بلوچ قوم پرست راہشون و بلوچستان نا مسکوہی سر وزیر عطاء اللہ مینگل 92 سال ئنا سن ئٹ کراچی ئٹ کذیت کرے۔

بلوچستان نیشنل پارٹی نا سینئر نائب صدر ساجد ترین میڈیا تون حوال کریسہ سردار عطاء اللہ مینگل نا کذیت نا حوال ءِ پک کرے۔ ساجد ترین پارے کہ عطاء اللہ مینگل بھلو وخت ئسے آن ناجوڑ ئس و او کراچی نا اسہ ہسپتال اسیٹی پنچ شمبے نا دے نیم روچ تون کذیت کرے۔

اونا تدفین باوہ پیرئی ہند وڈھ ئٹ مرو۔ سردار عطاء اللہ مینگل بلوچستان نا اولیکو سر وزیر ئس۔ او 1972 آن 1973 اسکان بلوچستان نا سروزیر مس۔

سردار مینگل نیب و جے یو آئی نا اوار حکومت نا سروزیر ئس۔ نیپ نا حکومت ءِ ذوالفقار علی بھٹو ایسر کریسس ہراڑان گڈ نیب نا راہشون تا برخلاف حیدرآباد کیس نا مقدمہ چلینگا۔

ہراتم جنرل ضیاء مارشل لاء خلنگ آن گڈ حیدرآباد ٹریبیونل ءِ ایسر کریسہ اسیر راہشون تے یلہ کرے، گڑا سردار عطاء اللہ مینگل لندن ئٹ بے وطنی زند ءِ گچین کرے۔ 90 نا وخت آ او بلوچستان آ واپس بس و بلوچستان نیشنل پارٹی نا بنماس ءِ تخا۔

حوال تا رد ئٹ ایران تون لگوک بلوچستان نا سیمی آ شار تفتان ٹی سیمی پوائنٹ نا بند مننگ نا برخلاف تیوہ شار ئٹ شٹرڈاون ہڑتال کننگانے ہراڑان شار نا تیوہ آ چنکا بھلا کاروباری جاگہ آک بند ءُ و گلی تیٹ چپ چپانی مس۔

شٹر ڈاون ہڑتال نا پڑو تدوکا دے لیبر یونین تفتان نا صدر حاجی خدائے نظر محمد حسنی تسوسس اندن آل پارٹی تفتان نا اسہ ہنگامی اجلاس آن گڈ شٹر ڈاون ہڑتال امنائی تسوسس و شٹرڈاون ہڑتال ٹی اوار مسوسس۔

برانز کروک آتا پاننگ ءِ کہ پاک ایران تفتان بارڈر آ چاروں کراسنگ و کاروباری پوائنٹس بند ءُ ہراڑان بندغ آتے روزگار تون اوار ایران آ ہن و بر ٹی ہم بھاز  سختی مننگ ءِ راہداری گیٹ تدوکا سال فروری آن بند ءِ، زیرو پوائنٹ گیٹ تدوکا 5 تو ئنا ئسے ایرانی کوالخواک بند کرینو۔

زیرو پوائنٹ گیٹ ٹی ارا ہزار نا خڑک مزور کاریم کریرا ہرا داڑان بے روز گار مسونو، و باخو اسیکن فریشان ءُ۔ امیگریشن گیٹ آ بیرہ ٹرانزٹ ٹریڈ برجاہ ءِ، اندن پاکستانی شاری تے ایران ٹی پیہنگ کن ایرانی کوالخواک پابندی خلکنو، بازارچہ ءِ پاکستان کسٹم  تدوکا اسہ تو ئنا ئسے بند کرینے، بازارچہ ٹی کاریم کروک آ مزور آک بے روزگار مسونو ۔

بارڈر بند مننگ آن ہندی مخلوق بھاز سختی تا گواچی ءُ، لیبر یونین و آل پارٹیز 2 دسمبر آن پہیہ جام ہڑتال و آر سی ڈی بھلا روڈ ءِ بند کننگ نا پڑو کرینے۔

حوال تا رد ئٹ تیوہ آ پاکستان ئٹ کرونا وائرس آن بیست و چار گھنٹہ نا نیام پین 101 بندغ  مرگ نا گواچی مسونو۔

نیشنل کمانڈ اینڈ آپریشن سینٹر نا کنڈان شینک کروکا بیان نا رد ئٹ تدوکا بیست و چار گھنٹہ نا نیام ئٹی تیوہ آ پاکستان ئٹ کورونا نا پک کننگ ک 53 ہزار 837 ٹیسٹ کننگانے ہرافتیٹ 3559 بندغ  ئٹ کورونا وائرس پک مسونے۔

گیشتر حوال تا رد ئٹ تدوکا دے دا دین آن پین 101 بندغ مرگ نا گواچی مسونو، اندن ک مثبت کیس آتا کچ 63-6 فیصد ریکارڈ مسونے۔

بیگواہ نصیب اللہ نا خاہوت انصاف کن اُروک

نوشت: صدف اقبال بلوچ | مَٹ: سدرہ اقبال بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

25  نومبر 2014 ئٹ نصیب اللہ نا لمہ باوہ بی بی ساجدہ و حاجی شوکت علی تینا حویلی ٹی پھل آتے دیر تننگ ئسر و ہر وخت آنبار تینا چنا تیکن چائدان اس مونو چاہ کننگ ئٹ ئسر ہراتم اوفک اسکول و ٹیوشن آن بسورہ۔ دم ئسے آن گڈ اوفتیکن سیال ئسینا کال بس دا پاننگ کن کہ نصیب اللہ بیگواہ کننگانے۔

27  سال ئنا نصیب اللہ بادینی 2014 ئٹ نوشکے ڈگری کالج نا اسٹوڈنٹ اس ئس، شام ئنا وخت او شام ئنا کلاس ہلیسہ انگلش و کمپیوٹر ہیل کننگ کن ہناکہ۔ اودے گوازی تون بھاز دوستی ئس۔ او کراٹے ٹی ٹیکوانڈو نا ریڈ بیلٹ گوازی کروک اس ئس و نیشنل کمپیٹیشن تیٹ بشخ ہلکس۔

او تینا پنچ سال ئنا سن ئٹ ٹیکوانڈو ہیل کننگ ئس۔ او 2011 ٹی فیصل آباد ئٹ نیشنل چیمپئن شپ آتیٹ بشخ ہلک و گولڈ میڈل اس دوئی کرے، ولے اونا خواننگ و گوازی نا فعالیت آتیان بیدس او تینا باوہ نا تیوہ آ کاریم تا زمواری ءِ ہرفیسس و اونا دکان نا خیالداری ءِ کریکہ۔

