میر عبدالعزیز کرد
نوشت: سعید کرد ایڈووکیٹ
دی بلوچستان پوسٹ
بلوچ راج جہد انا تاریخ بھاز متکن ءِ۔ بلوچ مدام تینا ڈیہہ انا رکھ اکن جہد کرسا بسنے۔ وخت اس فرنگی سامراج تینا 1839 اٹی نوآبادیاتی نظام ءِ ودفنگ کن بلوچستان پارہ غا جلہو کرے و بلوچستان نا پایہ تخت قلات آ جلہو کرے تو خانِ قلات محراب خن بلوچ لشکر تون فرنگی سامراج نا فوج آتا مقابلہ ءِ کرے۔ تینا گلزمین نا رکھ اکن خان محراب خان تینا چندی جانباز آتتون شہید مس و ہندن انگریز قلات آ کوزہ کرے۔ ولے منہ سال گڈ خان نصیر خان دوئم بلوچ قبیلہ غاتے یکجا کرسا قلات ءِ طاقت نا زور آن پدی دوٹی کرے۔
بلوچ راج جہد نا بنا سلہہ بند جہد آن مسنے۔ خان محراب خان شہید، شہید نورا مینگل، غازی سلیمان و ہندن خدائیداد خان مری، میر سیدان خان مری و چندی پین بلوچ راجی سروک آک فرنگی استعمار نا خلاف سلہہ بند جہد ءِ برجا تخاسُر۔ وخت اس کہ نن سیاسی جہد انا تاریخ نا کنڈ آ ارن تو گدرینگوک آ صدی نا بناء نا وخت آتیٹی اولیکو جنگ عظیم آن گڈ برطانوی سامراج و ایلو استعماری طاقت آتا خلاف ہر ہند آ سیاسی تحریک آک جم و جوش اٹ برجا ئسر۔
ہندن بلوچستان نا ہم ہمو وخت آ مسہ بشخ ئسر۔ ریاستی بلوچستان کہ اونا پایہ تخت قلات ئس و خان قلات بادشاہ ئس و وزیراعظم برطانیہ نا پارہ غان مقرر کننگاکہ، ارٹمیکو برٹش بلوچستان ئس کہ اونا پایہ تخت کوئٹہ ئس و اونا کنٹرول ایجنٹ ٹو گورنر جنرل نا دوٹی ئس۔
برٹش بلوچستان اٹی کوئٹہ، نوشکے، بولان و نصیر آباد نا علاقہ غاک خان قلات و حکومت برطانیہ نا نیام اٹ بھاز انگا معاہدہ غاتان گڈ اجارہ ٹی تننگاسر۔ و ہندن مری، بگٹی ایجنسی، سبی، لورالائی، چاغی، ژوب، چمن و پشین ہم برٹش بلوچستان نا بشخ ئسر۔
ہندوستان اٹی آجوئی نا تحریک زور و شور اٹی برجا ئس، تو بلوچستان نا خوانندہ غاک ورناک ہم دا تحریک آن اثر ہلسہ سیاسی تحریک آتا بناء کریر۔ بلوچ ورنا تا اولیکو سیاسی تنظیم نا بنداؤ ءِ ”ینگ بلوچ“ نا پن اٹ میر عبدالعزیز کرد تخا، کہ او وخت آ اونا عمر بیرہ 13 سال ئس۔ پد آن بروک آ وخت آتیٹی دا تنظیم نا پن ءِ بد لیفسا ”انجمن اتحاد بلوچاں“ تخنگا۔ کہ اونا مسخت فرنگی استعمار آن بلوچستان نا آجوئی ئس۔ میر عبدالعزیز کرد ءِ 1929ء ٹی اسہ ہند ءُ سیاسی سنگت اس مِلا کہ بروک آ وخت آتیٹی سیاست نا میدان اٹی بھلو پن اس کٹا۔ دا عظیم انگا ہستی میر یوسف عزیز مگسی نا ئس۔ یوسف عزیز مگسی فرنگی استعمار نا مقرر کروک آ وزیراعظم شمس شاہ نا قہر و ظلم انا خلاف لاہور نا اخبار ”مساوات“ اٹی ”فریاد بلوچستان“ نا پن اٹ مضمون اس نوشتہ کننگ نا سوب آن دزگیر کننگا و مستونگ نا جیل اٹی بندی کننگا۔ میر عبدالعزیز کرد انجمن اتحاد بلوچاں نا پروگرام ءِ اودیم وڑ اٹ میر یوسف عزیز مگسی اسکان سر کرفے۔ و اودے تینا تحریک نا بارو اٹ معلومدار کرے۔ سامراج دشمن میر یوسف عزیز مگسی، میر عبدالعزیز کرد انا جہد تو امنائی کرے۔
زنددان نا خلاسی آن گڈ میر عبدالعزیز کرد و میر یوسف مگسی اواری ٹی شمس شاہ نا خلاف اسہ پمفلٹ اس ”شمس گردی“ نا پن اٹ شینک کریر۔ میر یوسف عزیز مگسی انجمن اتحاد بلوچستاں نا صدر و میر عبدالعزیز کرد اونا جنرل سیکرٹری گچین کننگار۔ ہڑتوم آ سیاسی سروک آتا کوشست آن دسمبر 1932 ٹی جیکب آباد اٹی ”بلوچستان اینڈ آل انڈیا بلوچ کانفرنس“ اڈ تننگا۔ دا کانفرنس مسہ دے چلینگا۔ ہراٹی بلوچستان اٹی سیاسی اصلاح و اسہ زموار و آجو حکومت اسے نا اڈ تننگ نا خواست آک ئسر۔ و ہندن 1933ء اٹی ہندن ءُ کانفرنس اس حیدر آباد سندھ اٹی مس۔
برطانوی سامراج ءِ میر عبدالعزیز کرد انا سیاسی جہد، لاہور و ہندوستان نا ایلو اخبار تیٹی مقالہ نوشتہ کننگ نا سوب آن 1934ء ٹی دزگیر کننگا۔ جرگہ سسٹم رائج ئس۔ میر عبدالعزیز کرد ءِ مسہ سال کیز با مشقت تننگا۔ و مچھ بولان نا جیل اٹی اودے کیز کننگا۔
زندان آن تینا سیاسی سنگت آتا پن اٹ میر عبدالعزیز کرد خط اس نوشتہ کرے پارے ”کنا سنگت آک نمے بلوچستان اٹی برطانیہ نا پوزیشن جوان معلوم ءِ۔ و اودے ہندوستان نا سیاست نا پس منظر اٹی پٹبو۔ بلوچ قوم ءِ اوغان، انڈیا یا پین پیشن نا ملک نا سیاست نا نقل ءِ کروئی اَف۔ برطانیہ نما وطن ءِ فتح کتنے۔ و نئے کس اسے آن بہا اٹ ہلکنے تے۔ برطانیہ نما آقا و نم اونا غلام افیرے۔ بلکن برطانیہ اسہ تاجر اسے نا حیثیت اٹ بھاز انگا عہد نامہ غاتا سوب آن عارضی کیمپ خلکنے۔ ہندا خاطر آن نمے مدام تینا حیثیت ءِ سیاسی درجہ نا احساس مرے۔“
میر یوسف عزیزی مگسی اودے تیٹی لندن آ ہناسس۔ انجمن نا سیاسی شعور ءِ ودفنگ نا سوب آن چندی سیاسی سروک آتے دزگیر چندی تے جلا وطن کننگا۔ 1934ء اٹی میر یوسف عزیز مگسی لندن آن واپس بلوچستان آ بس۔ آجوئی نا جہد انا سنگت آتے یکجا کننگ نا کوشست آتے ٹی ئس ولے 31 مئی 1935ء نا زمی جمب نا سوب آن دا عظیم آ راہشون آجوئی نا ارمان ءِ است اٹی تخسا دا دنیا ءِ اِلا۔
میر عبدالعزیز کرد 1936ء اٹی زندان آن آجو مس۔ اونا کیز آن انجمن اتحاد بلوچاں نا سرجز آک پُدین مسوسر۔ اسہ وار ولدا نا تینا سیاسی سنگت آتے یکجا کرسا 5 فروری 1937ء اٹی ”قلات اسٹیٹ نیشنل پارٹی“ نا بنداؤ ءِ تخا۔
میر عبدالعزیز کرد پارٹی نا صدر، میر گل خان نصیر نائب صدر و ملک فیض محمد یوسفزئی جنرل سیکرٹری گچین مسر۔
پارٹی نا منشور اٹی وطن نا آجوئی نا جہد کننگ نا و فرسودہ غا قبائلی نظام نا چٹفنگ نا ٹِک ءِ اوار کننگاسس۔ 1939ء اٹی مستونگ اٹی پارٹی نا جلسہ ءِ وظیفہ خور آ سردار آک بے سہب کریر۔ ولے پارٹی نا جہد برجا ئس۔
1947ء اٹی وخت اس کہ بلوچستان نا آجوئی نا اعلان مس تو بلوچستان نا پارلیمنٹ نا دیوان عام اٹی قلات اسٹیٹ نیشنل پارٹی نا گیشتری ئس۔ پاکستان تون الحاق نا سلاہ سوج ءِ بلوچستان نا ہڑتوم آ ایوان، دیوان عام و دیوان خاص اٹی مسترد کننگا۔ 27 مارچ 1948ء اٹی بلوچستان ءِ زور اٹ اوار کننگا۔ قلات اسٹیٹ نیشنل پارٹی آ پابندی خلنگا۔
میر عبدالعزیز کرد و پارٹی نا ایلو راہشون آتے دزگیر کننگا اوکان پد میر عبدالعزیز کرد ءِ 1958ء، 1963ء، 1965ء نا مارشل لاء تا دور آتیٹی کیز کننگا۔ بلوچستان اٹی اینو اخس کہ قوم پرسٹ پارٹیک ہرافتا پن اٹ لوز ”نیشنل“ اوار ءِ، میر عبدالعزیز کرد انا جوڑ کروک آ پارٹی ”قلات اسٹیٹ نیشنل پارٹی“ نا تسلسل ءِ۔
میر عبدالعزیز کرد 1969ء اٹی 65 سال نا عمر اٹی دا دنیا ءِ اِلا۔ اونا گڈیکو آرام گاہ مستونگ اٹی ءِ۔
دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔
