نظم
مبارک کازی – زبیربلوچ
کنا اللہ کنا مولا کنا رب
عجب حیران مریوا وختس ای دا سوچیوا
کنا وڑ نا شرابی و بدکار ئس
امر نی بے بہا و گوھر ئس تسُس
ای اسہ سیل کار سے اٹ ای انتس چاوہ!
ولے ای داخس چاوہ، مالک الملک
شہیدی اف خیرات ئس برے ہرکس نا بشخ ئٹ
نی دادے ہمو بندغ آتے بشخیسہ
ہرافتیا مہروان حد آن نی زیات مریسا
نا دا مہراتے کن تا ابد شکر گزار اُٹ ای
اگہ دنیا کنے خاخر ٹی بِٹنگ چاہک
ولے
نی کمبرے خیسن نا تاج اس بیرفیس دستار کریس
پِر تیان 13 چنا تیتون اوار 33 بندغ کسکنو اندن 15 بندغ ٹپی مسنو، پر تیٹ 11 چنا تیتون اوار 15 بندغ ٹپی مسر۔
بلوچستان نا بھاز آ ضلع تیٹ پر تا بھس کاریک برجاء، ہرافتا سوب آن انفرا اسٹرکچر ءِ بھاز نسخان رسینگا، کچا غا سد آ اُراک بھس مسر، کوئٹہ چمن کسر ہم کیہی جاگہ تیان وہانے، طوفانی پر تا سوب آن بلوچستان نا کیہی ضلع تیٹ موبائل فون، انٹرنیٹ سروسز و بجلی بند مسنے اندن پر و سیلاب نا سوب تدینی تیٹ پین 3 بندغ کسکر۔
برجاء غا پر تیان بلوچستان ئٹ جمعی وڑئٹ کہوکا بندغ تا کچ 33 مسنے۔
بلوچستان نا ضلع زیارت، قلعہ سیف اللہ، خضدار، لورالائی، جھل مگسی، سبی، جعفرآباد، نصیرآباد، لسبیلہ و بولان ئٹ طوفانی پر تیان پد شیفکو علاقہ غاک دیر آن پُر مسر۔
صوبائی حکومت قلات، زیارت، صحبت پور، لسبیلہ، آواران، جعفرآباد، اوستہ محمد، لورالائی و چاغی آن پد جھل مگسی ءِ ہم آفت زدہ گوندا، طوفانی پر تا سوب صوبہ نا کیہی ضلع تیٹ موبائل فون، انٹرنیٹ سروسز و بجلی بند ءِ، کوالخواہ تا بڑزکو علاقہ تیٹ لیویز وائر لیس سسٹم تا ذریعت حوالکاری نا کوشست۔
چمن، قلعہ عبداللہ، قلعہ سیف اللہ و زیارت ئٹ سیلاب آن باغ و ملک آتے ہم نسخان رسینگانے، چار آ ضلع تیٹ کیہی کلو میٹر کسر، پول و کیہی اُرا تے دیر درے، حکومتی کنٹرول روم نا ردئٹ قلعہ عبداللہ و قلعہ سیف اللہ ئٹ سد آ بے اُرا بندغ آک پیشن ءُ، پر تیان پین 3 بندغ کسکنو۔
پی ڈی ایم اے نا ردئٹ یکم جولائی آن دائسکان پِر تیان 13 چنا تیتون اوار 33 بندغ کسکنو اندن 15 بندغ ٹپی مسنو، اندن پر تیٹ 11 چنا تیتون اوار 15 بندغ ٹپی مسر۔
پر تیان 558 اُراک تیوہ بھس و 13 ہزار 986 اُرا ءِ دیخہ نسخان رسینگا، پر تیان اسہ لکھ 9 ہزار 903 بندغ زیمی مسر۔
بلوچستان ئٹ طوفانی پر تیان 58 ہزار 799 ایکڑ رقبہ غا کشت و کشارک بھس مسر، سیلابی دیر تیان 373 ساہدار مرگ ئنا گواچی مسر اندن راجی کسر آ ٹہفوک 7 پول ءِ ہم نسخان رسینگا۔
ترند پر تیان پد کوئٹہ چمن ریلوے لائن نا کسر ہم بند مس، خوجک ٹنل نوکاپ ئٹ بروک مِش تیان پُر مس اندن ضلع ہرنائی نا زمینی حوالکاری کشکنگا، ربی کینال نا پننگ آن درزن آ خلق آک دیر آن پُر مسر اندن سندھ بلوچستان سیم آ لیویز چیک پوسٹ ءِ ہم دیر درینے۔
بلوچستان نا ضلع کیچ آن اِرا بندغ ءِ پاکستانی لشکر دزگیر کریسہ بیگواہ کرینے۔ اندن اِرا بندغ آجو مریسہ تینا اُرا تے سر مسنو۔
بیگواہ کننگوک بندغ تا چاہنداری حسین نا مار نصرت و ماسٹر حاصل نا مار داد دوست نا پن تیٹ مسنے۔
حوالکار تا پاننگ ءِ کہ پن کروک بندغ آتے تدوکا دے تیٹ 30 اگست آ ننکان پاکستانی لشکر تمپ ئنا علاقہ کونشقلات آن دزگیر کرے ہراکان پد او بیگواہ ءُ۔
ایلو پارہ غا درو پنجگور نا علاقہ پروم آن بیگواہ کننگوک مرتضیٰ و شہسوار آجو مریسہ تینا اُرا تے سر مسنو۔
بلوچستان نا بنجائی شار کوئٹہ ٹی چمن پھاٹک نا خڑک آ پاکستانی فورسز تا چوکی آ ترند تراک ئس مسنے۔ ہرا نا سوب آن 2 بندغ ٹپی مسنو۔
تراک نا حوال رسینگ آن گڈ پاکستانی فورسز و ریسکیو نا ٹولی تدینی نا ہند آ سر مس و علاقہ ئے گھیرہ کریر۔
کوالخواہ تا پاننگ ءِ کہ تراک ئٹ 2 بندغ ٹپی مسنو ہرافتے جانجوڑی کمک کن خڑک ئنا اسپتال آ رادہ کننگانے و فورسز آک تراک نا نوعیت نا اندازہ کننگ ئٹ اختہ ءُ۔
ریاستی ردعمل – ٹی بی پی سرگپ
بلوچستان ئٹ ہراتم ہم آجوئی کن کاریم کروک سلہہ بند گل آک پاکستان نا عسکری یا زرگزرانی ہدف آتیا جلہو کیرہ، پاکستان نا قانود ٹہفوک ادارہ غاک ردعمل ئٹ زوراکی ئٹ بیگواہ بندغ تے پولیس نا دروغ نا مونتس تیٹ بیدس عدالت کسفسہ اوفتے جنگجو گوندرہ۔ بلوچستان ئٹ کیہی تدینیک مسنو ہراڑے ریاستی ادارہ غاک مالو آن دزگیر بندغ، ہرافتے عدالت آتیٹ ہم ہتوک مریرہ، تے فرضی پولیس و فوج ئنا مونتس تیٹ کسفسہ ءُ۔
بیست و شش اگست نا نن بلوچ لبریشن آرمی نا آپریشن ھیروف نا ردعمل ئٹ ریاستی ادارہ غاک ہر وخت آنبار مالو آن زوراکی ئٹ بیگواہ بندغ تے بلوچ جنگجو گوندسہ بیدس عدالت کسفیر و خضدار و حب ئنا جتا علاقہ تیٹ جون تے بیابان تیٹ خسار۔ نو زوراکی ئٹ بیگواہ بندغ تے کسفنگانے ہرافتیٹ چار بندغ نا چاہنداری فیاض جتک، نعیم احمد، سعید میراجی و نثار احمد نا پِن تیٹ مسنے، ہرافتا کیس آک وائس فار بلوچ مسنگ پرسنز تون جمع ءُ و پولیس ءِ ہم اوفتا زوراکی نا بیگواہی نا بابت پاننگاسس۔