اونا چنکا ایلم بابل پارے 25 نومبر 2014 ٹی نصیب تینا باوہ نا دکان ئٹ ئس، (ہرا ٹینٹ ئنا دکان ئسے قاضی آباد ئٹ) کہ منہ بندغ اونا دکان ئٹ پیہار اونا پن ءِ ہلکر و نصیب ورندی تس، اوفک نصیب نا دو و خن تے تفیسہ تینا گاڑی پیہن ءُ وٹز و ٹویوٹا ئسیٹی دریر تا بابل بیرہ بیوس بیوس اریسہ ئس۔

بابل نا سن 11 سال ئس ہراتم اودے تینا ایلم نا بیگواہی نا دا واقعہ تون مون تروئی تما و داسکان دا است ہسونی آن پیشن متنے۔ اودے خواننگ نا وخت بھاز آ مشکل تیتون مون تروئی تمک۔

داسہ کہ او ورنا مسونے اودے دا درک مریک کہ نصیب  بلکن اودے است آن درینے۔ بابل پارے نصیب نا بیگواہی آن منہ دے مست او کنے پارے کہ اودے ودی دے ئنا ہچو ٹیکی اس رسینگتنے۔ گڑا ای اونا خوشی کن اوڑکن کیک اس ہلکٹ۔ اونا او زیبا آ مخنگ ساندہ کنا ذہن ئٹ بریک و ای بھاز بیوس مریوہ ہراتم او و اونا دننگ کنا خن تا مونا کنا است آ بریک و ای بیرہ بیوس مریسہ چیہانٹ خلنگ ئٹ ئسوٹ۔

اونا بھلا ایلم امین اللہ ہرا نت تیان شَل ءِ پارے کس اس کنے آ بس و پارے کہ نصیب اللہ ءِ درینو۔ امین اللہ درزی ئسے و اونا دکان دا ہند آن بھاز مر اف۔ امین اللہ پارے ای کس ئسے پاریٹ کنے گاڑی تا رند ئٹ دے۔ گڑا نن ہو گاڑی تا رند ءِ ہلیسہ کرین تاکہ اوفک نوشکے نا ایف سی کیمپ 110 ونگ ئٹ پترینگار۔

نصیب اللہ نا لمہ پارے کہ نصیب نا کاٹم برجاہ خڷ کریکہ و دکان ئٹ بھاز وار بے سما ہم مسوسس۔ او لڑزاکہ ہراتم تینا مار نا سوچ ءِ ٹارچر سیل آتیٹ خلیک۔

او پارے دا ہفت سال ئنا نیام ئٹ، ہر سیکنڈ اسہ بے سگوک ءُ دڑد ئسے کنکے، دا گمان کریسہ کہ دا بھلا باسنی و یخ آتیٹ کنا مار تون امرو وڑ ڈول کرور، اودے دا باسنی ٹی یخ و دیر و یخ ئٹ کمبل ایتور یا آخہ۔ بی بی ساجدہ ءِ شوگر و بلڈ پریشر نا ناجوڑیک نصیب نا بیگواہ مننگ آن گڈ مسر۔

او پارے ڈاکٹر نا دا پاننگ ءِ کہ فریشانیک اونا بد آ حالیت نا سوب آک ءُ۔ اودے دے ٹی اِرا وار انسولین نا سیلہ خلیرہ۔ ای اسہ بیوس و است ہسون ءُ لمہ ئسے اٹ ہرا ہر سیکنڈ تینا مار نا خننگ کن کسر اروک ءِ۔ ای تہٹی کسکونٹ۔ ای بیرہ دا امیت آتیٹ زندہ اٹ کہ تینا مار ءِ دے اس خنوٹ۔

ہراتم کس اس دروازہ ءِ خلیک، کنا است پائک نصیب ءِ۔ اونا بیگواہی ننا اُرانا خوشی تا تیوہ کسر تے بند کرینے۔ نن ہفت سال آن عئید کتنون۔ ای ہر عئید آ اوڑکن پچ موغیفوہ و اونا پسند نا بوٹ آتے ہلیوہ دا امیت ئٹ کہ او بلکن واپس برے۔

او انصاف نا ہر درغ آ ہنا و تینا مار نا یلہ کننگ کن دو تورے ولے اودے دروغ ئنا تسلی تننگا و دا پاننگا کہ چپ مریر نکے دا نصیب نا خیریتی کن خطرناک مننگ کیک۔ نن 7 سال چپ مسون۔

نصیب اللہ نا چنکا ہیڑ ماہ نور بلوچ نا رد ئٹ نصیب بھاز نیک و صالح ءُ مار اس ئس، بھاز مہروان ءُ ایلم اس و پازیٹو گچین خیال ءُ بندغ اس ئس ہرا چاگڑد ٹی بھاز بدلی ہتنگ خواہسوکا۔ او آرٹس ئنا خوانندہ اس ئس و تینا کلاس نا ٹاپر ئس۔

ماہ نور پارے اونا پروفیسر تا پارہ غان خواننگ کن اونا کوشست آتے ساندہ داد رسینگاکہ،  تعلیم ءِ تینکن و تینا خاہوت نا رژنا غا بروک وخت نا اسٹ انگا سیبو سرپد مسکہ۔ اسہ ورنا اس مننگ نا وڑ ئٹ، بھاز آ مشکل آتون مون تروئی تمنگ آن بیدس او ہچبر ہمت یلہ کتو بھلو تغ خنیسہ و اوفتا رند آتے ہلنگ کن ہمت کرے۔

آدینہ، اونا 7 سال ئنا ایلم نا مسڑ، تینا اسکول آ پام ہتنگ کپک۔ آدینہ پایک کنا بھلا لمہ ہر وخت اوغک۔ کنا کاکا پاکستانی فورسز تا دو آن بیگواہ کننگانے۔ ای اودے واپس خواوہ۔ ای خواننگ خواپرہ بیرہ تینا کاکا ءِ پٹنگ خواوہ۔

آہ! نُما دا بیگوائی

نوشت: سائرہ بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

بلوچستان نا ڈغار آ بھلو وخت ئسے آن بلوچ مخلوق نا وخت بے وخت زوراکی نا بے گواہی نا گواچی مننگ برجا ءِ۔ بلوچستان نا اسے کُنڈا ہم دُنو بندغ اس مروف ہرا دا اُست ترخ کَروکا ظُلم آن بے سما مرے۔ دنو ویل اس برجا ءِ دا غُٹ مخلوق چائک ولے بے گواہی نا گواچی مروک بندغاتا ڈو انت ءِ، انت سوب ئسے آن او ارفنگ مریرہ دا سوج ئنا ورندی اینو اسکان رسینگتو۔ اگہ بلوچ راج ئے ہمو سوب آتا خبر تمے گُڑا نوائے کہ اونا بے ورندی آ سوج آتے ورندی رسینگے۔ گُڑا نوائے بھلو مخلوق ئسے تینے دا ریاست نا تہٹی سلامت سرپد مننگ نا اسے امیت و یخین اس رسینگے ، اودے سما مرے کہ بے گواہی نا گواچی مروک کارم تیان مُر اُٹ گُڑا ہیت دادے کہ ای سلامتی نا حقدار اُٹ، کنے ہِچ مروف، ای دا دوشہ نا ڈَنگ آن بچوک مروٹ، تینا ڈغار نا ہر کُنڈا آجوئی ئٹ ہننگ کیوہ، چکر خلنگ کیوہ۔ کنا موت قدرت نا کُنڈان مرو ، بندغ آتا دو آن مروف۔

دا خاخر ہرکس نا ہم ہنکین ٹی لگانے او مُچا خاہوت لمہ، باوہ، ہیڑ ایلمک، چُناک سنگتاک کُل پِیسکرہ کہ آخر ننا بندغ آتا ڈو انت ئس، انتئے ہرفنگار ۔ اوفتا دڑد، خڑینکاک، فکر، بے وسی و لاچاری، وے کُھٹوکو انتظار اس اوفتے چُٹیفک ہلیک ہنداخس کہ اُست دیر مریسہ کائک۔ ولے اوفتے اسکان ہِنوکاتا بابت اسہ چُنکو حوال اس ہم سرمفک۔ ڈکھ ئنا ہیت اس دا ہم ارے کہ اسے بندغ اس بیرہ اِرا دے کے ریاست و انٹیلی جنس نا گواچی مرے، خاہوت کہ او اِرا سال نا بریبر مریرہ۔ اوفتے ہمو فکر اِرا دے ٹی ہم دیک دیر کیک۔

آصف و رشید ہم ہندا بلوچ راج ئنا بشخ ئسے ءُ، اوفتے ہم ایلو بلوچ راج آن بار دا اوندھائی نا سما ئس ولے چاگڑد ٹی دا بابت سوج ئنا گنجائش ایسر ءِ۔ کسس معلومداری تخنگ آن پد ہم بھاز وخت سوج کننگ آن مُر توروک مریک تینے و ہندا معلومداری تون اوار اسے وے تعلقی ءُ زند اس گدریفنگ مریک۔

اسے وخت ہمو ئس کہ ریاست تنیا مشکوک ورنا تے ارفیکہ (مشکوک نا مطلب دا اسُل اف کہ او اسے غیرکانونی،  شرپسندی یا خدا نخواستہ دہشت گردی والا کارمتیٹی اوار اسورہ) بلکہ اوتیٹی اکثریت سیاسی ورنا مسورہ، سیاست کہ ہرا دا ملک ئنا آئین ٹی اوفتا اعلانیہ حق جوڑ  ءِ، سیاست ہرا تینا مخلوق ءِ جُوانی و خرابی نا جِتائی ءِ، دُروغ و راست نا چاننگ ءِ سرپدی کن ءِ، سیاست ہرا راج ءِ تینا حق اکن توار ارفنگ نا سرپدی، ہمت و جوزہ بشخنگ کن ءِ۔

سیاست کہ ہرا مخلوق ءِ چاگڑد ٹی تینا فیصلہ آتے جاگہ تننگ نا علم ءِ۔ اسے جمہوری ریاست اسیٹی تینے پین کس ئسینا بندی جوڑ کننگ آن مُر تخنگ نا سبخ ئسے۔ داڑان بیدس غیرسیاسی و بے قصورو ہم بھلو مخلوق اس تنیا تینا دروشم نا دو آن ارفنگانے، ہندن کہ خضدار ٹی منہ سال مالو ورناک بے گواہی و تشدد نا گواچی بیرہ دا سوب آن مسورہ کہ انتئے اوتا پژہ غاک ہنداخس بھلن ءُ کہ کوپہ آتے سر مریرہ۔ ریاست و اونا انٹیلیجنس بھلا پژہ آن انتئے داخس بد دریرہ، ننا سرپدی آن پیشن ئس ولے ننا خیال دا اسے بیکارو، چُنائی ءُ خیال اس ئس۔

بلوچ راج ہرا کاریم تا دو آن ارفنگ مریک او کاریمک پاکستان نا تینا آئین نا دائرہ ٹی بریرہ و اگہ نن عالمی پِڑ آ ہُرین ہم بلوچ راج ہر معاملہ ٹی حق ئٹی ءِ، واہم نن ہمو سوب آتا بیانی ءِ ریاست و انٹیلیجنس آن بِننگ خوائنہ کہ ہرا ننا زی آ مرگ آن بار ناگمان بے گواہی تے جلہو کریفک۔ ریاست و اونا کُمکار آتا پارہ غان زوراکی نا بے گواہی نا کسہ آک اینو ہنداخس بھاز و ترندی ئٹ دا ڈغارا تالان مسونو کہ ہر بندغ تینے سلامت گمان کپک۔ ہر بندغ نا ملی ٹی دا خیال جاگہ کرینے کہ پھگہ الم کنا وار ءِ، داڑان بیدے کہ او غیرآئینی کاریم تیان مُرے ، واہم او چائک اسے دے کنے ہم دا خاخر ٹی ہُشنگوئی ءِ۔

سوال دادے کہ ریاست و انٹیلیجنس سال آتیان بلوچ قوم ءِ زوراکی تون بے گواہی نا گواچی کریسہ بننگو، کسس دے تیان بے گواہ ءِ، کسس ہفتہ آتیان، کسس تُو تیان تو کسس سال آتیان۔ بےگواہ مروک مخلوق نا خاہوت آتا ہمے وخت آن اینو نا وخت اسکان منہ سوج ءُ، او دا کہ آخر ننا کوپہ آتے بیگواہ انتئے کَریرے؟ اوتا ڈو انت ءِ؟ اوفتے تینا خُفیہ عذاب تروکا بان آتیٹی انتئے بندی کرینورے؟ ریاست نا جوڑ کروک دا قانود کہ ہرا ننکن جوڑ مسونے اودے انتئے ننکن کارمرز کپیرے؟ عدالت آک ریاست و انٹیلیجنس نا برخلاف ننا کیس آتے انتئے درج کپسہ؟ نن انصاف نا خواست کہ ہرا ادارہ نا دروازہ ءِ ٹکیفن؟ ننا توار ءِ، تینے ننا محافظ پاروک آک انتئے خف تورپسہ؟ ننا انتظار نا ساعت آک کُٹور یا آخہ؟ ولے ذمہ واراک اینو اسکان دا خاہوت آتا سوج آتے ورندی تننگ نا زحمت ءِ کتوس، اینو اسکا دا خاہوتاک گلی تیٹی، بازار تیٹی و بھلا کسر تیا پیشتمرہ، ریاست آن تینا سوج آتا ورندی تے خوائرہ ولے ریاست دافتا مونا بننگ کن زرس تینے تکلیف رسیفپک۔ دانا سوب دا مننگ کیک کہ ریاست دا ظلم ءِ دو ئٹ برجا تخانے، او تینے کَر، گُنگ و کور کرینے تاکہ دا خاہوت آک ذہنی حوالہ ئٹ نزور مریر و ہندا انتظار و تکلیف ٹی دِیر مریر، دا ہم ممکن ءِ کہ ریاست چائک اونا گام آک قانود نا دائرہ ٹی افس، او داہم کہ بیگواہ مروک بیوسہ مخلوق تو ناجائز ظلم کننگے ہندا سوب آن اوڑتون ورندی اف۔ نہ کہ او اسے چُنکو سوج ئسینا ورندی تیک کہ اگہ بندغ آتے نُسخان تروک اریس ہم ننے ورندی تے تاکہ ننا دا انتظار ایسر مرے، اسے وار جُوان ہوغن و دا دڑد ءِ زرس سبک کین ولے اُست دتر نا خڑینک شولک کہ ریاست مُونا بفک او ورندی تفک۔

بلوچ راج ئنا دا بیوسہ خاہوت آک واہم تینا بیگواہ مروکاتے کہ تینا کوشست ءِ برجاء تخانو کہ نوائے دا ظالم ریاست ننا کوکار ءِ بِنے، نوائے اونا اُست ئٹی زرس رحم ودی مرے ولے دا کُل وے پورو مروکو امیت ءُ۔ چُپ رہینگ دا دڈد آتا دُراخی اف نہ کہ اوتا ایسری ءِ۔ او خاہوت آک امر تینا زُبان آ کُلف خلیر، تینا گام تے پد تورر کہ ہرا تینا خن تیٹ بیگواہ مروک آتا ٹپی آ لاش تے دوئی مسونو؟ یا اوتا زبان آن اوتیتون مروکا داڑیلی آ سُلوک نا بنگنو؟ یلہ مروک آتے بے سار مروک خنانو؟ یا ہمو خاہوت ہمو لمہ و باوہ امر تینے پد تورر کہ ہراتا مونا اوتا اُرانا تہان مارک گرنگسا، لَٹ کُنیسہ قید بندی نا گواچی مسونو؟ تینا خنتا مونا تینا چُنا تیتون مروک ظلم آن پد او لُمہ آک اودیم مروک ساہ ئنا بند آتیکن سلامتی نا اَنت امیت اس تخور؟ او اَمر تُنگان ہنور؟ تینا چُناتے امر اُستان دَرور؟ او تو الم پیشتمرہ، کوکار خلیرہ، ظالم تیا توار خلیرہ، گُڑا اوتا توار ءِ کس خف تورے یا آخہ ۔

اُست دتر ہوغک کہ بلوچ راج ظالم آ ریاست نا دو آن بے وس کننگانے۔ او ظلم و زوراکی ہم کیک، ننا کوکارتے آن تینے بےسما ہم کیک۔ ہراڑے بلوچ راج ءِ تینے آ زور خنک اوڑے سادہ غا ہیڑ لُمہ آتے دُروغی ءُ امیت اس تیک، چُپ کریفنگ نا کوشست ہم کیک۔ اسہ کُنڈا بیگواہ مروک آتے یلہ کَننگ نا امیت تیک تو ہمو وخت پین کُنڈ ئسے آن چار بندغ ودیک گھٹ کیک۔ ریاست نا دا چم بازیک و گوازیک اینو بلوچ راج ءِ جُوان سما ءُ۔ بلوچ راج ئتون مروک بیگواہی نا لڑ الّم اسہ دے ایسر مریک۔ زیمی مروک بلوچ راج ئنا دا خاہوت آک اُست ئٹی تینا چُناتا/بندغاتا دڑد ءِ ہَلوک ہرا جہد آ ہروخت سلوکو، او الم اسہ دے رنگ ہَتیک ولے دا ظلم بیرہ ہمو خاہوت آتا ویل اَف، دا ظلم غُٹ راج ئنا ویل ءِ۔ بیگواہ مروک آتا حق ئٹی جہد ہندا خاطر مُچ بلوچ راج ئنا ذمہ واری ءِ۔ بلوچ راج اَخس زوت دا ہیت ءِ سرپد مرو ہموخس اودے پدگام کرو۔ داڑان مالو کہ دا خاخر ہر اُرا ٹی لگے، دا خاہوت آتا دڑد ءِ تینا ڈرد کروئی ءِ، اوفتیتون اوار مروئی ءِ۔ تینا راجی و بندغی ذمہ واری ءِ پورو کروئی ءِ۔ اگہ اینو کس اس تینے پد تخک گُڑا الم بروکا وخت ئٹی اودے ورندی تروئی تمیک و ساڑی وخت ئٹی او ہمو ظالم تون اوار سلوک نا بناء ئٹ ہم چاننگ مریک۔

مجید بریگیڈ نا جوڑشت

نوشت: لالا خان بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

بلوچ قوم تینا لمہ وطن نا آجوئی کن ہفتاد و سئے (73) سال آن جہد کننگ ءِ۔ دا تم اسکان ہزارا بلوچ پیر ورنا، چنا نیاڑی دا تحریک اٹ ندر مسونو۔ بلوچ دیہاڑ اٹ دا نوشتہ ءِ کہ بلوچ الس ہچبر کوزہ گیر آتے تینا دھرتی آ ہلیتنو۔ ہرا وخت پیشن نا طاقتور آک بلوچ ڈغار آ گام تخانو تو بلوچ دلیر خواجہ غاک ہمت و حوصلہ اٹ جنگ تسونو۔ برطانیہ کوزہ گیر تون جنگ ترسہ بلوچ قوم آجوئی دوئی کرے ولے چالاک برطانیہ بلوچ قوم نا آجوئی ءِ ایسر کننگ کن تینا کالونی اس پاکستان نا دروشم اٹ جوڑ کرسہ داکان پیشن مس۔ 11 اگست 1947ء انگریز نا کوزہ گیر ایسر مس ولے انگریز تینا کالونی ریاست نا دوٹی 27 مارچ 1948ء اٹ ولدا بلوچستان ءِ کوزہ کرے۔ ہمو دے آن ہلیس اینو اسکان بلوچ قوم ریاست پاکستان تون تینا وطن نا آجوئی کن جتا جتا وڑ و ڈول اٹ جہان نا قانود آتا رد اٹ جنگ تننگ ءُ۔

بلوچ سرمچاراک جنگ نا ہر ڈول ءِ دوئی کرسہ دشمن تون جنگ تننگ ءُ۔ جتا جتا سرمچاراتا ٹولیک بلوچستان نا کُنڈ کنڈ ٹی دشمن تون جنگ تننگ ءُ۔ مش، دشت، میدان، صحرا، شار خلق ہر جاگہ ٹی دشمن آ گوریلا جنگ نا ڈول اٹ جلہو کننگ ءُ۔ بلوچ لبریشن آرمی تینا جنگی لائخی تیٹی اسے اندنو طریقہ اس دوئی کرینے ہراٹی دا ٹولی نا سرمچار جلہو اٹ تینے تینٹ ندر کیک، داتے جند ندر (فدائی) پارہ۔ دا بی ایل اے  نا مجید بریگیڈ نا سپاہیک ءُ۔ مجید بریگیڈ جوڑشت و مسخت نا باروٹ گڑاس پٹ پول کریٹ۔ اندا پٹ پول اٹ بلوچستان نا میڈیا “دی بلوچستان پوسٹ” نا شونکار میران مزار بلوچ نا اسے شابیتی اٹ تالان رپورٹ اس دوئی مس۔ تینا دا نوشت اٹ اندا رپورٹ آن کمک ہلننگ اُٹ۔

2 اگست 1974ء نا دے بلوچ بہادر فرزند وخت نا ظالم جلاد ءِ ہراکے بلوچستان اٹ تینا خونی آپریشن آتے برجاء کریسوس۔ بلوچ قوم نا زی آ ظلم نا جمبر تے تالان کرسہ سُم تا پِر شلیفسہ ئس، مرگ تننگ کن اسے روسی ہینڈ گرنیڈ اس ارفیسہ شال نا ہمو جاگہ کن رادہ مس ہراڑا ہمو دے ریاست نا ظالم حکمران ذوالفقار علی بھٹو تران کریکہ۔ دا فرزند شہید مجید لانگو سینئر ئس ولے دا جلاد آ جلہو کننگ آن مست بمب شہید نا دوٹی ترخا ہراڑان شہید تینا لمہ وطن نا رکھ، دا ڈغار نا باتی تے ظلم و زوراکی و غلامی نا زند آن آجوئی کروکا سوچ اٹ ساندہ بلوچ دیہاڑ اٹ زندہ سلیس۔

شہید مجید نا شہادت آن پد شیرزال لمہ جیجا نا کُٹ اٹ اسے پین بہادر ءُ فرزند اس ودی مس ہرانا پِن ءِ مجید تخار۔ بیشک مجید تینا دلیر ایلم نا رَند اٹ اوار مس و تینا دھرتی کن ندر مس۔ شہید مجید جونیئر بلوچ قومی آجوئی نا جنگ ءِ اسے بھلو ترندی اس ترسہ گوریلا جنگ ءِ برجاء کرے۔ خلق ہنکین تیٹی دشمن آ جلہو کرسہ دشمن ءِ بے سہب کرے۔ دشمن فوجیک بلوچستان نا کنڈ کنڈ ٹی شہید مجید نا چاری مسر ولے مجید جان تینا گوریلا جنگ ءِ برجاء تخیسہ دشمن نا تُغ تے زیار کرے۔ اسے وار اس بلوچستان نا شار حب اٹ دشمن ءِ کلہو رسینگا کہ مجید فلانی جاگہ ٹی ءِ۔ ہرا وخت کہ دشمن فوجیک اودے ہلنگ و خلنگ کن جلہو کریر تو مجید بلوچ دشمن تون جنگ ترسہ گوریلا حکمت عملی تیٹی دشمن نا گیرہ آن پیشن مس۔ اوکان گڈ ریاست تینا مچا دلال مخبر آتے مجید بلوچ نا پٹ پول اٹ خلک ولے مجید بلوچ جتا وخت اٹ جتا جاگہ غا دشمن ءِ جلہو کریسہ کرے۔ آخر ریاستی مخبر آک کلہو سر کریر کہ مجید بلوچ تینا سنگت آتیتو شال نا شار وحدت کالونی ٹی اُرا سیٹی ءِ۔ 17 مارچ 2010ء نا دے ہرا وخت دشمن نا فوجیک مجید بلوچ و اونا سنگت آتیا جلہو کننگ کن مچ مسر۔ ہرا وخت کہ مجید بلوچ ءِ معلوم مس کہ ریاستی فوجیک درگہ غا سرمسونو تو او تینا ایلو سنگت آتے اُراغان کشیسہ دشمن تون جنگ تس۔ تینا آخریکو دم اسکان دشمن تون دلیری اٹ جنگ ترسہ دشمن ءِ دا باور کریفے کہ بلوچ تینا مسخت آجوئی کن جان ءِ ندر کیک ولے دشمن نا مونا شیف مفک۔

