بلوچستان نا ضلع پنجگور ئٹ گرمکان نا علاقہ ئٹ گیس سلنڈر آن لیکیج نا سوب آن ساہ بند مننگ آ اِرا چُنا بیران مسر و اَرغ زائیفہ بیہوش مسونو۔

بیہوش مروک آتے ڈسٹرکٹ ہیڈکوارٹر پنجگور ئٹ بنائی جانجوڑی کمک تننگسہ ءِ۔

ہسپتال کوالخواہ تا ردئٹ سعید اللہ نا اِرا چنا عبدالحمید و صبا گیس نا سوب ساہ بند مننگ آ بیران مسونو اندن اوفتا لمہ باوہ عبدالواحد نا مار سعید اللہ و زالبول “ص” ءِ بیہوشی تون بد حالیت ئٹ ہسپتال آ ہتنگا۔

حوال تا ردئٹ تدینی ترند آ یخ نا سوب گیس سلنڈر خلنگ و لیکیج نا سوب مسونے۔

بلوچستان نا علاقہ بولان و کولواہ ئٹ بلوچ سلاہ بند تنظم آک جہلو کرینو ہرافتا ذمہ واری ءِ بی ایل اے و بی آر اے قبول کریر۔

بولان جلہو ٹی پاکستانی لشکر نا کارندہ ءِ کسفینگ نا ذمہ واری ءِ قبول کیک بی ایل اے ارفے۔

بلوچ لبریشن آرمی نا ترجمان جیئند بلوچ بیان ٹی پارینے کہ بی ایل اے نا سرمچار آک بولان نا علاقہ سانگان ٹی سفری نا ہند آ کوزہ کروک پاکستانی لشکر نا اسہ چیک پوسٹ ئسے ٹک کریر، ہرا نا سوب آن فورسز نا اسہ کارندہ اس ہند آ مرگ نا گواچی مس، اندن جہلو ٹی پوسٹ ءِ بھاز نسخان مس۔

جیئند بلوچ پارے کہ بی ایل اے دا جہلو نا ذمہ واری ءِ قبول کیک، و دژمن فوج آ ننا جہلو آک برجاء مرور۔

یاتی مرے منہ دے مست مستونگ ٹی نادرست بندغاک ریلوے ٹریک ءِ ٹراک ئٹ نسخان تسر، دا جلہو نا ذمہ واری ءِ ہم بی ایل اے مناسس۔

مستونگ جلہو نا ردئٹ بلوچ لبریشن آرمی نا ترجمان جیئند بلوچ پارے کہ بی ایل اے نا سرمچار آک مستونگ ٹی سُنگر نا خڑک ولی خان نا علاقہ ٹی ریلوے ٹریک ءِ آئی ای ڈی آئی ای ڈی تخیسہ تراک ئٹ بُھس کریر۔

اندن کولواہ نا علاقہ ڈنڈار ٹی پاکستانی فورس آ جلہو نا ذمہ واری ءِ اسہ پین بلوچ سلاء بند تنظیم بی آر اے ارفے۔

بلوچ ریپبلکن آرمی نا ترجمان بیبگر بلوچ بیان اس شینک کریسہ پارے کہ تدوکا دے ننا سرمچار آک کولواہ نا علاقہ ڈنڈار ٹی پونزگ سُنٹ نا ہند آ پاکستانی آرمی نا پوسکنو جوڑ مروکا چیک پوسٹ آ جہلو کریسہ اِرا کارندہ ءِ کسفیر۔

او مُستی پارے کہ جہلو نا نیام ئٹی فورس سرمچار آتے داپار ہیپار ہلنگ نا کوشست کرے، نیم سائت اسکان د اِرا پارہ جنگ ئٹی سُم کاری نا برجاء مس و ننا سرمچار آک حفاظت ئٹ پیشتمنگ ٹی سرسہب مسر۔

تربت نا علاقہ ہیرونک ٹی اِرا ورنا تا بے سوب خون نا بر خلاف اوفتا اُرا والاک و علاقہ آن تعلقدار نیاڑی چناک ڈپٹی کمشنر کیچ نا آفس نا مونا برانز و مچی کریر۔

برانز نا راہشونک تربت سول سوسائٹی نا کنوینئر سید گلزار دوست کننگ ئس، برانز کروک آک تدوکا دے تیٹ ہیرونک ٹی نا دروست بندغ آتا دو آن کسفوک آ ورنا تا فوٹو تے ارفیسر و اوفتا ڈودار آتا دزگیر کننگ کن نعرہ بازی کننگ ئسر، و برانز و مچی آن سول سوسائٹی نا کنویںئر سید گلزار دوست، ماہ رنگ بلوچ و درا بلوچ ہیت و گپ کریسہ پاریر ہیرونک ٹی ہرا چناتے کسفیر او مڈل نا طالب علم ئسر اوفتا کسفنگ درندگی نا انتہاء ءِ۔

اوفک پاریر کہ است ہسونی نا ہیت دادے نہ اوفتا خون ئنا سوب آک سما تمار نہ بند و بست ادارہ اوفتا ڈودار آتے دزگیر کننگ کرے، ننے داسکان دا سما اف کہ او ہڑتوما طالب علم آتے انتئے و دیر کسیفے۔

او پاریر کہ دا ہڑتوماک خوانندہ ئسر و اوفتا کس ئتون ہڷ و تس الو اوفتے نادرست بندغ آک بے سوب کسفیر، جون آتے تا خسار و داسکان سما تمتو کہ کسفوکاک دیر ئسر۔

او پاریر کہ بند و بست ادارہ چاگڑد نا دژمن آتا مونا دو بڑز کرینے اوفتا مونا بند و بست اداری نا ہچ ءُ وس اس اف، بندغ آک خلیس و بیم نا گواچی ءُ، بند و بستی ادارہ پنی ءُ ہچ ءُ گڑاس خننگپک۔

اوفک پاریر کہ دمدستی وڑ ئٹ خونی تا پٹ و پول ءِ بناء کریسہ اوفتے دزگیر کننگہ و سزا تننگہ اگہ دن کننگتو گڑا بند و بستی ادارہ نا بے وسی نا بر خلاف برانز کرون۔

اوکان گُڈ ڈپٹی کمشنر کیچ برانز کروکا آتے یخین تس کہ خونی تا پٹ و پول ءِ بناء کریسہ دزگیر کرون، اوکان گُڈ برانز کروک آک چپ مسر۔

ڈاکٹر عنبرین مینگل نا ناول
چراغ نا روشنائی چمشانک ئس

جاچ: ماجد ماجدی

نوشکے بناء غان ہمو چراغ نا وڑ ئٹ مسنے ہرا وختس لگانے تو تینا دامان ءِ چارمہ کنڈ آن روشنائی بشخانے، نوشکے نا ڈغار علم او ادب، دود و ربیدگ، سیاست و گوازی تون اوار قومی بیداری نا پڑ مسنے یاکہ راجی ادب نا شونداری نا پڑ مسنے، دا ہمو ڈغار ءِ ہرا چندی وڑ نا مفکر دانشور تے ودی کرینے ہرا راجی ادب نا پڑا میر گل خان نصیر، عبداللہ جان جمالدینی امیر الملک مینگل، آزات جمالدینی، گودی گوہر ملک، کفایت کرار، خلیفہ گل محمد نوشکوی، میر عاقل خان مینگل، ریکی، بھلو، قیصر خان فقیرزئی، ہندن پین پین، ودی کرینے ساڑی آ وخت ئٹ غمخوار حیات، دستگیر صابر، منیر احمد بادینی، مرید بلوچ، ڈاکٹر عالم عجیب، شہزاد نزیر اتون اوار پین چندیک اریر، اندن نوشکے نا ڈغار نا راجی آ ہر پڑ کہ مسنے اونا خذمت و قربانی تیان کس نمن متنے۔