پاکستان نا سر وزیر شہباز شریف و وزیر داخلہ محسن نقوی نا پاننگ کہ ”بلوچستان نا ویل اسہ ایس ایچ او ئسے نا دو ئنا ءِ“ آن پاش مریک کہ ریاستی مقتدر طاغت آتا ترجمانی کروک سیاستدانک بلوچستان نا گواچن حالیت آتیان بے سماء ءُ و پاکستان نا مقتدر طاغت آک آپریشن ھیروف آن پد ہم بلوچ ویل ءِ سوبر ہلنگ نا جاگہ غا ہمو پالیسی تے دوارہ کاریم ئٹ ہتیسہ ءُ ہرافتا سوب آن بلوچستان اینو ریاستی ادارہ تیکن اسہ تیرونک تروک زراب اس جوڑ مسنے۔
زوراکی ئٹ بیگواہ بندغ تے کسفنگ آن بلوچ انسرجنسی نا ایسری مننگ کپک ولے دا پالیسی تیان بلوچ راج و ریاست پاکستان نا نیام ئٹ مُریک گیشتر ودور۔ ہراتم پرامن سیاست آ رکھ مس، سیاسی راہشونک غدار گوندنگار و زوراکی ئٹ بیگواہ بندغ تا بیدس عدالت کسفنگ برجاء مس گڑا بلوچ ورنا تیتون سلہہ بند مزاحمت آن بیدس ہچو کسر مروف۔
پاکستان نا سیاستدانک دعویٰ کیرہ کہ او بلوچ ویل ءِ گپ و تران نا وسیلہ ئٹ ایسر کننگ خوائرہ ولے ایسر کننگ نا پارہ غا گام کننگ نا شاہدیک افس و بلوچستان ئٹ ریاست نا پالیسی تیان ودی مروک حالیت آن پاش ءِ کہ بلوچ ورنا تیٹ سلہہ بند جہد ئنا وسیلہ ئٹ پاکستان آن آجوئی ہلنگ نا خیال گیشتر ودیسہ ءِ، ہرانا سوب آن بروک وخت ئٹ آجوئی نا جنگ ئٹ بلوچ ورنا تا اواری ودو و جنگ ئٹ ترندی برو۔
نظم: آپریشن ھیروف
شاعر: گہرام بلوچ
خیربخش غلام محمد و اسلم نا سپاہیک
نُم نَشخ فخر چیدہ گھمَر تا اے فداہیک
ھیروف ءِ نِشاں تِسّورے تیرمہ ٹی بِدر تے
لڑزارہ سفا حَول اَٹی کیدارہ دِتر تے
بیم آن تینا مرگ اَنا کِشکارہ جَغر تے
ژونگارہ اسینا خوف اٹی پٹّارہ قَبر تے
ھو شام تِخوک اسُّرہ دُژمَن کے عذابیک
تِنگارے گچینی ٹی نُم عِشق آتا سُرورے
پِرغارے کُشوک آن وا دُژمن نا غُرورے
شَورہ تِٹی تَل تِسُّرے لونڈ اِنگا مِلی تے
بولان ءِ شرَف تِسّورے نُم شان اٹی شُورے
کسُتوری زباد آ کُرے خَزمی آ خُماریک
دا نیمہ ٹی آجو نا گنوکاک سَلیسُر
اے نیمہ غا سَسّی نا وا مہراک سَلیسُر
ژپّارہ ترِیشونک اٹی بُن تِسُّورہ غیرے
شیموش اسے ٹی بیلہ غا اِستاک سَلیسُر
شیریں و شکر شاد نُم آجو نا فرہادیک
کرگز تا سفا بُنچُخ ءِ بُن تِسُّرے دلبَر
خاخو تا کُدام آتیٹی نُم اِیسُّرے خاخَر
ڈونڈ آتا ڈغار آن کریر قصہ ءِ ایسَر
گُہرام سلام سُہریں دروت تیک تا چاکَر
نُم گُرک خَنی یار نظر تیٹی وقابیک۔
بلوچ اسٹوڈنٹس ایکشن کمیٹی نا بنجائی ترجمان پارینے کہ مکُران میڈیکل کالج ئٹی خوانندہ غا تا برانز و اوفتا خواست آتا مخ تفی ءِ کینہ۔ مکران میڈیکل کالج ہرا بھلو وخت ئسے آن انتطامی ویل آتا گواچی ءِ ہراڑان خوانندہ غا تا تعلیمی کیریئر آ منفی زہم تمنگ ءِ۔ انتظامیہ دا ویل آتے ایسر کننگ ئٹ بے لائخی نا درشانی کننگ ءِ و دے پہ دے خوانندہ غا تا تعلیمی ویل آتیٹ ودکی مننگ ءِ۔
او پارے کہ میڈیکل کالج ئٹی برجاء خوانندہ غا تا تینا جائز خواست آتیکن برانز اوفتا بنداوی تعلیمی حق ءِ ہرا نا نہ بیرہ مخ تفی ءِ کینہ بلکن اوفتا خواست آتا حق ئٹی اوفتتون ہم کوپہ سلوک اُن۔ بڑزکو کوالخواک، محکمہ جانجوڑی و تعلیم و میڈیکل کالج بست و بند آن خواست کینہ کہ خوانندہ غا تا جائز خواست آتے منیر و زوت دا ویل ءِ ایسر کیر۔
جند ندر ماہل بلوچ نا خاہوت نا رد ئٹ پگہ 31 اگست آ ہفتہ نا شام 4 بجہ غا شہید ماھل بلوچ نا غائبانہ جنازہ سُربندن جی ٹی آ ادا کننگو۔
خیال ئٹ مرے کہ بلوچستان نا علاقہ بیلہ ٹی 26 اگست نا ننکان پاکستانی لشکر نا بنجائی کیمپ ئے بی ایل اے نا مجید بریگیڈ نا جند ندر ماہل بلوچ عرف ذلان کرد کیمپ ئنا درگہ آ بارود آن پُھر گاڑی ئسے ڈک تس ہراڑان گڈ ایلو جند ندر آک کیمپ ئٹی پیہار۔
بی ایل اے نا رد ئٹ بیلہ ٹی آپریشن ھیروف نا بناء ئے ماہل بلوچ نا گاڑی نا تراک آن کننگاسس۔
ماہل بلوچ نا تعلقداری گوادر شار آن 25 کلومیٹر مُر سربندن آن اس۔ او سربندر نا پنی آ شخصیت مرحوم کہد عصا نا مار کہدہ حمید نا مسڑ اس۔
ہراتم ہمو دے برو
نوشت: سفر خان بلوچ (آسگال)
مٹ: گواڑخ
دی بلوچستان پوسٹ
ہمو دے برو، ہراتم جنگ تینا ترندی ءِ سر مروک مرو و ہمو دے جنگ ئنا اسہ پوسکنو دروشم اس مرو، جنگ ئنا ایسری نا دیک مرور، ڈغار آن دتر نا جوک وہور، ہمو بیر ہلنگ نا دے مرو۔ او اسہ پوسکنو سہب اس مرو ہرا زمزیر آتے پرغنگ نا کلہو ہترو۔
ہمو دے آ شکست کنوک دژمن تینکن کسر پٹنگ مرو، چارمہ کنڈ آن دژمن آ سم تا ژونگارہ مرو، تراک آتا توار آن ڈغار چنڈہ ٹی برو، ہمو دے آ دژمن تون نرّنگ آن بیدس پین ہچو کسر مفرو، ہراتم ہمو دے برو۔
ہراتم ہمو دے برو، ظلم ئنا تارمئی تینا ایسری آ سر مروک مرو۔ ہموزدے اکن دے گل و بال مریسہ ٹِک ایتو، شہید آتا وہوکا دتر ہمو دے آ رنگ ہتو، جہد ئنا ترندی ئٹ مزل ءِ دوئی کننگ نا دے مرو و دژمن کن غٹ کسرک بند مرور، ننا تُغک راست مننگ ئٹی مرور، ہراتم ہمو دے برو۔
ہراتم ہمو دے برو، سرمچار آک دژمن ءِ شکست تریسہ اُرا تیا برور، اوفتیا زر شنکی مرو، لمہ و ہیڑک غٹ اسہ چر ئٹ سلوک ودار کننگ مرور، سال تیان تولوک محبوبہ غاک تینا محبوب آتا بننگ نا خوشی ٹی تینا دو تیا ہِنام تخور، ہمو دے آ اسہ مرغن تہار ءُ نن اس تینا ایسری آ سر مروک مرو۔