شہید مجید جونیئر نا شہادت آن گڈ بی ایل اے  نا سرمچاراک استاد اسلم بلوچ نا کماشی اٹ 17 مارچ 2010ء اٹ مجید بریگیڈ ءِ جوڑ کریر۔ 2010 اٹ استاد اسلم بلوچ بولان نا محاذ ءِ سمبالیسہ تینا ہمراہ تیتو مجید بریگیڈ نا مسخت، سوچ و کاریم تیا صلہ سوج کرسہ بی ایل اے نا جند ندر آتا ٹولی مجید بریگیڈ ءِ وجود تس۔ اوکان گڈ اندا بابت اٹ استاد اسلم بلوچ تینا سرمچار آتیتو بزگر کیمپ اٹ کچاری کرے ہراڑے باز خان مری دا مسخت جند ندری کن تینا پِن ءِ تس۔ شہید باز خان مری نا سادہ مزاجی، مخلصی و تینا دھرتی تون آخری حد اسکان مہر مابت نا سوب آن تینا سنگت آتا نیام اٹ درویش نا پِن اٹ پنی مس۔ شہید دوریش بلوچ تینا مسخت ءِ دوئی کننگ کن بلوچ قومی غدار ریاستی دلال شفیق مینگل و اونا ڈیتھ اسکواڈ نا باسک آتے نیست کننگ کن 30 دسمبر 2011 نا دے آ گاڑی سے بارود آن پُر شال اٹ مشرق گلی ٹی شفیق مینگل نا ٹکانہ غا جلہو کرسہ تینے دا وطن نا آجوئی کن ندر کرے۔ مجید بریگیڈ نا اولیکو جندندری نا پِن ءِ کٹا۔ ہمو وخت شفیق مینگل تینا ڈیتھ اسکواڈ نا باسک آتیتو اسے خاص ءُ کچاری اس کرسہ قومی سوچ تخوکا ورناتے بے گواہ کننگ، اوفتے ٹارچر سیل آتیٹی بند کرسہ خلنگ، ٹپی کننگ و مرگ نا گواچی کرسہ اوفتا ٹپی آ جوْن ءِ چغل تننگ نا باروٹ منصوبہ بندی جوڑ کرسہ ئسر ولے شہید درویش بلوچ تینا لمہ وطن نا دا غدار تیا جلہو کرسہ تینے ندر کرسہ دا کلہو تس کہ بلوچ ڈغار نا رکھ اکن بلوچ فرزند آک تینا جان نا قربانی تننگ کن ہر وخت تیار ءُ۔ دا جلہو آن شفیق مینگل نا کئی کارندہ آک کسکر ولے اونا جند زندہ سلیس ہر وخت کہیسہ کیک۔ انتئے کہ درویش نا قربانی دا ڈغار نا غدار تا است آتیٹی اسے اندنو خلیس اس ودی کرے ہرانا دُو آن دا ہڑدے کہیرہ زندہ مریرہ۔ ہزار آ باڈی گارڈ، گاڑی و ریاستی فوجی تا کمک اٹ پیشن مریرہ۔ دا اوفتا خلیس نا علامت ءِ۔

مجید بریگیڈ نا خواجہ استاد اسلم بلوچ قومی جنگ اٹ اسے پین اندنو تاریخ اس نوشتہ کرے ہرانا مثال جہان نا تاریخ اٹ ملپک۔ مجید بریگیڈ نا جندندر آتا لسٹ اٹ تینا است ئنا بند، جغر نا ٹُکر نا پِن ءِ شاغسہ وطن کن ندر کریتے۔ بیست و دو سال نا عمر اٹ گام تخیسہ شہید ریحان جان مجید بریگیڈ نا جندندر آتا کاروان اٹ اوار مرسہ شہید درویش نا کسر اٹ روان مس۔ کوزہ گیر ریاست نا مُخ تفوکا ریاست چین ہراکے بلوچ قوم نا ساحل وسائل آتے دُزنگ و پُلنگ کن بلوچ نا ڈغار آ قدم تخا تو بلوچ قوم نا سرمچاراک اودے پاریر کہ بلوچ قوم تینا آجوئی نا جنگ ءِ برجاء کرینے تو داڑے ہچو پروجیکٹ و معاہدہ اس جوڑ مننگ کپک ولے چین ریاست پاکستان تو ہمگام مرسہ بلوچ نا قومی مڈی ءِ دُزنگ برجا کرے۔ 11 اگست 2018ء نا دے دالبندین اٹ شہید ریحان بلوچ چین نا انجینئر آتیا جلہو کرسہ وطن کن ندر مس۔ جنرل اسلم بلوچ قومی جنگ اٹ اسے اندنو دروشم اس ودی کرے کہ کس ءِ باور بتوکہ کہ بلوچ قوم اٹ دنو ہم بہادر باوہ ارے ہراکے تینٹ تینا اولیاد ءِ دا جندندر مننگ کن رخصت کے۔ اونا لمہ جیجا نا سگ و حوصلہ اسے جتا تاریخ نا باب ئسے۔

اندن دا کاروان مزل نا سر مننگ کن برجا سلیس۔ منہ تُو آن گُد 30 نومبر 2018ء نا دے مجید بریگیڈ نا مسہ جندندر چین نا سفارتخانہ غا جلہو کرسہ چین و پاکستان ءِ دا باور کرفیر کہ بلوچ تینا ڈغار نا رکھ و آجوئی کن ہر وڑ نا قربانی کن تیار ءِ۔ شہید ازل مری، شہید رئیس بلوچ و شہید رازق بلوچ چین نا سفارتخانہ غا جلہو کرسہ  دا پاریر کہ بلوچ تینا ڈغار نا خواجہ ءِ۔ مزل آجوئی آن مست داڑے استحصالی معاہدہ غاک ہچ معنی تخپسہ۔ ریاست پاکستان مجید بریگیڈ نا دو تیان بھاز خراب شکست کنیسہ تینا پروکسی طالبان نا کمک اٹ مجید بریگیڈ نا سرخواجہ استاد جنرل اسلم بلوچ و اونا سنگت آتیا خودکش حملہ اس کرفے۔ 25 دسمبر 2018ء آ اسے خودکش حملہ اسیٹی استاد تینا سنگت و مجید بریگیڈ نا فدائی تیتون اوار ئس کہ دشمن نا ناگمان خودکش حملہ مس۔ ہمو وخت آ ساڑی مجید بریگیڈ نا جندندر بابر مجید تینا مسخت ءِ ایسر کرسہ استاد ءِ بچفنگ کن بغل گیر کرے۔ تینے جلہو نا مون اٹ ترسہ استاد ءِ بچفنگ نا کوشست کرے ہراڑان بابر مجید بلوچ تینا مسخت ٹی سرسہب مرسہ ہموڑے شہید مس ولے استاد اسلم بلوچ اسپتال اسکان سرمرسہ شہید مس۔

مجید بریگیڈ نا جندندر آک تینا جہد ءِ برجا تخیسہ مزل کن گام خلیسہ 11 مئی 2019ء آ گوادر نا  پی سی ہوٹل ہراڑے کوزہ گیر ریاست و چین نا راہشون آک رہینگارہ چار بلوچ نرمزار شہید کچکول بلوچ، شہید اسد بلوچ، شہید حمل بلوچ و شہید منصب بلوچ انتہائی سرسہبی اٹ جلہو کرسہ مچا ہوٹل ءِ تباہ کرسہ ریاستی چمباز و دلال آتے مرگ نا گواچی کریر۔ تینا گڈیکو کلہو اٹ دشمن تے دا پاریر کہ بلوچ تینا آخری مزل آجوئی اسکان ہر وڑ نا قربانی ایتک۔