اینو کنا دوٹی براہوئی ادب نا زالبول نوشتکار اس، گودی ڈاکٹر عنبرین مینگل نا پوسکنا چھاپ مروکا ناول “چراغ نا روشنائی” ءِ، ہرا اوتان کلچر اکیڈمی نوشکے نا کنڈ آن ساڑی آ سال 2020 ٹی شینک مسنے، داکان مست گودی نا پنچ کتاب مالو چھاپ مسنو، ہرافتا پن آک دا وڑ ئٹ ءُ؛ پہاڑی عقاب، چاندنی کی ٹہنی، سہب نا مزل مر اف، پرک آتا بال، اللہ اکبر، چراغ نا روشنائی اوار ءُ۔

ناول “چراغ نا روشنائی” ءِ سرجم خواننگ آن پد ای دا پاوہ کہ دا ناول کل زالبول و زالبول نا حقی آ زند نا رد ئٹ لکھوک ءِ، اصل ئٹ دا ناول ئٹ دا گڑا مونی ہتنگانے کہ اینو نا دور ہرادے علم و ادب و ٹیکنالوجی نا دور پارہ۔ ناول نا تیم دا وڑ ئٹ ءِ کہ اسہ پد تموک ءُ راج ئسے نا وشین پنی ءُ اسہ مسڑ اس خواننگ خواہک ہراڑے مسڑ کن چارمہ کنڈ دود و ربیدہ نا پنٹ، وختس مذہب نا پنٹ، و وختس حیا نا پنٹ علم ہیل کننگ نا کسر ءِ بند کریسہ ہراڑان جوڑ مریرہ، ہموڑے مسڑ نا خواننگ ءِ اسہ گندہ ءُ کاریم اس سمجھسہ رد عمل اس ہم سمجھرہ۔تو دا کل ویل آتیٹی ہمو راج ئنا مسڑ اس خوانک وڑ وڑ ئنا تکلیف و آزاری تے سگیسہ کیک، علم دوئی کننگ خواہک، تینے و تینا مخلوق نا زند ءِ بدل کننگ خواہک۔

ناول نا پلاٹ دا وڑ ئٹی ءِ کہ اسہ اندنو راج ئسینا مسڑ اس ہراڑے مسڑ نا خواننگ ءِ اسہ بھاز گندہ ءُ کاریم اس سرپد مریرہ، مسڑ نا خواننگ آن نفرت و غصہ نا درشانی ءِ کیرہ، دا ہمو راج ءِ ہراڑے اسہ مسڑ اگہ خوانک تو پنچ جماعت آن مونی اوڑکن خواننگ نا کسر بند مریک۔

تو دا ناول ہمو راج ئٹی مسڑ اس تینا باوہ ءِ زیزاریفک و دا پاہک ای خوانوا کنے اسکول ءِ داخل کر تو بھاز پاننگ آن پد اونا باوا بے وس مریسہ امیت کریسہ اودے اسکول ءِ دیک داخل کیک ہراتم دانہ اسکول ئٹ داخلہ مریک تو دا چنا بھاز خوش مریک اونا باوہ اونا کمک ءِ کریسہ اودے اسکول ءِ تینٹ سائیکل آ دیک و اتیک، اندن بھاز آ خواری تیان پد دا مسڑ دہ جماعت ءِ جواننگا نمبر آتون پاس کیک۔

