بلوچستان نا ضلع آواران نا سب تحصیل گیشکور ئٹ نادرست سلہہ بند بندغ آک سم کاری کریسہ اَرغ و زائیفہ ءِ کسفیر۔
حوال تا ردئٹ استو ضلع آواران نا سب تحصیل گیشکور نا علاقہ گشانگ ئٹ نادرست سلہہ بند بندغ آک جان محمد نا مار دلمراد نا اُرا ٹی پترینگسہ سم کاری کریر ہرا نا سوب جان محمد نا مار دلمراد و اونا زائیفہ نور بی بی ہند آ کسکر۔
حوال رسینگنگ تون لیویز فورس جاگہ غا سر مس۔ لیویز نا ردئٹ گیشتر پٹ و پول مننگ ءِ۔ تدینی نا سوب آک دائسکان سماء تمتنو۔
جہاں نا جہد آتیٹی الّمی جنگ نا فیصلہ و بلوچ جہد نا گُرج آک
کمبر بلوچ
دی بلوچستان پوسٹ
راجی جنگ آتا تینا اسے خاص ءُ راہبند ئس مریک ہراکے ہچو وخت ئس سامراج نا راہبند نا امنا متانو۔ استعمار نا برخلاف جنگ آتیٹی بیرہ پن ئنا اخلاق و دود آک کاریم بتنو بلکن وخت تو اوار جنگ نا چم و ڈول آتیان کٹنگ و کٹفنگ مریک۔
بلوچ راجی جہد نا کماش سردار خیر بخش مری و شیر محمد مری شست نا دہائی ٹی پیپلز لبریشن وار نا ڈول آ کوہستان مری ٹی بلوچستان پیپلز لبریشن فرنٹ نا فراری کیمپ جوڑ کرسہ بلوچ جہد نا بنا ءِ کریر ہراکے مارکسسٹ و لیننسٹ نا فکر تون کنڈوک ئس۔
بلوچ جہد نا داسنا وار آن مُست خیر بخش مری تینا فکری آ سرکل ٹی دا بابت اٹ شرہ نا بنا ءِ کرے کہ جہان نا جہد آتیٹی جندندر (فدائی) جلہو آتا بنا مننگ ءِ۔ انت بلوچ جہد اٹ ہم دا سخت انگا گام ءِ ارفنگ مریک؟ دا ہیت و گپ بلوچ جہد اٹ جندندری نا بنائی ءِ۔
بلوچ راجی جنگ اٹ درویش بلوچ 2010 ٹی جندندری جلہو نا بنا ءِ کرے۔ 2018 ٹی بلوچ جہد اٹ جندندری تا اسے ترند ءُ لڑ ئس برجا مس۔ اندا جلہو آتے جنگ نا پوسکنا چم و ڈول آتیٹی اوار کننگانے۔ ولے تحریک نا اسے ٹولی ئس اندا جندندری تا خاص کر کراچی ٹی گودی شاری بلوچ نا چینی تیا جندندری نا جلہو ءِ نیاڑی تا جندندری ءِ انتہاپسندی خیال کرے۔ ولے اوفتا اندا خیال آک دیہاڑ آن اوفتا بنداؤ آک ترقی پسند تون خُلوک خننگرہ۔
جنگی دیہاڑ اٹ نیاڑی تا جندندری نا اولیکو جندندر 1985 ٹی سیکولر و ترقی پسند جماعت سیرین سوشلسٹ نیشنلسٹ پارٹی نا صنعاء مہد قلی لبنان نا جنوبی شار جیزین ٹی اسرائیل استعماری فوج نا قافلہ آ کار بم تراک آن کرے۔ سیرین سوشلسٹ نیشنلسٹ پارٹی نا دوانزدہ جندندر جلہو آتیان پنچ نیاڑی جندندر ئسر۔
راجا رتنم اسکول آف انٹرنیشنل اسٹڈیز نا پروفیسر روہن گونارتنا نا پاننگ ءِ کہ جندندری جلہو آتیٹی سی در سد نیاڑیک مسونو۔ ہرافتیٹی زیات نا تعلقداری سیکولر باغی تنظیم لبریشن آف تامل ایلم (LTTE) و کردستان ورکر پارٹی (PKK) آن ءِ۔ تامل و چیچن آتا گوریلہ جندندر نیاڑی تا ٹولی ئس مسونے ہراکے بلیک ٹائیگرز (Tamil: Black Tigers) و بلیک ویڈوز (Chechens: Black widows) نا پن اٹ چاہنگیرہ۔
ویلیو پلائی آ بھاکرن تامل آتا چاگڑد نا زوراکی تیٹی زند تدیفوکا مخلوق ءِ تنظیم نا سخت انگا نظم و ضبط نا پابند کریسہ جندندر و ایلو ترند انگا جلہو آتے پورا سری لنکا ٹی برجا کریر و سری لنکن فوج ءِ تینے رکھنگ نا حالیت آ سر کریسہ تامل ٹائیگر آتا سوگوْ ءُ خلق جوڑ کریر۔ عارضی آ کٹفنگ آن مُر لبریشن ٹائیگر نا جنگی ڈول آتے سرسہبی اٹ مونی دننگ کن سامراجی فرنگی تا برخلاف جنگ نا اسے خاص ءُ جاگہ ئس دوئی کریر۔
