ ترند آ ملاسی تون سخت تفوک برف نا زی آ او دیخہ با خلک۔
مش نا ایلو پارہ غا او اسہ خلک اس خنا۔ نن تمنگ ئس۔ او وخت تیری کن ہپڑس نادرخت نا بوچ آتیٹ ہڈ کرے۔ دوارہ او ہشاری تون باغ نا جنگل نا رہی آن مریسہ مال نا باسن آ واڑ نا گند ئنا پد ءِ ہلک۔ گلی ٹی کس اَلو۔ او خُلوک وڑئٹ سادئی تون اُراتیٹ کوکڑو کرے۔ سم اس دِہکننگا۔ او تینا کاٹم ءِ اسیکہ پدی چکا و نرنگ آ ئس کہ ارٹمیکو سم ٹکا کرے ہرا اودے لگا۔ اونا پیہن آ پڈ نا اسہ پارہ دتر اٹ اسٹ مس۔ دتر بھلا پڑی تا دروشم ئٹ شیف تمیسہ کرے۔ ٹپی مننگ آ ہم او دنکہ بال کریسہ جنگل آن پُر مش آ سر مننگ آ سرسوب مس۔ اوڑے سرمننگ آ او اسیکہ خوڑتی تون خف تورے۔ او مُر آن بروکا توار‘ و نت تا درکہ غاتے بنگ۔ اونا بدن خلیس آن پُر مس۔ او مش ئنا بڑز پارہ غا اُرا۔ کسر جِک، درخت آتیان پُر وسخت ءُ بڑزی اس ئس ولے اونا رہی پین ہچو کسر اس ہم اَلو۔ دم کشتہ او بڑز ہننگ ءِ بناء کرے۔ اونا پد ئٹ شیف آن اِٹ پٹ نا طوفان، پنت آک و چراغ نا روشنائیک مَش تون ڈھک کُننگ ئسر۔ خلیس آن لڑزیسہ ٹپی آ خرما نیمہ غا روشنائی تون درخت آتیان مریسہ بڑز لگیسہ کرے و جغری دتر اونا پالو آن مدان مدان تمنگ ئس۔ یخ زیات مسوسس۔ دے کہی ہلنگوک پارہ غا آسمان لڑد مریسہ برف تمنگ نا پاننگ ئس۔
ایسر آ او ہنوکا ساہ ئتون مش ئنا ٹیڑ آ سر مس۔ او بھلن و دیخہ در شیف شتور برف نا میدان نا کنڈ آ ئس ہرا مونٹ کروسِن آن زیات مُر اَلو و ہمو خلق آن بھاز بڑز ئس ہراکان او تینا ساہ ءِ بچفسہ نراسس۔ اودے بینگنی نا درک لگنگ اَلو ولے اونا ٹپ ئٹ برجاء ہسونی و دڑد مننگ ئس۔ اونا ہڑب آتیان نزور‘و ناجوڑ ءُ نالہ پیشن مننگ ئس۔ اونا است ئنا درپہ کبین و دڑد آن پُر ئس و اُست آ مرگ ئنا دُو کبینو گڑا ئسے آنبار تخوک ئس۔
ٹول تے تالان کروک ہپڑس نا اسہ تنیا ءُ درخت اس اودے باہوٹ تس۔ او اونا شیف آن توس و بیوسی تون برفی آ تارمہ غا نن ئٹ خن کشوک اوننگ ئس۔ اندن نیم گھنٹہ اس گدرینگا۔ دوارہ خیسن رنگ ئنا جتاؤ مدان ءُ روشنائی اس برف آ تما۔ نالیسہ او جِک مس و او تینا زیبا غا کاٹم ءِ روشنائی نا پارہ غا پیری تس۔ بھلن و دتر آنبار خیسن طوبے قطب دے ٹک آن پاش کریسہ مدان مدان آسمان آ بڑز پارہ غا سفر کننگ ئس۔ بھاز دے تیان طوبے داخس بھلن و خیسن متوسس۔ ساہ تریسہ خرما نا خنک است ہسون کروک وڑئٹ لڑد ٹکّی تون لچوک سلیسر۔ اسہ وار واپس مدان ءُ نالہ اس درد اسیتون نن نا چُپی تون لگا۔
ہمو وخت اوڑے نت نا توار‘ و روشنائی سر مسر۔ اولن آ کوٹ آتیتون زمیندارک، فرکی ٹوپ و بے ڈول آ شلوار تیٹ شکاری و مارک برف آ تینے گریسہ سر مسر۔ سرسوبی نا کوکار اس بش مس۔ او فک گڈیکو ساہ ءِ ہلوکا خرما ءِ خناسر۔ دمدستی تون اِرا سم ٹکا کریر۔ ہڑتوماک نشانہ غا لگتوس۔ اوفک خنار کہ او مالو آن کہنگ ئٹی ءِ۔ اوفک اوڑا لَٹ آتیتون تمار۔ اوکان گڈ او احساس آن ہورک مس۔
اونا ہڈ آتے پرغیسہ سینٹ اِمّر (Saint Immer) آ دریر۔ اوفک ٹاکو خلکر، ٹوک تسر، شیئر پاریر، اِٹ پٹ نا پر کریر‘ و برانڈی و کافی نا حقدار مسر۔ اوفتیان کس ہم جنگل ءِ ڈھکوک برف نا زیبائی ءِ یا زمین آن بڑز تلہ نا گروشک ءِ یا چیسرل آ ٹنگوک طوبے ءِ خنتور ہرانا مدام رنگ آ طوبے اوفتا توفک نا نل تیا، ساف آ برف ئٹ و مڑدہ غا خرما نا لڑدمروکا خنتیٹی گروشک تننگ ئس۔
نوبل ٹیکی کٹوک جرمن ادیب ہرمن ہیسے (Hermann Hesse) نا نوشت آتا بیستمیکو صدی ٹی انگریزی ئٹ مٹ مننگ بناء کرے گڑ اادب نا شہدائی امریکئیک اونا نوشت آتا پلویڑ ئٹی بسر‘ او اوفتا تیوہ غاتیان دوست تخوک مصنف مس۔ اردو ئٹ ہم اونا بھازا نوشت آک مٹ کننگانو۔ دن اردو ادب کن ہم داسہ ہرمن ہیسے نا پن نادرست سلتنے۔ ہرمن ہیسے نا نوشت آتا تیوہ غاتیان گچینی سادگی، سلامت و روانی ءِ۔ دا افسانہ ہرمن ہیسے خرما و بندغ نا فطرت ئٹ خلیس و دتر وہیفنگ نا اسٹ آ بشخ آتے بھاز زیبائی تون مونا ایسنے۔ (نجم الدین احمد)
دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔
