منگل پانڈے
نوشتکار: جعفر قمبرانی
دی بلوچستان پوسٹ
انگریز سامراج نا برخلاف ہندوستان ئٹی اولیکو مزاحمت کار و جند ندر آ نرمزار منگل پانڈے 19 جولائی 1827 ئٹی کلکتہ نا ایب کیب نا شار بیرک پور ئٹی ودی مریک۔ بیست و دو سال نا چنکا عمر ئٹی ایسٹ انڈیا کمپنی نا بنگالی فوج ئٹ بھرتی مریسہ انگریز سامراج کن بلوچستان نا رحمٰان گل آنبار نا پُہہی ئٹ خزمت کریسہ تینا مخلوق نا برخلاف تینا ڈیہہ ئٹی کوزہ گیر نا بڈ ءِ سبک کیک۔ گڈ سر ئٹ تینا دا ناسرپدی نا زیہا اودے پشیوانی مفک انتئے کہ او تیوہ غا خطہ ٹی انقلاب اتنگ نا سوب جوڑ مریک و دژمن کن ڈغار ءِ تنک کیک۔ او چاہک کہ دا ناسرپدی نا ہمو سال و ساعت آک مسنو ہرافتیا پد آن اسہ زندہ ءُ ضمیر ئسے پشیوانی مرے یا مف ولے دژمن نا مورچہ ٹی تولوک بندغ ئٹی غلامی و بزگی نا مارشت اس ودی کریسہ اودے اسہ بھلو گام اس ارفنگ آ بے وس کیرہ۔
ہندا وڑ کسس ہم تتؤکا کہ بیرک پور نا وڑ اِنگا پُرامن و انگریز افسر آتا کل آن سوگؤ انگا شار آن اوفتا برخلاف بغاوت مریک۔ بیرک پور اژدمیکو کرن ئٹی انگریز سامراج نا اسہ سوگؤ ءُ مورچہ اس ئسک۔ دا بغاوت و خاخر ءِ لگفنگ نا سوب انگریز آتا پارہ غان پوسکن ءُ توفک ئسے نا اتنگ ئسک کہ ہرا نا کارتوسک آتے لوڈ کننگ آن مالؤ دنتان تون گٹ الوئی تماکا ہرا کہ ہندوستان نا مخلوق نا رِد ئٹ سؤر و خراس نا چرپی آن پُر مریسہ اوفتا ( مسلمان و بخال آتا) مذہبی عقیدہ غاتا برخلافی کریکہ۔
ولے یات سلے کارتوسک جنگ ئنا سوب الؤ بلکن ہندوستان نا مخلوق ئٹ غلام مننگ و آزاتی نا مفرنگ نا مارشت ءِ ودی کننگ نا سوب جوڑ مس۔ جنگ ئنا وخت منگل پانڈے انگریز افسر ئسے تون گپ کریسہ پارے “دا جنگ کارتوسک و چرپی نا برخلاف افک بلکن ڈیہہ ئنا سہدار تا دا چرپیک ننا مزغ آ خَلوک سد سال نا زنگ آتے سِلیسہ ننے غلامی و بزگی نا حالیت آن واخب کرینو۔ دا جنگ داسا چرپی کن آخا بلکن ڈیہہ ئنا آسراتی و آجوئی کن مریک۔”
دا غلامی نا است ءِ کپ کروک آ ہمو احساس آک ئسرہ کہ منگل پانڈے ءِ انگریز سپاہی ئسے آن ڈیہہ ئکن جند ندر اس جوڑ کریر و ہزار آ انگریز فوجی تا برخلاف میدان نا زیہا سلفنگ نا جیرت تسر۔ اسہ پارہ غان تک و تنیا غا منگل پانڈے سلوک تو ایلو پارہ غان ہزار آ کچ ئٹی کوزہ گیر انگریز فوج ئنا سپاہیک۔
“پانڈے جی، پدی مرَک کہ اوفتا کچ بھاز ءِ و نی اسٹ ئسے اُس، پدی مر کہ دا ڈیہہ ءِ نا ضرورت ءِ۔” منگل پانڈے نا ہندوستانی سنگت اودے ہشار کریسہ ہکل تس۔ ولے پدی مننگ نا جاگہ غا منگل پانڈے دژمن نا سپاہی تیتون مون پہ مون سلوک توار کرے ” اخا، دا ڈیہہ ءِ کنا اخا بلکن دِتر نا ضرورت ءِ، او اولیکو ای مریؤ کہ دا ڈیہہ آ دتر چٹخار کریسہ انقلاب نا چراغ ءِ لگیفؤ۔
ای دا جنگ ءِ بنا کیؤہ و باور کیرے کہ سہب ننا ءِ، پانے کہ سد سال لگے۔”
اؤ گواچنی ہندن مس۔ منگل پانڈے انگریز افسر آتیان مَنٹ تون مِڑ تریسہ اوفتے ٹپی ٹُنٹی کریسہ تینا جند ئنا توفک نا با ءِ تینا سینہ ٹی تس و ٹِرگر آ نت تے تخیسہ چرپی والا سم ءِ تینا سینہ ٹی خُلا۔ ولے ڈیہہ ءِ گواچنی اونا بکار ئسک و اودے منا ساعت کن پین زندہ تخا۔ او ٹپی مریسہ ہسپتال و ہسپتال آن پاھو نا پاٹ ءِ سر مس۔
اُر امر اسہ بندغ اسہ وخت ئٹی مسہ کڑد سر تننگ نا وارخواہی دوہی کرے۔ اسہ انقلابی، اسہ جند ندر و اسہ دژمن نا پاھو آ بشنخدہ سلوک ءُ جہدکار ئسے نا کڑد۔
ایسر، جند تا ہنا ولے تینا سنگت و راج ءِ ٹوہنگ نا وسیلہ جوڑ مس کہ سال ئسے آن پد ایسٹ انڈیا کمپنی نا پن ہم خطہ ٹی سلتؤ و پدا کم و ود سد سال آن پد برٹش کوزہ گیر نا جند ہم پانڈے نا سرزمین آن اودیم مس۔ ہمو ڈیہہ ئنا نرمزار جندر ندر و ساہ ءِ دلدست آ تخوک آ منگل پانڈے زندہ سلیس و اینو ہم بروت تاب تریسہ ہر مزاحمت کار نا دروشم ئٹ جہان ئٹی ساڑی ءِ۔
دی بلوچستان پوسٹ: دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