کردستان ورکر پارٹی نا کماش عبداللہ اوجلان نا پاننگ ءِ کہ جمہوریت، انصاف و برابری کُل آن مُست تینا چاگڑد اٹی ودی کروئی مریک و نیاڑی تا آجوئی آن بیدس کردش چاگڑد آجو مننگ کپک۔ اوجلان نا چاگڑدی برابری نا خیال و فکر کرد نیاڑی تے سلہہ بند جہد تون گنڈا ہراڑان ہزارا نیاڑیک مَش تیا مون کریسہ سلہہ بند مسور و سِی سال آن نرینہ آتیتون ہم کوپہ مرسہ جنگ ٹی ساڑی ءُ۔
30 جون 1996 ٹی گوریلہ نیاڑی زینپ کناسی (Zenyap Kinaci) ترک نا خلق تونسیلی ٹی آرمی نا پریڈ آ جندندری جلہو کرسہ کردستان ورکر پارٹی ٹی جندندری نا بنماس ءِ تخا۔ کردش جنگجو تیٹی بیست و پنچ آن زیات جندندری جلہو آتیٹی زیات کرد نیاڑیک کرسہ اہم ءُ کڑد دوئی کریر۔ جندندر آک آجوئی نا جنگ ءِ مَش تیان ترکی نا شار تیٹی سر کرسہ فوجی جاگہ غا تیتون اوار اوار انقرہ و استنبول نا کاروباری و سیل و سواد والا جاگہ غاتیا ہم جلہو کریر۔
نیاڑی جنگجو و جندندر آک اسرائیلی استعماریت نا برخلاف جہد نا اہم ءُ بشخ اسے ءُ۔ فلسطین نا نیاڑیک دا ہیت ءِ وار وار کرسہ پاریر کہ فلسطین نا نیاڑیک شہید آتا لمہ مننگ کن ودی متنو بلکن اوفک آجوئی نا دیہاڑ ءِ تینا دتر تیٹی نوشتہ کیرہ و اپارتھائیڈ ریاست نا مون آ مزاحمت کن جِک سلیرہ۔
شاری فلسطین نا لمہ غاتا گام تیا چرینگسہ شہید ئسے نا لمہ یا اُرائی مننگ آن بیدس چین نا توسیع پسندانہ عزائم نا کسر ءِ توننگ کن جندندری جلہو کرسہ سامراج نا برخلاف مزاحمت نا چیدہ ئس جوڑ مرسہ بلوچ جنگی داستان تیٹی اسے رژن ءُ درغ ئس جوڑ مس۔
آجوئی و انقلاب نا جہد آتیٹی ترقی پسند ادارہ غاک جنگ آتیٹی پوسکنو چم و ڈول اتیسہ پوسکنو دروشم تسونو۔ دنکہ ولادیمیر لینن 1904 ٹی گوریلا جنگ نا سواد، اہمیت و نفسیات آ مقالہ اسیٹی نوشتہ کرے کہ مارکسزم نا فلسفہ غا عمل کروکا انقلابی دیہاڑ نا معروضی چشمانک شاغیسہ بدل مروکا چاگڑدی و سیاسی حالیت آتیتون اوار جنگ نا ڈول آک ہم بدل مریرہ۔ مارکسزم نا فلسفہ انقلاب ٹی ہر وڑ نا جنگ ءِ المی سرپند مسونے۔ انقلابی دا باروٹ سرپند ءِ کہ انقلابی جہد اٹ ہر وڑ نا زوراکی ڈو ئس اف بلکہ سیاسی ءِ۔
نیشنل لبریشن فرنٹ نا الجزائر نا شار تیٹی فرانس فرنگی تیا جلہو کننگ، ویتنام ٹی امریکہ و جنوبی ویتنامی فوج آ ویٹ کانگ نا ٹیٹ ہوفنسیز (Tet Offensive)، جارج عباش نا پاپولر لبریشن فرنٹ آف فلسطین نا اسرائیل نا جہاز آتے آئی جیک کننگ، آئرش ریپبلک آرمی نا برطانوی اسٹاک ایکسچینج آ جلہو کننگ، چیچن نا بلیک ویڈوز تا روس نا شار تیٹی جندندری جلہو و کردش و تامل آتا جندندری جلہو تے مَش و جنگل تیان کشیسہ دشمن تا شار تیٹی سر کروکا حکمت عملیک گوریلا جنگ آتے پوسکنو ترندی ئس تریسہ زوراک آ استعمار آتے شکست ترسہ و انقلابی جہد آتے سرسہب کننگ اٹ بھلو کڑد ئس دوئی کریر۔ اندا جہد آتیٹی گڑاس عارضی کٹیفیر و گڑاس برجا ءُ ولے اندا جنگی چم و ڈول آک جنگ نا پوسکنو درگہ ملانو۔
بیست و یکمی کرن ٹی بلوچ جہد نا وخت آ امریکہ اسے قطبی جہان اسینا تھانیدار ئس۔ روس سویت یونین نا پننگ آن داسکان تینے سیدھا کتیوسس، چین نا زرگزرانی داسکان دیمروی آ عمل آن گدرینگسہ ئس، ایران نا نَک امریکہ نا رکھ آتیان لڑزیسہ ئسر و اوغانستان آ امریکہ نا تینا زور نشان تننگ آن پد مشرق وسطیٰ ٹی صدام حسین تون مُون تریسہ ئس۔ پاکستان ‘وار آن ٹیرر’ نا پن آ امریکہ تون کنڈوک ئس۔
اِرا دہائی نا زور نشان تس آن جہان اینو کیہی طاغت آتیٹی بشخ مسونے۔ امریکہ نا تھانیداری ایسر مننگ ءِ و روس جہان نا بست و بند اٹ تینے جاگہی کننگ ءِ ہراڑان ایشیا، افریقہ و مشرقی یورپ ٹی پوسکنو جنگ اسینا زراب آک مارنگ مننگ ءُ۔ چین سوگوْ انگا زرگزرانی تون اوار سامراجیت نا کسر آ گام خلیسہ پوسکنو تینکن سیوت اٹ دوستخواہ پٹنگ ءِ۔ ایران تینا گام تے سوگوْ کریسہ ڈیہہ نا اسے اہم ءُ گوازی گر ئس جوڑ مسونے و اوغانستان آن امریکہ نا جنگ ءِ کٹیفنگ آن گڈ طالبان اقتدار نا خواجہی مسونے۔ پاکستان چین نا کیمپ اٹ تولیسہ بلوچستان اٹ اونا توسیع کروکا چم آتیٹی اوار ءِ، و امریکہ تون ہم ونڈ ہلنگ نا خواہندار ءِ۔
بیست سال نا سخت انگا حالیت آتیان تدینگسہ بلوچ جہد مزل آ سر مننگ کن گام خلیسہ ءِ۔ پاکستان ہم اندا سال آتیٹی بلوچ جنگ ءِ ایسر کننگ کن باز آ پالیسی تے جوڑ کریسہ بلوچ جنگ ءِ شار آتیان کشنگ اٹ سرسہب مسونے و چین و ترکی نا کمک اٹ ڈرون ٹیکنالوجی دوئی کرسہ بلوچ سرمچار آتا مَش تیٹی سوگوْ انگا جاگہ غاتیا ہم جلہو کرسہ سختی ودی کرینے و اوفتے باز نسخان تسونے۔ پاکستان نا قوضہ گیری ءِ ایسر کننگ و چین نا توسیع پسندی تے توننگ کن بلوچ انسرجنسی ءِ سخت و ترند کننگ نا گرج ءِ۔
دا پوسکنا دور اٹ کلاسیکی گوریلا جنگ نا ڈول و چَٹ ہلوکا طاغت نا کمک اٹ چین نا سامراجی آ خیال آتا کسر توننگ مفک۔ تحریک نا پالیسی تے جہان نا قانود نا پابند کروئی مفک بلکن وخت و حالیت نا گرج آتے پورو کریسہ فیصلہ کروئی تمک۔ قوضہ گیر ءِ کشنگ کن محکوم آ راج آتے آجوئی نا جہد اٹ جندندری و ‘کمپلیکس اٹیک’ کوْنا جنگی چم و ڈول آتے دوئی کننگانے۔ جہان نا تحریک آتا وڑ و ڈول آتے تینائی کرسہ راجی ادارہ غاک جنگ ءِ ترند کرسہ بلوچ انسرجنسی ءِ پاکستان نا شار و زرگزرانی ہند آتے اسکان تالان کرسہ اوفتا برخلاف پوسکنو محاذ ملیسہ تینا جنگی ڈول آتے سوگوْ کروئی مریک۔
بلوچ راجی جہد اٹ پوسکنا خیال آتے زندہ تخنگ نا پنت ءِ کرینے تو سخت ءُ فیصلہ ارفنگ المی مریک۔ سلہہ بند تنظیم آتا کماش آتا خاص انگا فیصلہ آتے سیوت اٹ ارفپنگ اسے بھلو نسخان اسینا درشانی ءِ۔ تینا زی آ مارشت و جوزہ آتے سوار کرسہ اسے بندغ ءِ مچا ٹولی سرپند مروئی اف بلکن وختی و حالیت آتے تینا سوگوْ انگا آزموندہ آتے دوئی کرسہ جنگ کن فیصلہ ارفوئی مریک۔
ڈیہہ ٹی خڑک نا ملک آک تینا قبلہ غاتے بدل کننگ ءُ و ہمسایہ ملک آتا پوسکنو گروپ جوڑ کننگ آن گُڈ وخت ترندی اٹ تدینگسہ دژمن نا حق اٹی ہننگ ءِ۔ جہان بلوچ نا راجی جنگ ءِ ہرا چمشانک اٹ اُوننگ ءِ؛ کوْنا خیال آتے ذہن اٹ ہتنگ آن جوان ءِ کہ وخت و حالیت آتے اریسہ بلوچ راجی جہد نا کماش آتے جہد نا گرج آتے مون آ تخیسہ سخت انگا جنگی فیصلہ غاتے ارفوئی تمک۔
بلوچستان نا بنجائی شار کوئٹہ آن حوال ءِ کہ پاکستانی فورسز اینو سہب ئنا چھاپہ خلسہ اسہ بندغ ئسے دزگیر کریسہ بیگواہ کرینے۔
ورنا ءِ کوئٹہ نا علاقہ نیوکاہان آن دزگیر کنگ۔ا بیگواہ مروکا بندغ نا چاہنداری علی گل ولد ہیبت خان نا پن ئٹ مسنے۔
حوال آتا رد ئٹ سہب ئنا چار بجہ آ پاکستانی فورسز نا بھلو مچی ئس علاقہ ءِ گھیڑ ئٹ ہلسہ چھاپہ خلک و پن کروک بندغ ءِ دزگیر کرے۔
اسرائیل نا پارہ غان غزہ ٹی بمباری برجاء ءِ ، اسرائیلی لشکر نا اسپتال آ مروک آ جلہو ٹی 800 آن زیات بندغ مرگ ئنا گواچی مسر ۔
اسرائیلی طیارہ آک اسپتال ءِ ٹک کریر ہراڑے کمک کروک آک ، ناجوڑ و رکھ ہلوک آ لس شاریک شہید کننگار ۔
فلسطینی وزارت جانجوڑی نا ردئٹ اسرائیلی طیارہ آک وسطی غزہ ٹی ساڑی اسپتال ءِ ٹک کننگا ہراڑے 600 آن زیات بندغ آک ٹپی کننگانو ، کیہی بندغ تا حالیت خلیس نا ءِ و کہنگ تیٹ گیشتر زیاتی نا خلیس ءِ ۔
سال تیان ناکہ بندی نا گواچی غزہ ٹی مالو آن ہم جانجوڑی نا آسراتیک کم ءُ و برجاء جنگ و ترند ناکہ بندی آن ناجوڑ آتا مشکل آتیٹ زیاتی کننگانے ، اسپتال آتیٹ دارو تا کمبوتی ءِ و بجلی نا وے مننگ نا سوب کیہی اسپتال آتیٹ آپریشن تھیٹر غیر فعال مسونے ۔
محمود عباس فلسطینی تا لس خون نا برخلاف پرچم ہم سرنگوں # تخنگ نا پڑو کننگانے ۔
اقوام متحدہ ٹی رکھ ہلوک ایجنسی نا ردئٹ غزہ نا رکھ ہلوک آک کیمپ ٹی اقوام متحدہ نا اسکول آتیا ہم اسرائیل جلہو کرے ہراٹی 6 خون مونا بسونو و گیشتر خون ئنا خلیس ءِ ۔
میڈیا نا ردئٹ غزہ آ اسرائیل نا جلہو تیٹ مرگ ئنا گواچی مروک فلسطینی تا کچ 3500 آن زیات مسونے ۔
فلسطینی وزارت جانجوڑی نا ردئٹ غزہ ٹی اسرائیلی جلہو تیان 12 ہزار 500 بندغ ٹپی مسونو ، مرگ ئنا گواچی مروک آتیٹ 1000 آن زیات چنا و ہزار آن زیات زالبول اوار ءُ ۔
ہسپانوی وزیر راجی انصاف ایون بلیرا غزہ ٹی برجاء جنگی ڈوہ تے اسرائیل نا پارہ غان فلسطینی تا نسل کشی پاننگانے ۔
اسہ ویڈیو بیان ئسیٹ اسپین نا زالبول وزیر نا پاننگ ئس کہ غزہ نا بندغ آک یورپی و امریکی کمک آن منصوبہ بندی نا ردئٹ کروک نسل کشی تون مون تننگو ، ای دانا سخت مذمت کیوہ ۔
ایون بلیرا نا پاننگ ئس کہ یورپی یونین و امریکا اسرائیل نا جنگی ڈوہ ئٹ اوار ءِ ، اسرائیل نا برخلاف جہانی لشکری عدالت ( آئی سی سی ) ٹی مقدمہ چلفوئی ءِ
تیوی جہان آن کیہی کتاب نوشتکار و شینک کار آک ہمو وخت فرینکفرٹ کتاب مُچی آ فلسطینی توار تے ‘ایسر’ کننگ نا دوبہ خلکنو ہراتم اسہ فلسطینی نوشتکار ئسے نا اسہ ناول ئسے اسرائیل ئٹ جنگ نا سوب آن پد بٹنگا۔
فلسفطین ئٹ ودی مروک ناول نگار و مضمون نگار عدانیہ شبلی، ہرا تینا وخت ءِ، برلن و یروشلم نا نیامٹ ئٹ ونڈ کیک، ءِ 20 اکتوبر آ 2023 LiBeraturpreis تون شرف تروئی ئس، دا سالانہ داد افریقہ، ایشیا، لاطینی امریکہ یا عرب جہان نا زالبول کتاب نوشتکار تے تننگک۔
ولے جمعہ نا دے، داد تروک لِٹ پروم ایسوسی ایشن پڑو کرے کہ او ‘حماس نا پارہ غان بناء کروک جنگ نا سوب، ہرانا سوب اسرائیل و فلسطین ئٹ لکھ آ مخلوق سختی تا گواچی ءُ’، داد نا مجلس ءِ پد بٹو۔
لٹ پروم تینا پڑو ئٹ پارے کہ نوشتکار تون ‘اوار فیصلہ’ آ داد ئنا مجلس ءِ پد بٹنگ نا گام ارفنگانے ولے شبلی نا ادبی ایجنسی، گارڈین ءِ پارے کہ دا فیصلہ اونا رضا تون کننگتنے، و اگہ دا مجلس ہڈ تننگوس گڑا او دا ظلم و سختی نا وخت ئٹ ادب نا کڑدار آ پام کننگ نا ساعت دوئی کریکہ۔
اسہ مَلوک چھٹی اسیٹ، ہراٹی آئرش ناول نگار کولم ٹیوبن، امریکی-لیبیائی پلٹزر فاتح ہشام ماتار، برطانوی-پاکستانی ناول نگار کمیلا شمسی و برطانوی مؤرخ ولیم ڈٰلریمیل تون اوار 350 آن زیات نوشتکار نا دستخط آک ءُ، ہراٹی فرینکفرٹ کتاب مُچی نا کوالخواہ تے پنت کننگانے کہ ‘اوفتا ذمہ واری ءِ کہ اوفک فسطینی نوشتکار آتیکن دا بھیم بش کروک، ظالم آ وخت ئٹ ادب نا بابت تینا خیال، مارنگ، درشانی تیکن ہند ودی کے، اوفتے بند کننگپ۔’
شبلی نا ناول، ہرادے 2020 ئٹ انگریزی ئٹ چُنک درشان نا ڈول شینک کننگاسس، ءِ لِٹ پروم (LitProm) ‘آرٹ نا سختی تیتون شون تننگ نا کاریم نا ڈول ئٹ ستا کرے، ہرا سیم تا طاغت و مخلوق تون اوار بے دادی آ اڑینگ آتا بابت پائک۔”
دا ناول، ہرادے امریکہ ئٹ نیشنل بک داد آتیتون اوار جہانی کتاب داد آتیکن ہم پِن کننگاسس، 1949 ئٹ اسرائیلی لشکر نا اسہ یونٹ نا اسہ بدو مسڑ اسیتون سیاہ کاری و خوْن ئنا راست آ کسہ ءِ دا افسانوی کسہ تون اوڑدہ کیک۔ ہراٹی اسہ زالبول احوالکار اس کیہی سال آتیان گڈ رام اللہ ئٹ ڈو ئنا پٹ و پول ءِ کننگے۔
دا ناول جرمنی ئٹ خاص وڑ ئٹ شرہ ئی دروشم دوئی کرے، ہراڑے احوالکار الریچ نولر دا تیرمہ ئٹ کتاب ءِ شرف تننگ نا فیصلہ آ برانز کریسہ LiBeraturpreis نا ‘جیوری’ ءِ یلہ کرے۔
چھپ دو ئنا پالو ہلوک اخبار Taz نا اسہ چمشانک اسیٹ نغدکاری کننگا کہ ‘دا چُنک ناول ئٹ تیوہ غا بے پِن اسرائیلیک سیاہ کار یا خوْنی ءُ، و فلسطینیک کوزہ گیر نا پارہ غان زہر تننگ آن زیمی ءُ۔’
زیات مُخ تفی کروک چمشانک آک دلیل تسونو کہ اسرائیلی فوجی تا عکس کشی شبلی نا جتا جتا ادبی گمان تیتون بیرہ ہم رنگی تخرہ، ہرافک البرٹ کاموس نا دی سٹرینجر نا پارہ غا اشارہ کریر۔
پنی آ بلوچ شئر پاروک شوکت سفر کذیت کرینے۔
شوکت سفر جغر نا ناجوڑی نا گواچی ئس دا وخت آ کراچی نا نجی ہسپتال اسیٹی اونا دارو درمان مننگ ئس و اینو سہب ئنا او کذیت کرے۔
استاد شوکت بھلو وخت ئسے آن جغر نا ناجوڑی نا گواچی ئس ناجوڑی نا زیات مننگ نا سوب گدرینگوکا ہفتہ آ اودے اسپتال ئٹ داخل کننگاسس۔
بلوچستان نا علاقہ حب چوکی و مستونگ آن اِرا ورنا زوراکی ئٹ بیگواہ کننگار۔
حوال تا ردئٹ پاکستانی فورسز و ڈھکوک ادارہ غاک 21 سال نا ورنا جہانزیب امام جان تمپ دازن نا ہندی ءِ دزگیر کریسہ بیگواہ کرینو۔
ایلو پارہ غان دی بلوچستان پوسٹ ءِ رسینگوک حوال تا ردئٹ تدوکا دے تیٹ منگچر نا ہندی ورنا اس زوراکی ئٹ بیگواہ کننگانے۔
احوالکار تا ردئٹ ورنا موٹر سائیکل آ بلوچستان نا بنجاہی شار کوئٹہ غان منگچر آ ہننگ ئس کہ مستونگ نا علاقہ ئٹ ورنا تون خاہوت نا گڈیکو وار موبائل فون آ حال احوال مس ہرا لپڑزئی ئٹ تینا خاہوت ءِ پاریسس کہ سنگت آتیتون اُٹ و انداڑتون اونا فون کٹ مسوسس، اوکان گڈ ورنا نا موبائل فون بند مسنے۔
ہراڑان گڈ ورنا موٹر سائیکل تون اوار بیگواہ ءِ۔ اوفک خُلیس پاش کرینو کہ ورنا ءِ سکیورٹی فورسز آک زوراکی ئٹ بیگواہی نا گواچی کرینو۔
یاتی مرے داڑان مالو ہم مستونگ تون اوار تیوہ بلوچستان آن کیہی ورناک زوراکی نا بیگواہی تا گواچی مسنو، بھازی بیگواہ بندغ آک سی ٹی ڈی و سکیورٹی فورسز آتا دو آن دروغ نا مونتس ئٹ کسفنگانو یا گڑا نیمہ کہوک حالیت ئٹ یلہ مسنو۔
ایلو پارہ غان پانک نا پاننگ ءِ کہ پاکستانی لشکر 13 اکتوبر آ آواران آن نواب نا مار عادل پنی ءُ ورنا ئسے زوراکی ئٹ بیگواہ کرینے۔
اولیکو وار ءِ بلوچی فلم ئس بلوچستان نا ارٹمی بھلّا بولی براہوئی ئٹ مَٹّ مننگ ءِ۔
بلوچستان نا علاقہ کیچ بُلیدہ نا ازمکار ظہور فضل و اونا سنگت آتا فلم “لولان” بلوچ آتا ارٹمیکو بھلّا بولی براہوئی ئٹ مٹ و ڈبنگ مننگ ئٹی ءِ۔
بلوچستان نا پنی آ اِزمکار ظہور فضل تینا فیسبُک وال آ اسہ پوسٹ اس شینک کریسہ پارینے کہ ننا جوڑ کروکا فلم بلوچ آتا ارٹمیکو بولی براہوئی ئٹ مٹ مننگ ءِ۔
او پارینے کہ دانا ترجمہ نا ذمہ واری ءِ ھلیل بلوچ ارفینے و ڈبنگ نا سر و سوج نا ذمہ واری ءِ بلوچستان یونیورسٹی براہوئی ڈیپارٹمنٹ نا پروفیسر ڈاکٹر منظور بلوچ ارفینے و اونا کُمک بلوچستان نا پنی آ وکیل ایڈوکیٹ عمران بلوچ کرینے۔
او پارے کہ دا کنکن و بلوچی بولی کن بھلّو خوشی ئسے کہ کنا جوڑ کروک آ فلم بلوچی آں بیدس براہوئی ئٹ ہم شینک و تالان مریکک۔
یاتی مرے دا بلوچستان ئٹی اولیکو وار ءِ کہ دا فلم داخس ہُننگ مننگ ئٹی ءِ۔
ظہور فضل تدوکا دے تیٹ دی بلوچستان پوسٹ نا اسہ سوج ئسے نا ورندی ترسا پارے کہ دا فلم نا خاص انگا ندارہ غاک گیشتر خوانندہ آتون تفوک ءُ کہ داڑا ننا کوشست اندادے کہ نن ہر جاگہ غا خوانندہ آتے دا فلم ءِ نشان تننگ نا کوشست ءِ کین۔
ظھور فضل پارینے کہ دا فلم ءِ براہوئی ئٹ مٹ کننگ نا ذمہ واری ءِ ھلیل بلوچ ارفینے و داٹی اونا پنت تروک منظور بلوچ ءِ۔
مٹ و بدل نا ذمہ واری ءِ ھلیل بلوچ اَرفینے، ھلیل بلوچ مالو ہم براہوئی بولی نا نوشتکار غمخوار حیات نا براہوئی انشائیہ تا کتاب اس بلوچی ٹی “سریچک” نا پِن ئٹ مٹ و بدل کرینے۔
فلم لولان ءِ براہوئی ئٹ دا اِزمکاراک آیان بلوچ، نصار شاہوانی، عطاالرحمان، بیسم اللہ بلوچ، عزیزاللہ بیدار، انور کمال بلوچ، فرمان احمد، لئبہ سعید، منظور بلوچ، سلطان رودینی، ایم عرفان، میرجان بلوچ، یعقوب بلوچ، وحید بلوچ، حمید بلوچ، ورنا حمید بلوچ، نواب، اشفاق احمد، و بلوچ خان ذمہ واری ایسری ایترہ۔
او پارینے دا گچین کروکا اِزمکار جتا جتا اِزم آتا زی آ کاریم کننگ کن ارفنگان ءُ۔
چائنگ مرے لولان فلم ءِ بلوچستان نا علاقہ شال، قلات، خاران، مکران تون اوار پیشن مُلک بحرین ئٹ ہم اسکریننگ مسنے و بھلو مخلوق ئس دادے اُرانے و سفت کرینے۔
بلوچستان نا ضلع پنجگور ئٹ سلہہ بند بندغ تا سم کاری آن تاجران کمیٹی نا سینئر جوائنٹ سیکریٹری مرگ ئنا گواچی اندن اسہ بندغ ئس ٹپی مسنے۔
مرگ ئنا گواچی مروکا بندغ نا چاہنداری عبداللہ ایوب نا پن ئٹ مسنے و ٹپی آ بندغ نا چاہنداری تاج رحیم نا پن ئٹ مسنے۔
سم کاری نا تدینی پنجگور نا علاقہ خدابادان نا ہند آ مسنے۔
واہم تدینی نا سوب آک دائسکان سماء تمتنو۔
پاکستانی لشکر نا کارندہ تا دزگیری – بی ایل اے نا خاص کڑدہ انت ئسے؟
ٹی بی پی تیدری
نوشت: باہوٹ بلوچ
چار شمبے 11 اکتوبر آ پاکستان نا پیرا ملٹری فورس فرنٹیئر کور نا اِرا کارندہ صوبیدار محمد خان و سپاہی عبدالرشید ءِ سلہہ بند بندغ آک ہموتم دزگیر کریسہ نادرست ہند آ دریر ہراتم او بولان نا علاقہ مارگٹ آن تدینگ ئسر۔ ہڑتوم آ کارندہ غاک اسہ بس اسیٹ سفر کننگ ئسر کہ کسر آ سلہہ بند بندغ آک بس ءِ توریر و چاہنداری آن پد اوفتے تینتون اوار دریر۔
بلوچ لبریشن آرمی (بی ایل اے) ہڑتوم آ کارندہ تے دزگیر کننگ نا ذمہ واری ءِ ارفے۔ بی ایل اے نا ترجمان جیئند بلوچ اسہ شینک کروک بیان اسیٹ پارے کہ دا کارروائی ءِ بلوچ لبریشن آرمی نا اسپیشل ٹیکٹیکل آپریشنز اسکواڈ (ایس ٹی او ایس) بی ایل اے انٹیلیجنس ونگ نا فراوان کروک ڈھکوک معلومداری تا پاننگ آ سر تس۔
داکان مالو 14 ستمبر 2023 نا بیگہ کن کوئٹہ شار آن کم و ود 20 کلو میٹر نا مُری آ ولی تنگی نا ہند آ پاکستانی لشکر نا پوسکن ٹہفوک پوسٹ آتیا بلوچ لبریشن آرمی جلہو کریسہ اوفتیا کوزہ کریسس۔