مریسہ مریسہ مسڑ نا مستی ایڈمیشن ءِ اونا باوا شار نا مسن تے کالج ٹی کیک، اسٹ تو داڑے مسڑ نا خواننگ ارٹمیکو مسڑ نا یکتنا پیشن مننگ ایلو جنجال سمجھنگاکہ، تو خیر مسڑ ءِ اونا باوا اسہ اندا امیت ئٹ کالج ءِ داخل کیک کہ کنا مسڑ خوانے ہیل کے، ایڈمیشن نا تہ مننگ آن پد مسڑ تینا پچ مچ آتے ایلو گڑاتے کل ءِ جوڑ کیک پگہ کن کاہک تینا کالج ہاسٹل آ شفٹ مریک تو پگہ سہب کن باوہ تا شارنا لوکل اٹ مسڑ ءِ دریسہ بازار آ کاہک اوکان رکشہ اس کیک و اونا کالج آ سرکیک تا، باوہ تا مسڑ ءِ خدا حافظ کریسہ 500 روپی خڑچ ایتک ولدا موکل کننگ نا وخت آ مسڑ نا خنک خڑینکی مریرہ، وختس او تینا کالج ہاسٹل رومیٹ مسن تیا سر مریک حال حوالی مریک، اولی وار دا مسڑ کالج ہاسٹل لائف تدفنگ ئسکہ ہمو ہاسٹل نا اولی نن تینا لمہ باوہ نا مری آن شام کل تینا لمہ باوہ کن اوغک دا سوب آن او مالو وختس ارا غان مر خواننگ کن انتوسس دا اوڑکن اولی وار اس مر مسوسس اندن مرسہ مرسہ اونا خواننگ مرسہ کیک بھاز تکلیف و محنت ئٹ دیتے تدیفسہ تدیفسہ دوانزدہ جماعت ءِ پاس کیک ولدا تینا اراغئے بریک اراوالاک کل اونا زہیری مریرہ کل شار والاک اونا حال حوال اونا خننگ کن بریرہ، کالج نا چٹھی تے خلق ئٹ تدفک، خلک نا ماحول و زند اودے بھاز دوست بریرہ منہ وخت جوان کاہک اوکان پد اونا ایڈمیشن میڈیکل کالج اسیٹی مون مستی خواننگ کن اونا باوہ کرفک، دا کالج ٹی ماک مسنک اوار خوانرہ داڑے ہاسٹل آک ہر چنا کن اسہ کمرہ اس جتا مریک تو وختس او داڑے خوانک او تینا مست ئنا کالج نا رومیٹ شاہینہ ءِ دا میڈیکل کالج ئٹ ہم خنک تو بھاز گلان مریک، حال حوال کیرہ شاہینہ پاہک تہ نا کمرہ تون خڑک کنا کمرہ ءِ تو شاہینہ او دا مسڑ ہنداڑے خوانرہ، اندن دا کالج نا ماحول خواننگ نا وڑ مست نا کالج آن جتا ڈول مریک، خواننگ، محنت و خواری تیان پد دا مسڑ میڈیکل کالج آن جوانو نمبر ہلیسہ فارغ مریک، تو ولدا کائک تینا خلق مخلوق ءِ، دوارہ خلق ئنا مری آن اودے تینا خلک مخلوق کل بھاز دوست بریرہ، اوفتا کل خلقیک اونا مجلس ءِ بریرہ کارہ، منہ تو خلق ءِ مننگ آن پد 2 سال نا پین ٹریننگ کن اسہ وار ولدا کاہک 2 سال اسپتال داڑے ایڑے ٹریننگ کرسہ و محنت خواری تیان پد ڈاکٹر اس جوڑ مریک، ڈاکٹر مننگ آن پد اونا ڈپٹی تینا خلق ئٹ مریک،۔

داسہ دا مسڑ خلق نا ہر چنا بھلا کل مخلوق نا مونا شرفدار مریک ہر اسٹ اوڑکن مہر کیک اودے عزت ایتک وختس خلق ئٹ بیمار اس مریک تو ہموڑے بریرہ کارہ او کل ئنا تہ علاج ء کیک۔

ناول ئٹ دا ہم اشان تننگانے کہ اسہ نرینہ اس اگہ اسہ کاریم اس کیک تو اگھ اسہ نیاڑی اس خوانک جہد کیک محنت کیک تو او ہم نرینہ تن اوار زند ئنا ہر بشخ ئٹ مونی مرسہ کیک، ایلو داکہ اسہ نیاڑی ئس محنت کے تو او تینا نیاڑی تہ زند نا ہر بشخ نا ویل آتیکن تیار مریسہ مون تس کیک او زند نا ہر پڑا نیاڑی اس بدلی اتیک، او اسہ نیاڑی اس اسہ خاہوت او مخلوق اسیتون اوار اسہ راج ئسے نا شونداری و شرحالی نا راہشون جوڑ مننگ کیک۔

دا ناول کل زالبول و اوفتا خواننگ نا رد ئٹ اسہ سرجم و کسہ اسے ہراٹی پد تموکو راج ئسینا مسڑ اس خواننگ خواہک ولدا دا ہموراج مریک ہرا مسڑنا خواننگ آن بھاز ہز کروکو مریرہ ہموڑے دا مسڑ کل روایت آتے پد خلیسہ ہمت جرت، دلیری و حوصلہ مندی ئٹ خوانک تینا مخلوق ءِ چینج اس اشان ایتک، ناول نا کل کسہ ءِ داڑے دا سوب آن بیان کپنہ کہ نم دا ناول ءِ کل آ خوانبو ولدا نم پو مریرے کہ دا ناول چراغ نا روشنائی ٹی نیاڑی و نیاڑی تا تعلیم نا علم ہیل کننگ نا بابت اخدر سرسہب ءِ کلہو اس اشان تننگا، کہ اسہ نیاڑی اس جہد کے ہمت کے او تعلیم نا کسر ئٹ زوتس سرسہب مرسہ بدلی اتیک، آخر ئٹ دا ناول ٹی پین مونی انت مریک ؟؟

تو اندا امیت ءِ دا ناول ءِ ہمو وخت سرجم پو مریرے ہراتم نم دا ناول نا کل کسہ نا گڈیکو ستر آتے خوانرے۔

رسینگوک حوال تا رد ئٹ مستونگ نا ئٹ ہندو محلہ ٹی سُم کاری نا ویل ئٹی اسہ ورناس بھاز ٹپی مسونے، ٹپی ءِ شہید نواب غوث ہسپتال آ سرکننگانے۔

گیشتر حوال تا رد ئٹ دارو کننگ آن گُڈ ٹپی آ سلال بلوچ کوئٹہ آ رادہ کننگانے، ٹپی آ سلال بلوچ نیشنل پارٹی نا سروک ایماندار جہانگیر بلوچ نا مار ءِ۔

اندن پین حوال ئسے نا ردئٹ کوئٹہ ٹی شاپنگ مال ٹی کاریم نا وخت آ بجلی ہلنگ آن اسہ بندغ ئس بیران مسونے۔

ریسکیو احوال تا رد ئٹ تدوکا دے ہزار ٹاون ٹی ٹہفوک شاپنگ مال ٹی کاریم نا وخت آ 25 سال ئنا محمد یونس ہزارہ نا مار محمد عامر بجلی ہلنگ آن بیران مسونے، جون المی کاروائی آن گُڈ خائوت نا دوٹی تننگانے ۔

بلوچستان نا بھاز آ ضلع غاتیٹ مُد بارن یخ، اندن مشی آ علاقہ آتیٹ زیات یخ مرو – محکمہ موسمیات۔

مُد ئنا حوال تروک ادارہ نا پاننگ نا رد ئٹ زیارت و قلات ٹہ کم آن کم یخ ئنا کچ 02 ڈگری سیٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے، کوئٹہ ٹی کم آن کم یخ ئنا کچ 1 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے، نوکنڈی ٹی 04 ڈگری سینٹی گریڈ و دالبندین ٹی 01 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے۔

سبی ٹی07 ڈگری سینٹی گریڈ و بارکھان ٹی 05 ڈگری سینٹی گریڈ کننگانے۔ گوادر و پسنی ٹی کم آن کم یخ ئنا کچ 15 جیونی ٹی 12، و اوڑمارہ ٹی 13 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے۔

خضدار ٹی یخ ئنا کچ 04 و لسبیلہ ٹی 10 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے، پنجگور ٹی 03 ڈگری سینٹی گریڈ اندن تربت ٹی 12 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے۔