29 جون 2020 آ مجید بریگیڈ نا چار جندندر ریاست پاکستان نا معیشت آ جلہو کرسہ بھلو نسخان سینا گواچی کرسہ اندا کلہو تسر کہ بلوچ نا قومی جنگ نزور متنے بلکہ پین ترند مسونے۔ مجید بریگیڈ نا دا جندندر آک شہید تسلیم بلوچ، شہید شہزاد بلوچ، شہید سلمان حمل بلوچ و شہید سراج کنگر بلوچ تینا زگر انگا دتر تے وہیفسہ بلوچ ورناتے کلہو تسر کہ بلوچ قوم نا آجوئی نا جنگ بقا نا جنگ ءِ، ناموس نا جنگ ءِ۔ دا جنگ اٹ ہر ورنا ساڑی مرے۔ کوزہ گیر ریاست نا کوزہ گیری ءِ ایسر کننگ نا جنگ برجا مننگ المی ءِ۔

بی ایل اے نا مجید بریگیڈ نا جندندر آتا جلہو آک برجا ءُ۔ دنکہ شہید ریحان نا جلہو آن گُڈ استاد اسلم تینا کلہو اسیٹی پارے کہ مجید بریگیڈ نا جندندر آتا اسے بھلو لسٹ اس تیار ءِ۔ دا ورناک تینا لمہ وطن نا آجوئی کن وخت آ جلہو کرسہ کیرہ۔ 21 اگست 2021ء نا دے آ اسے پین جندندر شہزادہ اس بلوچ ڈغار نا آجوئی کن ریاست پاکستان و چین ءِ لرزفسہ اوفتے دا ڈغا آن پیشن مننگ کن دڑاکو تس۔ شہید سربلند بلوچ گوادر اٹ چائنا نا انجینئر تا گاڈی آ جلہو کرسہ چین ءِ اسے وار ولدا دڑاکو (دھمکی) تس کہ بلوچ ہزار ورناک تینا ڈغار نا رکھ اکن کاٹم آ کفن تفینو۔ چین اگہ ریاست نا مخ تفی و تینا دا استحصالی چم آتے ایسر کپیسہ تو پین اندن مجید بریگیڈ نا جندندراک نا باتی و باسک آتیا جلہو کرسہ کیرہ۔ بلوچ قوم نا جنگ نا گڈیکو مزل آجوئی ءِ۔

مجید بریگیڈ اسے نظریہ سینا بابت بلوچ قومی جنگ ءِ مونی درسہ ءِ۔ استاد اسلم بلوچ نا شہادت آن گڈ استاد نا خڑکنگا سنگت کمانڈر حمل ریحان، مجید بریگیڈ نا کمان ءِ دوئی کرے۔ کمانڈر حمل ریحان نا پاننگ ءِ کہ ننا مسخت انسان تا دتر تے وہیفنگ نا اف بلکہ دشمن تے بے سہب کننگ نا ءِ۔ نن مذہبی جندندر آتیان بار افن کہ انسان تا مچی ٹی جلہو کیرہ۔ ننا مسخت دشمن آ اندن جلہو کننگ ءِ کہ نیام نا بیگناہ بندغ آتے نسخان رسینگپ۔

کابل نا دڑنگ و بلوچستان آ اونا زیم آک

ٹی بی پی سرگپ

پانزدہ اگست آ کابل آ طالبان نا ناگمان کوزہ و اوغان صدر نا مُلک ءِ یلہ کننگ تیوہ غا جہان ءِ گوڑیفوک ہلّا۔ دا ناگمان نا بدلی اوغان اُلس ءِ اوفتا بروکا وخت و دوئی مروک آجوئی نا بابت فکر ئٹی بٹے۔ کابل نا دڑنگ آن گڈ دمدستی تون ہزار آتا کچ ئٹ اوغان شارندہ غاک کابل بالی پٹ کن مون کننگ بناء کریر کہ او وخت ئنا زی آ مُلک آن پیشن مننگ کیر۔ انداڑتون امریکہ و کمکاریک گچین جاز آتا کمک ئٹ تینا شارندہ و کمکار آتے کشنگ ئٹ گٹ مسر۔

مخلوق نا خُلیس و ڈھکوک ادارہ غاتا پیشن گوئی ہمو وخت بیم بش کروک راست اس پک مس ہراتم 26 اگست آ کابل بالی پٹ آ مروک اِرا تراک ئٹ 100 آن زیات بند بیران مسر، ہرافتیٹ 13 امریکی فوجی ہم اوار ئسر۔ دا تراک آتا ذمہ واری ءِ دولت اسلامیہ خراسان منا۔

طالبان دا دعویٰ کننگ ءُ کہ اوفک لس بشخنگ نا پڑو کرینو و او زالبول و بندغی حق آتا رکھ ءِ یخینی کرور، ولے شریعیت نا رِدئٹ، ہرا پین گمان تے ودی کننگے کہ انت طالبان اسیکہ وا نود نا وخت ئنا سخت انگا قانود آتے ہتور؟

اوغانستان ئٹ طالبان نا حکومت ہراڑے زالبول تون اوار اقلیت آتا بروکا وخت آ فیصلہ کُن ءُ زیم بٹو، ہموڑے ڈیہہ ئٹ دا ناگمان بدلی دا جاگہ نا ایلو اسٹیک ہولڈر آتیا ہم زیم بٹو ءِ، ہراٹی بلوچستان و بلوچ اُلس ہم اوار ءِ۔ اوغان زمین ساندہ بلوچ آتیکن ارٹمیکو اُرا آنبار مسونے، اندن بلوچستان سال آتیان لکھ آ اوغان باہوٹی تا مہمانداری ءِ کریسہ کرینے۔

طالبان نا حکومت نا سوب آن اسیکہ وا لکھ آتا کچ ئٹ اوغان بلوچستان نا پارہ غا مون کرور، ہرانا سوب آن بلوچستان ئٹ بندغی بدلی تا بننگ نا گمان ارے۔ بلوچ سیاسی جماعت آک بھلو وخت ئسے آن دا دوبہ ءِ خلیسہ بسونو کہ ریاست پاکستان اوغان باہوٹی تے بلوچستان ئٹ بھلو کچ اسیٹ شارندہ پِن کریسہ بلوچ آتے اقلیت ئٹ مَٹ کننگ نا چم بازی ءِ کننگے۔

