تربت نا علاقہ ہیرونک ٹی اِرا ورنا تا بے سوب خون نا بر خلاف اوفتا اُرا والاک و علاقہ آن تعلقدار نیاڑی چناک ڈپٹی کمشنر کیچ نا آفس نا مونا برانز و مچی کریر۔

برانز نا راہشونک تربت سول سوسائٹی نا کنوینئر سید گلزار دوست کننگ ئس، برانز کروک آک تدوکا دے تیٹ ہیرونک ٹی نا دروست بندغ آتا دو آن کسفوک آ ورنا تا فوٹو تے ارفیسر و اوفتا ڈودار آتا دزگیر کننگ کن نعرہ بازی کننگ ئسر، و برانز و مچی آن سول سوسائٹی نا کنویںئر سید گلزار دوست، ماہ رنگ بلوچ و درا بلوچ ہیت و گپ کریسہ پاریر ہیرونک ٹی ہرا چناتے کسفیر او مڈل نا طالب علم ئسر اوفتا کسفنگ درندگی نا انتہاء ءِ۔

اوفک پاریر کہ است ہسونی نا ہیت دادے نہ اوفتا خون ئنا سوب آک سما تمار نہ بند و بست ادارہ اوفتا ڈودار آتے دزگیر کننگ کرے، ننے داسکان دا سما اف کہ او ہڑتوما طالب علم آتے انتئے و دیر کسیفے۔

او پاریر کہ دا ہڑتوماک خوانندہ ئسر و اوفتا کس ئتون ہڷ و تس الو اوفتے نادرست بندغ آک بے سوب کسفیر، جون آتے تا خسار و داسکان سما تمتو کہ کسفوکاک دیر ئسر۔

او پاریر کہ بند و بست ادارہ چاگڑد نا دژمن آتا مونا دو بڑز کرینے اوفتا مونا بند و بست اداری نا ہچ ءُ وس اس اف، بندغ آک خلیس و بیم نا گواچی ءُ، بند و بستی ادارہ پنی ءُ ہچ ءُ گڑاس خننگپک۔

اوفک پاریر کہ دمدستی وڑ ئٹ خونی تا پٹ و پول ءِ بناء کریسہ اوفتے دزگیر کننگہ و سزا تننگہ اگہ دن کننگتو گڑا بند و بستی ادارہ نا بے وسی نا بر خلاف برانز کرون۔

اوکان گُڈ ڈپٹی کمشنر کیچ برانز کروکا آتے یخین تس کہ خونی تا پٹ و پول ءِ بناء کریسہ دزگیر کرون، اوکان گُڈ برانز کروک آک چپ مسر۔

ڈاکٹر عنبرین مینگل نا ناول
چراغ نا روشنائی چمشانک ئس

جاچ: ماجد ماجدی

نوشکے بناء غان ہمو چراغ نا وڑ ئٹ مسنے ہرا وختس لگانے تو تینا دامان ءِ چارمہ کنڈ آن روشنائی بشخانے، نوشکے نا ڈغار علم او ادب، دود و ربیدگ، سیاست و گوازی تون اوار قومی بیداری نا پڑ مسنے یاکہ راجی ادب نا شونداری نا پڑ مسنے، دا ہمو ڈغار ءِ ہرا چندی وڑ نا مفکر دانشور تے ودی کرینے ہرا راجی ادب نا پڑا میر گل خان نصیر، عبداللہ جان جمالدینی امیر الملک مینگل، آزات جمالدینی، گودی گوہر ملک، کفایت کرار، خلیفہ گل محمد نوشکوی، میر عاقل خان مینگل، ریکی، بھلو، قیصر خان فقیرزئی، ہندن پین پین، ودی کرینے ساڑی آ وخت ئٹ غمخوار حیات، دستگیر صابر، منیر احمد بادینی، مرید بلوچ، ڈاکٹر عالم عجیب، شہزاد نزیر اتون اوار پین چندیک اریر، اندن نوشکے نا ڈغار نا راجی آ ہر پڑ کہ مسنے اونا خذمت و قربانی تیان کس نمن متنے۔

اینو کنا دوٹی براہوئی ادب نا زالبول نوشتکار اس، گودی ڈاکٹر عنبرین مینگل نا پوسکنا چھاپ مروکا ناول “چراغ نا روشنائی” ءِ، ہرا اوتان کلچر اکیڈمی نوشکے نا کنڈ آن ساڑی آ سال 2020 ٹی شینک مسنے، داکان مست گودی نا پنچ کتاب مالو چھاپ مسنو، ہرافتا پن آک دا وڑ ئٹ ءُ؛ پہاڑی عقاب، چاندنی کی ٹہنی، سہب نا مزل مر اف، پرک آتا بال، اللہ اکبر، چراغ نا روشنائی اوار ءُ۔