ولی تنگی جلہو نا ویڈیو بی ایل اے نا میڈیا چینل ہکل آ ’چانڑدہ منٹ و چانڑدہ جنگجو‘ نا سرحال تون اوار شینک کننگا۔ ویڈیو نا بنا ئٹ پاش کننگا کہ بی ایل اے نا خاص کڑدہ ’فتح اسکواڈ‘ دا آپریشن ئٹ بشخ ہلکنے۔
بلوچ لبریشن آرمی نا جتا خاص کڑدہ غاک جوڑ کننگانو ہرافتا درشانی جتا حالیت آتیٹ بیان، ویڈیوز و عکس آتا وسیلہ ئٹ کننگانے۔
بی ایل اے – اسپیشل ٹیکٹیکل آپریشنز اسکواڈ (ایس ٹی او ایس) انت ئسے؟
بی ایل اے – اسپیشل ٹیکٹیکل آپریشنز اسکواڈ (ایس ٹی او ایس) نا بابت باقاعدہ بیان 21 اکتوبر 2018 آ ہمو وخت مونا بس ہراتم بی ایل اے نا اسہ جنگجو فتح قمبرانی عرف چیئرمین بولان نا علاقہ مچھ ئٹ پاکستانی لشکر تون اسہ جھڑپ اسیٹ شہید مس۔
بی ایل اے نا ترجمان جیئند بلوچ بیان ئٹ پارے کہ فتح قمبرانی بی ایل اے – اسپیشل ٹیکٹیکل آپریشنز اسکواڈ نا کماندار نا دروشم ئٹ کاریم کننگ ئس۔
گل ئنا شینک مروک لٹریچر ئٹ پاننگا کہ ’ایس ٹی او ایس یا اسپیشل ٹیکٹیکل آپریشنز اسکواڈ بلوچ لبریشن آرمی نا اعلیٰ تربیت ہلوک ہمو خاص کڑدہ ءِ ہرا شاری و مَشی آ علاقہ تیٹ بلوچ لبریشن آرمی نا خاص آپریشن آتے پیشہ ورانہ لائخی تون سر ایتک۔‘
بلوچ لبریشن آرمی نا کاروائی تیا تالان رسالہ ’دک‘ ئٹ بی ایل اے – ایس ٹی او ایس نا خاص ضمیمہ اوار کننگک، ہرا ٹی دا کڑدہ نا کاروائی و بیران مروک بندغ تا ہم ذکر کننگک، ہرا دا کڑدہ نا بشخ مریرہ۔
دک 2022 نا رپورٹ نا ردئٹ بی ایل اے – ایس ٹی او ایس خدو تیوہ غا بلوچستان ئٹ 9 کارروائی کرے ہرافتیٹ زیارت آن پاکستانی لشکر نا حاضر سروس کرنل لئیق بیگ مرزا ءِ دزگیر کننگ، ہرنائی آن پاکستانی لشکر و ڈھکوک ادارہ تا اِرا کارندہ ءِ دزگیر کننگ و دا نیام ئٹ آپریشن ئٹی اختہ اسہ ہیلی کاپٹر ئسے بھس کریسہ افسر آتیتون اوار شش کارندہ ءِ مرگ ئنا گواچی کننگ اوار ءِ۔
اندن خدو سال نا ایسر ئٹ 25 دسمبر آ بی ایل اے نا مسکوہی کماش جنرل اسلم بلوچ نا سال دے نا وخت آ پد مہ پد جلہو آتیٹ اِرا ترند حالیت نا جلہو تربت و کاہان ئٹ مسر ہرافتیٹ جمعی ڈول پاکستانی لشکر نا اسہ کیپٹن و کمیشنڈ افسر تون اوار 15 کارندہ مرگ ئنا گواچی مسر۔ پن کروک کارروائی تے ہم بی ایل اے نا ایس ٹی او ایس سر تس۔
داکان بیدس شار تیٹ دا کڑدہ سلہہ بند جلہو آتیان بیدس بمب تراک آتیٹ پاکستانی لشکر نا مُخ تف بندغ آتے ٹک کرینے۔ بلوچستان نا شار تیٹ اندا کڑدہ ’مقناطیسی بمب‘ ءِ درستی راستی کرفے۔
دا کڑدہ نا باسک آتیان طارق مری عرف ناصر بولان و ہرنائی نا مَشی آ لڑ ئٹ 23 اکتوبر 2021 آ جنترو نا ہند آ پاکستانی لشکر تون اسہ جھڑپ اسیٹ شہید مس۔ بی ایل اے نا بیان ئٹ پاننگا کہ طارق مری عرف ناصر ہند کاہان، بلوچ لبریشن آرمی بولان ریجن نا اسپیشل ٹیکٹیکل آپریشنز اسکواڈ نا کماندار ئس۔
دا کڑدہ نا شاری باسک تابش عنایت عرف ریحان ہند خدابادان پنجگور 29 جولائی 2021 نا نن پنجگور ئٹ پاکستانی لشکر تون اسہ سلہہ بند جھڑپ اسیٹ شہید مس۔
بلوچ لبریشن آرمی نا دا کڑدہ ءِ بی ایل اے نا کماش بشیر زیب بلوچ نا برجاء سال شینک مروک ویڈیو کلہو آتیٹ ہم خننگ مریک، ہراڑے دا کڑدہ نا باسک آک خاص وردی بینوک و پوسکن سلہہ ارفوک خننگرہ۔
بی ایل اے – فتح اسکواڈ انت ئسے؟