شہید آتا چناک ہموزدے آ بھاز گمر ئٹ بلوچستان نا بیرک ءِ بڑز کریسہ آزاتی ئٹ پیری کرور، شہید آتا مزار آتیا جشن ئنا دید مرو، ہراتم آجوئی نا دے آن بندغ آتا دروشمک روشن مرور، راج ئنا باہ غا جہدکار آتا قربانی و دلیری نا کسہ غاک مرور، ہراتم ہمو دے برو۔
چناک آجوئی نا مستائی ہلنگ کن تینا بھلا تیا ہنور، شکست کنوک دژمن نا کسہ ایسر مرو و بلوچ مڷ آتا دلیری نا کسہ غاک ہر زبان آ مرور۔ کل ئنا خن تیٹ گروشک و پیشانی آ نور مرو، غٹ امیت آک روشن مرور، بے امیتی نا دے کیہلینگوک مرو، ہراتم ہمو دے برو۔
ہراتم ہمو دے برو، راسکوہ، ریکوڈک و سیندک زمزیر آتے پرغوک مرور، ٹپی آ سینہ تون او ہم بال کننگ مرور و آجوئی نا تہو ئٹ پیری کریسہ ناچ کرور، بولان و زامران نا کسہ غاک دیہاڑ نا بشخ مرور و نن اوفتا دلیری آ ناز کرون، راج ئنا کماش آک ورنا تیتون دو پہ دو مریسہ اوفتیتون ہمگام مرور۔
ہمو دے آ شہید آتا روحک آسمان آ پاش مرور، تینا ڈیہہ ئنا بندغ آتیتون مزل نا دوئی مننگ نا خوشی ئٹ اوار مرور۔ بلوچ الس کاٹم تے شیف کریسہ اوفتے سلام کرور، کل ئنا خنک خڑینک آن پُر مرور ولے او خڑینک آک خوشی نا مرور۔
ہموزدے آ منہ ٹپ اندنو مرور کہ اوفتے دراخ کننگ کن کرن آک لگور، منہ تادی کروک تغ، گڑاس دڑد آن پُر ءُ ودار، بلکن ہمو دے آ ہم ایسر مننگ کپس، مزل نا دوئی مننگ آن پد ہم ودار نا دڑدی آ ساہت آک مرور ولے ہمو دے آ رسینگوکا خوشی وخت ئتون اوار کڑمب آ غٹ ٹپ آتے درمان کرو۔
ہراتم ہمو دے برو و نن آجو مرون، بلوچ ڈغار آ بلوچ راج مرو، ننا ڈغار آ اسہ پوسکنو دے اس ٹک ایتو۔ ہئو ہمو دے الم برو ہراتم نن آجو مرون۔
بارکھان آن درو پاکستانی لشکر اسہ صحافی ئسے تون اوار پین اِرا بندغ دزگیر کرسا بےڈس ءُ ہند ئسے آ دریسس۔
بلوچستان نا ضلع بارکھان آن درو بیگواہ کننگوک صحافی حیات کھیتران آجو مرسا کوہلو پریس کلب آ سر مسنے۔ اندن پاکستانی لشکر نا دو آن بیگواہ کننگوک حیات شاہ و آصف بلوچ ہم آجو کننگانو۔
صحافی نا ایلم حفیظ اللہ کھیتران نا پاننگ ءِ کہ اسہ ٹی وی چینل ئسے تون تفوک حیات کھیتران ملخدو ایف سی کرنل نا کنڈ آن پاکستانی فورسز آتا کیمپ آ خواہفنگاسس ہراکان او بیگواہ کننگاسس او اینو کوہلو پریس کلب ئٹی ءِ۔
حیات کھیتران نا آجوئی کن اینو بارکھان نا شار رکھنی ٹی برانز کننگاسس ہراٹی صحافیک اوار مسوسر۔
دا وختا برانزیک حیات کھیتران نا آجوئی نا خواست کریسر۔
داکان بیدس گوادر آن درو پاکستانی ڈھکوک ادارہ آتا دو آن بیگواہ کننگوک خاران نا ہندی ورنا نصیب اللہ ولد نزیر حسین ہم آجو مرسا تینا اُراغا سر مسنے۔
