کتاب وار آف دی فلی
( گوریلا جنگ ئنا کلاسیکل مطالعہ اس)
نوشت: مہروان بلوچ
وار آف دی فلی اسہ اندُنو صحافی ئسے نا کتاب ءِ ہرادے تیوہ غا جہان نا بلا قلم کارک گوریلا جنگ ئنا بارہ ٹی دا کتاب نا حوالہ ءِ ایترہ۔ دا نوشتوک نا پِن رابر ٹیبر ءِ ہرا کہ ارٹمیکو جہانی جنگ ئنا وخت امریکہ نا خذمت ءِ کرے۔
1950 ٹی “سی بی سی” نا بشخ مننگ آن ُمست او queens evening news اٹ ہم صحافتی کاریم کرینے۔ اوڑان پد او اسہ پٹ پولی صحافی ئسے نا حیثیت ئٹ چی گویرا، فیڈل کاسترو و اوفتا سپاہی تتون کیوبا ٹی ام ہم گام ئس۔ ہندا پاس اٹ فیڈرل کاسترو نا انٹرویو آس کرے ولدا تینا دا جاچ ءِ M_26 biography of revolution اٹ نوشت کرے۔
دا امو مظلوم آ قوم آتا دڑد و غم تا جنگ انا کسہ غاتے کیک ہرا تا کسر نا مسخت تینا قومی آجوئی کن گوریلہ جنگ ئنا کسر ءِ ارفیر و سر سوب ہم مسُر۔ سرسوب امر مسر؟ امر کوزہ گیر ءِ اونا طاغت نا باجود اودے شکست تسُر؟ امر تینے غلامی نا زمزیر تیان آزات کریر؟
دا کتاب 11 باب ئٹ بشخوک ءِ۔ دا باب آتے ٹی او دنیا نا بلا بلا گوریلہ جنگ آتا کاریم و تجربہ غاتے کُل ءِ سر جم کرینے، او سن زو آن الیس ماؤ، جنرل گیاپ، چی و کاسترو نا گوریلہ جنگ انا ٹیکٹکس(tactics) و اوتا سر سوب مننگ نا و گوریلہ جنگ ئٹ اخس چمپ مسنو اوتے ہم مونا اتِسہ گپ و تران کیک۔
او کُلان مُست گوریلا جنگ انا شرجاچ ءِ الیسہ پائک کہ گوریلا جنگ اسہ انقلابی و جنگ ئسے۔ ہرا شاری آبادی یا تینا لس مخلوق انا اسہ لشکر ئسے۔ ہرا فوج و کوزہ گیر حکومت نا خلاف جنگ کیرہ و داتا مسخت تینا قوم ءِ آزات کننگ و آسرات و سوب اسے کن جہد کننگ ءِ۔ اندن او مونا گوریلا جنگ ئنا بابت اٹ پائک کہ دا یک دم جنگ انا بنا ءِ کپسہ۔ او کُلان مُست لس مخلوق ءِ جنگ انا شعور ایتک اونا بزگی و بےوسی اونا ہمدردی ءِ ہلیسہ اسہ تینا طاغت نا مرکز ئس ءِ جوڑ کیک۔ انتئے کہ گوریلا نا بلا طاغت اونا لس مخلوق ءِ۔
اندن تینا ہیت ءِ مونا دریسا پایک کہ: ہرا گوریلا تینا کاریم آن واخب ءِ و ارا تیتون لس مخلوق نا حمایت تد کیک اوتے حکومت ختم کننگ کپک۔ او ارٹمیکو نیمہ آن فوج اخس ہم طاغت ور مرے بیدس منہ گوریلا، سیاسی، نفسیاتی و معاشی زوراکی آن مونا تا او ہچ سلیکنگ کپک۔