گل ئنا لٹریچر نا ردئٹ ’فتح اسکواڈ بلوچ لبریشن آرمی نا پنچمیکو کڑدہ و ”ہر اول دستہ“ ءِ۔ اکتوبر 2018 اسکان فتح اسکواڈ بی ایل اے نا چارمیکو کڑدہ ”ایس ٹی او ایس“ نا اسہ سوگوْ ءُ بشخ اس ئس۔ واہم 20 اکتوبر 2018 آ سرمچار فتح قمبرانی عرف چیئرمین نا شہید مننگ آن پد، بی ایل اے فتح قمبرانی نا دلیری نا سوب ”فتح اسکواڈ“ ءِ اونا پِن آ جوڑ کریسہ اسہ جتا ءُ کڑدہ ئسے نا حیثیت تس۔‘
گیشتر پاننگا کہ ’بلوچ لبریشن آرمی نا دا ”ایلیٹ ونگ“ پیشہ ورانہ لائخی تا خواجہ، آزموندہ کار آ سرمچار آتیا تالان ءِ، ہرا ہر اول دستہ نا کڑد سر تریسہ، دژمن نا کیہی کیمپ آتیا کوزہ کننگ ئٹ سرسہب مسنے۔‘
بی ایل اے 31 مئی 2021 آ بولان نا علاقہ مارواڑ ئٹ پاکستانی لشکر نا غازہ بند اسکاؤٹس 129 ونگ نا اویس کیمپ ءِ اسہ ترند حالیت نا جلہو اسیٹ ٹک کرے، پن کروک جلہو ئٹ پاکستانی لشکر نا 24 کارندہ مرگ ئنا گواچی مسر و اسٹ ئسے سرمچار آک دزگیر کریر۔
پن کروک جلہو ئٹ بی ایل اے نا 3 سرمچار ہم شہید مسر، ہرافتیٹ ہنگل مری عرف لیلا، آفتاب جتک عرف وشین و شاویز زہری عرف سارنگ اوار ءُ۔
بی ایل اے ترجمان پارے کہ ہر مُسہ بندغ بلوچ لبریشن آرمی نا ہر اول دستہ نا باسک ئسر۔ ترجمان گیشتر پارے کہ فتح اسکواڈ ئٹ گل ئنا ہمو گچین کروک دلیر آ سرمچار آک اوار ءُ، ہرا قدرتی جنگی لائخی تا خواجہ مننگ تون اوار دا خاص تربیت ءِ ہم دوئی کرینو کہ او مون پہ مون مونتس آتیٹ سرمچار آتا راہشونی ءِ کیر و دژمن نا چر آتے پرغیسہ تہٹی پیہر۔
فتح اسکواڈ نا بابت شینک مروک کتابچہ ئٹ اسکواڈ نا 17 ٹِک آتیا تالان راہبند نوشتہ ءِ، پن کروک ٹک آتیٹ دا ٹک آک ہم اوار ءُ کہ اسکواڈ نا باسک آک اوار مننگ آن پد تینا وس ئٹ مفرور، و غٹ فیصلہ آتیٹ بنجاہ نا پابند مرور، نرّنگ، سلہہ بِٹنگ یا گل ءِ الینگ نا دروشم ئٹ پن کروک باسک کسفنگو۔ اسکواڈ حال احوال کن ٹیکنالوجی نا کارمرز خاص حالیت آتیان پیشن کپرو۔ اسکواڈ نا سنگت آتا شہید مننگ نا دروشم ئٹ، پِن پاش کننگ مشن نا ردئٹ گل ئنا ذمہ واری مرو۔ اسکواڈ نا باسک آک تینا رینک ءِ اسہ دروشم اسیٹ ہم پاش کپرور۔
ایسری
بلوچ لبریشن آرمی نا کاروائی تیٹ بدلی خننگ ئٹ بریک۔ تدوکا پنچ سال ئنا نیام ئٹ بی ایل اے – مجید بریگیڈ ہراڑے تینا جلہو آتیٹ ترندی ایسنے، ہموڑے گل مَش و شار تیٹ جتا حالیت نا کارروائی سر تسنے ہرافتیٹ وڑ و ڈول ئٹ بدلی خننگ ئٹ بسنے۔
بی ایل اے نا انٹیلیجنس ونگ تربت ئٹ پاکستانی لشکر نا ڈھکوک ادارہ تا بڑزکو افسر آتا معلومداری تے مُچ کننگ تون اوار گوادر نا حساس علاقہ تیٹ چینی کمپنی نا کارندہ تا ہن و بر نا معلومداری تے ہم مُچ کننگ ئٹ سرسہب خننگا اندن ولی تنگی، مارواڑ، کاہان و ایلو ہند آتیا پاکستانی لشکر نا کیمپ آتیا کوزہ کننگ ئٹ سرسہبی و بنجاہی کسر تے بند کریسہ فوجی افسر و کارندہ تے دزگیر کننگ بلوچ لبریشن آرمی نا کڑدہ آتا سوگوْی ءِ پاش کیک۔
ترند حالیت نا جلہو تا ردعمل ئٹ پاکستانی لشکر نا پارہ غان مالو آن دزگیر (زوراکی ئٹ بیگواہ) مروک بندغ آتے کسفنگ فوج ئنا بے سہبی ءِ پاش کیک اندن بروک وخت ئٹ دا کڑدہ تا گیشتر سوگوْی نا پک گمان ارے۔
بی ایل اے نا کماش بشیر زیب بلوچ تینا کلہو ئٹ پارینے کہ ’ننے تینا جنگ ءِ داڑے اسکان ہتوئی ءِ کہ اسلام آباد، پنڈی، لاہور و گجرانوالہ نا بندغ آک پیشن پیشتمر، پریاد کیر و پاکستان ءِ پار کہ داسہ بس کہ، بلوچستان ئٹ جنگ ءِ ایسر کہ۔‘