ایلو پارہ غان، آجوئی خواہوک سلاء بند بلوچ جماعت آک و پاکستان تون بیست سال آن برجاء جنگ ئنا سوب آن ہرا زیمی بلوچ اوغانستان ئٹ باہوٹی کن مون کریسہ کرینو، اوفتے ہم کابل ئٹ اسہ پاکستان نواز حکومت ئسے نا سوب آن سختی تیتون مون تروئی تمنگ کیک۔

بلوچ تحریک آ خن خلوک تجزیہ کار آک ہفتاد نا وخت ئنا بلوچ تحریک نا بے سہبی نا اسہ بھلو سوب اس نجیب نا کمیونسٹ حکومت نا بُھس مننگ و نود نا وخت ئٹ اوغانستان آ طالبان نا پورو دُو سخت مننگ ءِ منرہ۔ ہرانا سوب آن بلوچ راہشون تے بیوسی تون پاکستان تون ہیت گپ کریسہ واپس بروہی تما۔

بہرحال دا وار حالیت اسُل جتا خننگک، آجوئی خواہوک بلوچ سلاء بند جماعت آتا راہشون تا سلاء بٹنگ مننگ کپروک خننگک۔ کابل آ طالبان نا کوزہ آن گڈ بلوچ آجوئی خواہوک جماعت آتا سلاء بند جلہو تیٹ پین ترندی و خاص وڑئٹ گوادر ئٹ چینی انجینئر آتا قافلہ غا بی ایل اے نا وت کش جلہو ہراٹی شش چینی شارندہ مرگ نا گواچی مسوسر، ءِ دا کلہو نا ڈول ہلنگسہ ءِ بلوچ سلاء بند گَل آک پدی مروک افس۔

طالبان امریکی پیشن مننگ آن گڈ بھلو کچ اسیٹ پوسکنا امریکی سلاء تینا کوزہ ٹی ہلکنو، دا ہیت ئنا پک گمان ساڑی ءِ کہ تدوک آ وخت آنبار دا سلاء تا بھلو کچ اس چیرزمین مارکیٹ ئٹ بہا مننگ کن سرمریک، ہراکان بلوچ سلاء بند گَل آک تینا جنگی خواست آتا پوروی کیرہ، دانا مطلب دا مرو کہ ڈیہہ ئٹ برجاء جنگ بروک آ سال تیٹ تُرند و مرخن مریسہ کرو۔

بلوچستان نا علاقہ پنجگور ئٹ جتا ویل آتیٹ مسہ بندغ مرگ نا گواچی و اسٹ ٹپی مسونے۔

رسینگوک حوال تا رد ئٹ پنجگور نا علاقہ پروم کپ ٹی گاڑی کلٹی مننگ نا سوب آن اسہ بندغ اس مرگ نا گواچی و اسٹ ٹپی مسونے۔

لیویز شن رسینگوک حوال تا رد ئٹ  ترند ہننگ نا سوب آن گاڑی کلٹی مننگ آن ندابادان آن تعلقدار محمد ایوب نا مار میر علی مرگ نا گواچی مسونے اندن ٹسپ آن تعلقدار اسامہ فیض اللہ ٹپی مسونے۔

پین حوال ئسے نا رد ئٹ پنجگور ٹی ارا جتا ویل آتیٹ ارا بندغ مرگ نا گواچی مسونو۔

گیشتر حوال تا رد ئٹ پنجگور نا علاقہ ٹی نادرست بندغ آتا سم کاری آن پولیس کارندہ مرگ نا گواچی و اندن چتکان نا علاقہ آن اسہ بندغ ئسے نا جون خننگانے۔

پنجگور نا علاقہ پسکول ندی ٹی نادرست سلاء بند بندغ آک سم کاری کریسہ پولیس کارندہ  آفتاب ءِ مرگ ئنا گواچی کریر و ہند آن نرار، اندن چتکان ٹرمنل ایریا آن پولیس اسہ نادرست بندغ ئسے نا متکنو جون اس کوزہ ٹی الیسہ ہسپتال آ سر کرینے۔

حوال تا رد ئٹ  کراچی تون اوار  تیوہ آ سندھ ئٹ شانزدہ جولائی آن بند تعلیمی ادارہ آک ملینگار، 100 فیصد ویکسی نیٹڈ اسٹاف والا اسکول آک پنجاب فیصد ساڑی مننگ نا شڑط تون اوار تعلیمی کاریم تا موکل تننگانے۔

محکمہ تعلیم سندھ صد فیصد ویکسینیٹڈ اسٹاف والا اسکول آتیٹ  خواننگ نا عمل ءِ بناء کرینے، اسکول آتیٹ 50 فیصد ساڑی تون اوار خوانندہ آتے خوایفنگ نا موکل تننگانے، باوہ لمہ آتے ہم ویکسینیشن کریسہ کارڈ اسکول ٹی مچ کننگ نا پنت تننگانے۔

برجاہ سال ئٹی بیرہ 22 دے اسکول آک ملینگ کریر، کورونا وائرس نا خراب مروک آ حالیت نا سوب آن 16 جولائی آ تعلیمی ادارہ آک بند کننگاسر، محکمہ جانجوڑی نا رد ئٹ سندھ ئنا کنڈان اسکول آتے رینڈم پی سی آر ٹیسٹ ہم کننگو، اسکول آتے انسداد کورونا ایس او پیز ہر عمل المی کروئی تمو۔

پاکستان ئٹ کورونا نا جہلو برجاہ ءِ، تدوکا دے بیست و چار گھنٹہ نا نیام ئٹی تیوہ آ پاکستان ئٹ پین 66 بندغ مرگ نا گواچی مسر، ایکٹو کیس آتا کچ 93 ہزار 690 ریکارڈ کننگانے۔

این سی او سی نا رد ئٹ پاکستان ٹی ایکٹو کیس آتا کچ 93 ہزار 690 ءِ، جمعی کیس آتا کچ 11 لکھ 56 ہزار 281 مسونے۔ 3 ہزار 800 پوسکنو ناجوڑی پک مسر، 10 لکھ 36 ہزار 921 بندغ کورونا آن دراخ مسونو۔

اندن حساب نا رد ئٹ پنجاب ٹی 3 لکھ 91 ہزار 297، سندھ ئٹی 4 لکھ 30 ہزار 594، خیبر پختونخوا ٹی اسہ لکھ 61 ہزار 381، اسلام آباد ٹی 98 ہزار 951 و بلوچستان ٹی 32 ہزار 200 کیس رپورٹ مسونو۔ پاکستان نا بست بندی کشمیر ٹی 31 ہزار 988 و گلگت بلتستان ٹی 9 ہزار 870 بندغ کورونا آن زیمی مسونو۔