یخیناً جنگ ئنا تینا اصول و ترتیت آک مریرہ۔ اسے کنڈا اگہ نن اندا جاچ آتے و خاص وڑ ئٹ بلوچ قومی بقا نا جنگ ء ارین او تینا جنگی حکمت عملی تا اسے بلو مثال ئس ننا نُما مونا اریر۔ دشمن تینا وس آتے خلینگ نا کوشیست کنگ ء و دا جنگ اٹی بے وس مننگ ء دُن کہ رابرٹ بیان کریسہ پارے کہ گوریلہ نا کُلان بلا تاغت اونا لس مخلوق ء۔ ننا وتن نا داسہ بلا تیان الیس چُنا اسکان دا گڑا غان واخف مسونے کہ ننا دشمن دیر ء و ننے دیر پُلنگ ء۔ ننا مخلوق نا پُرّ انگا اوراتے دیر خاخر نا گواچی کننگ ء۔ دیر ننا زبان و شناخت ءِ گوہنگ نا رندٹ تما نے۔ دا ہم کس آن ڈکھوک اف کہ بلوچستان ئٹ ہر دے پھل انگا ورنا تیتون دیر دتر نا گوازی کننگء۔
بلوچ گوریلہ لشکر تون داسہ قوم آنا بلا نیمہ سلوک ء۔ داڑان دا سابت مریک کہ بلوچستان نا آزاتی منہ قدم مُر ء۔ سر سہوبی نا چراغ ننا خن تا مونا روشن مننگ ء ۔
نشتوک اسے جاہ ئس ماؤ نا گوریلہ ٹیکٹکس(tactics )ئس نوشتہ کیک پائک کہ
ہرا تم دشمن مون مستی گام کیک گڑا نن پدی مرینہ۔ او کیمپنگ کیک تو نن اودی ہراساں کینہ۔ ہراتم دم درینگک تو نن اوڑا حملہ کینہ۔ او ہرا تم دشمن پدی مریک نن اونا رند ء ہلینہ و پٹینہ تہ۔
ماؤ نا اندا خیال ء بھاز جاگہ گوریلاک تینا کاریم ئٹ اتیرا دن کہ نن خنینہ کہ بلوچ سر زمین نا گوریلا لشکر ہم دا ٹیکٹکس ء کاریم ہٹ اتیک دشمن ء سر گردان کیک اودے سما تمپک کنے ارا کان و امر خلنگ ءُ۔
رابرٹ ہر ہمو پہلو ء دا کتاب ئٹ مونا اتیسہ پائک
کہ انقلابی جنگ مُرغُن مریک و انقلاب نا بِج کرار کرارا رودیسہ کیک۔ چُپی چُپی اٹ ودیسہ کیک۔ اسے دے ئس اندن او بریک کہ ہر جاگہ غا باغیک مریرہ۔
ہندن کہ دا کتاب ئٹ گوریلہ جنگ آتا سرسوبی نا بارو اٹ لکھانے اوڑتون اوار اوار بےسوبی نا سبب تا ہم زکر ءِ کرینے۔ رابرٹ ٹیبر، ماؤ نا اسہ تشبیہ اسے نا زکر ءِ کیک کہ “گوریلا آبادی نا سمندر ئٹ مچھی امبار تار خلیک، “ٹیبر پائک کہ دا تشبیہ ئٹ بنداوی و اہمو حقیقت اس ارے دا تشبیہ سہی معنہ ٹی اسہ جوانو و گوریلا اسے نا بنداوی عکس ئس پیش کیک و پائے اگہ مچھی ءِ دیر آن کشس اونا انت مریک؟ یخیناً گوریلا نا ہم اندا مثال ءِ اگہ اودے لس مخلوق آن پیشن کیس تو ناکام مریک و اندا وجہ آن باز اِنگا گوریلہ تحریک آک بےسوب مسنو۔