کوئٹہ ٹی تئو ئٹی نمبی نا کچ 46 فیصد، گوادر 15، قلات ٹی 50 فیصد و جیونی ٹی 17 فیصد کننگانے، تربت ٹی تئو ٹی نمبی نا کچ 26 فیصد، سبی ٹی 49 فیصد و نوکنڈی ٹی 14 فیصد ریکارڈ کننگانے۔

راسکوہ ادبی دیوان بلوچستان نا بنجائی گچین کاریک پورو مسر۔ راسکوہ ادبی دیوان نا پڑو نا رد ئٹ بنجائی گچین کاری ایسر مس۔ دیوان نا مرکزی کونسل سیشن پریس کلب نوشکی ٹی زیر صدارت مرکزی آرگنائزر لالا طاہر خان مینگل ہڈ تننگا، اندن مہمان خاص مسکوہی چیئرمین عابد سلام ئس۔

اجلاس ئٹ نوشکی، کوئٹہ، دالبندین و گرگینہ ہنگین نا مرکزی کونسلر آک و عہدیدار آک اوار ئسر۔ بنجائی گچین کاری کن لالا طاہر خان، پروفیسر نذیر لہڑی و پروفیسر ناصر آ تالان گچین کاری کمیٹی نا اوننگ ئٹ پورو مسر۔

پڑو نا ردئٹ گل زمان گل بنجائی چیئرمین، ملک اکرم مینگل وائس چیئرمین، داد محمد جواد سیکرٹری جنرل، ابراہیم ریکی جوائنٹ سیکرٹری، اسد بلوچ فنانس سیکرٹری، ابراہیم ابرار آڈیٹر، احمد کرار پروگرام سیکرٹری، جمیل فاکرپریس سیکریٹری و سلام اسیرآفس سیکریٹری گچین مسر۔

اندن بنجائی کمیٹی کن لالا طاہر خان مینگل، ارشاد شمیم، علی اکبر، نہال خان لہڑی، پروفیسر نذیر لہڑی، جلیل زیب، ولی حسرت، عرفان دانش، عابد سلام گچین کننگار۔

بے کس نیاڑی تیکن شیلٹر ہوم نا ٹہیفنگ، اُرا ٹی بیدادی، سیاہ کاری نا پن آ کسیفنگ نا برخلاف گام ارفنگہ – برانز آن حمیدہ نور و ایلوفتا تران۔

بلوچ یکجہتی کمیٹی نصیرآباد نا کنڈ آن جھٹ پٹ ٹی نیاڑی تے حق تننگ کن برانز و مچی کننگا، ہراٹی حمیدہ نور، ظہیر بلوچ، نورمیمن، حکیم بلوچ، مدیحہ نور، نادیہ، عاصمہ تون اوار ایلوفک بھلو کچ اسیٹی بندغ آک اوار ئسر۔

برانز ئٹ تران کریسہ حمیدہ نور پارے کہ نیاڑی تے حق تننگ المی مسونے، سرکاری و نیم سرکاری ادارہ آتیٹی بشخ تننگ، بے کس نیاڑی تیکن شیلٹر ہوم و دارالامان نا ٹہیفنگ، اُراٹی بیدادی و سیاہ کاری نا پن آ اوفتے کسیفنگ نا برخلاف گام ارفنگ المی ءِ اندن چناتے اسکول نا وڑ ئٹ بنماسی تعلیم تننگے، و نیاڑی تا خواننگ نا حق اکن عمل کرفیر ہراکہ ریاستی ذمہ واری تا بشخ ئسے۔

او پارے کہ نصیرآباد ڈویژن ٹی سردار بہادر خان وومن یونیورسٹی نا کیمپس ءِ ٹہیفنگ ءِ عمل ئٹ اتیر تاکن زیات آن زیات کچ اسیٹی علاقہ آتا مسڑک تعلیم ہلینگ کیر۔

او خواست کریسہ پارے کہ چُنکا عمر نا برام آتے توننگ کن قانود سخت کننگے و اوستہ محمد ٹی گرلز کالج نا بلڈنگ جوڑ کننگے۔