دن کہ ڈیمو کریٹک آرمی نا یونانی گوریلہ کمیو نسٹ تا فوجی تباہی اسے جوانو مثال ئسے۔ ملیشیا ارٹمیکو مثال ءِ و ہکابالاپ اونا مسیٹمیکو مثال ءِ بقول اونا کہ دا ہر مُسِٹ آ تحریک آتا شکست نا وجہ لس مخلوق ءِ تینے آن مُر کننگ نا سوب اندن مریک دن کہ داتحریک آتا مسنو۔
اس۹ جاگہ ئس پین گوریلا جنگجو تا کمبوتی تا بارو اٹ پائک کہ ویت مینھ نا تحریک نا اول اول اٹ لس مخلوق اٹ او بدھ مت نا منوکا تے تیتون اوار نہ کننگ نا وجہ غان بلو نسخان ئس ارفیر اندا سوب آن جاپانی کوزہ گیر نا تاغت پین ہم زیات مس انتئے کہ مذہبی لشکر تے اسہ جاگہ غا نہ کننگ نا وجہ آن فرانس نا فوج جنوبی ویت نام اٹ سرسوب مس و منہ تُو ئٹی فرانسیسیک شار انا بلو بشخ ئس کوزہ کریر۔
یخیناً ٹیبر داڑے بلو کمبوتی ئس ننا مونا پاش کننگ ءِ دا چاہے امرو جنگ اس مرے اوٹی تینا راج اٹ ہمو کُل ءِ تیتون اوار کننگ لازم ءِ۔ انتے کہ درد و غم کُل راج انا اسٹ مریک۔ اسہ کوزہ گیر ئس ہرا تم تاغت نا جوش ہٹ بریک گڑا او کس ءِ معاف کپک اونا کوشست مریک کہ کل ءِ تیتون اوار کیو و تینا ظلم ءِ برجا تخیسہ و غلام ءِ پین غلام کننگ ئٹ سرسوب مریو۔
اندن رابرٹ مونا نوشتہ کیک کہ اسہ کامیاب ءُ گوریلا موہکش ئس مدام انصاف اٹ تینا مخلوق تون پیش برے۔ اگہ ساز و سامان ئس الیک اونا قیمت ءِ ہم ایتے و لس مخلوق نا ذاتی مال و مَڈی نا عزت ءِ کے او پاہک کہ امو بندغ تا ہم حق ءِ ایتے ہرا تون اونا نظریہ و خیال نا ہچ حمایت اف۔ اودے دا سما مرے او اسہ پیچیدہ و باہمی سماج اسے نا مشنری نا بشخ ئسے و دا داڑے اخس ہم حمایت کٹنگ کیک ہمو خس جوان ءِ۔
بارڑ و نئیل کتاب نا پیش ءِ لفظ ہٹ ٹیبر نا پنچ اہمو پہلو تا ہیت ئے کریسا پا ئک کہ (ای داڑی پنچمیکو پہلو ءِ نوشتہ کنگ ہٹ) شورش پسند جنگجوں نا مسسلا نا خلاف حکومت نا انت ردعمل مرو۔ حکومت (کوزی گیر) تینا ناقل یخین ہٹکل تا دو آن تینا تینتٹ دشمن جوڑ مریک۔ انتئے کہ ہو تینا چمبازی نا سوب آن و حد آن زیات جوش ہٹ ہو معصوم آ بندغ تیا تشدد کیک۔
دا کتاب ءِ اگہ نن خوڑتی ئٹ اُرین تو دا ٹی گوریلا جنگ ئنا بابت بھاز آ گڑا کننا مونا بریک۔ اسہ گوریلا یا جنگ آتا بابت معلوم داری تخو کا بندغ آتیکن دا کتاب بلو راہشون ئسے۔
دی بلوچستان پوسٹ : دا نوشت اٹ ساڑی ہیت و خیال آک نوشتوک نا جند ئنا ءُ، دی بلوچستان پوسٹ میڈیا نیٹ ورک نا دا ہیت آتے مَننگ الّمی اَف و نئے کن دا ادارہ نا پالیسی تا درشانی ءِ کیک۔