ناول “چراغ نا روشنائی” ءِ سرجم خواننگ آن پد ای دا پاوہ کہ دا ناول کل زالبول و زالبول نا حقی آ زند نا رد ئٹ لکھوک ءِ، اصل ئٹ دا ناول ئٹ دا گڑا مونی ہتنگانے کہ اینو نا دور ہرادے علم و ادب و ٹیکنالوجی نا دور پارہ۔ ناول نا تیم دا وڑ ئٹ ءِ کہ اسہ پد تموک ءُ راج ئسے نا وشین پنی ءُ اسہ مسڑ اس خواننگ خواہک ہراڑے مسڑ کن چارمہ کنڈ دود و ربیدہ نا پنٹ، وختس مذہب نا پنٹ، و وختس حیا نا پنٹ علم ہیل کننگ نا کسر ءِ بند کریسہ ہراڑان جوڑ مریرہ، ہموڑے مسڑ نا خواننگ ءِ اسہ گندہ ءُ کاریم اس سمجھسہ رد عمل اس ہم سمجھرہ۔تو دا کل ویل آتیٹی ہمو راج ئنا مسڑ اس خوانک وڑ وڑ ئنا تکلیف و آزاری تے سگیسہ کیک، علم دوئی کننگ خواہک، تینے و تینا مخلوق نا زند ءِ بدل کننگ خواہک۔

ناول نا پلاٹ دا وڑ ئٹی ءِ کہ اسہ اندنو راج ئسینا مسڑ اس ہراڑے مسڑ نا خواننگ ءِ اسہ بھاز گندہ ءُ کاریم اس سرپد مریرہ، مسڑ نا خواننگ آن نفرت و غصہ نا درشانی ءِ کیرہ، دا ہمو راج ءِ ہراڑے اسہ مسڑ اگہ خوانک تو پنچ جماعت آن مونی اوڑکن خواننگ نا کسر بند مریک۔

تو دا ناول ہمو راج ئٹی مسڑ اس تینا باوہ ءِ زیزاریفک و دا پاہک ای خوانوا کنے اسکول ءِ داخل کر تو بھاز پاننگ آن پد اونا باوا بے وس مریسہ امیت کریسہ اودے اسکول ءِ دیک داخل کیک ہراتم دانہ اسکول ئٹ داخلہ مریک تو دا چنا بھاز خوش مریک اونا باوہ اونا کمک ءِ کریسہ اودے اسکول ءِ تینٹ سائیکل آ دیک و اتیک، اندن بھاز آ خواری تیان پد دا مسڑ دہ جماعت ءِ جواننگا نمبر آتون پاس کیک۔

مریسہ مریسہ مسڑ نا مستی ایڈمیشن ءِ اونا باوا شار نا مسن تے کالج ٹی کیک، اسٹ تو داڑے مسڑ نا خواننگ ارٹمیکو مسڑ نا یکتنا پیشن مننگ ایلو جنجال سمجھنگاکہ، تو خیر مسڑ ءِ اونا باوا اسہ اندا امیت ئٹ کالج ءِ داخل کیک کہ کنا مسڑ خوانے ہیل کے، ایڈمیشن نا تہ مننگ آن پد مسڑ تینا پچ مچ آتے ایلو گڑاتے کل ءِ جوڑ کیک پگہ کن کاہک تینا کالج ہاسٹل آ شفٹ مریک تو پگہ سہب کن باوہ تا شارنا لوکل اٹ مسڑ ءِ دریسہ بازار آ کاہک اوکان رکشہ اس کیک و اونا کالج آ سرکیک تا، باوہ تا مسڑ ءِ خدا حافظ کریسہ 500 روپی خڑچ ایتک ولدا موکل کننگ نا وخت آ مسڑ نا خنک خڑینکی مریرہ، وختس او تینا کالج ہاسٹل رومیٹ مسن تیا سر مریک حال حوالی مریک، اولی وار دا مسڑ کالج ہاسٹل لائف تدفنگ ئسکہ ہمو ہاسٹل نا اولی نن تینا لمہ باوہ نا مری آن شام کل تینا لمہ باوہ کن اوغک دا سوب آن او مالو وختس ارا غان مر خواننگ کن انتوسس دا اوڑکن اولی وار اس مر مسوسس اندن مرسہ مرسہ اونا خواننگ مرسہ کیک بھاز تکلیف و محنت ئٹ دیتے تدیفسہ تدیفسہ دوانزدہ جماعت ءِ پاس کیک ولدا تینا اراغئے بریک اراوالاک کل اونا زہیری مریرہ کل شار والاک اونا حال حوال اونا خننگ کن بریرہ، کالج نا چٹھی تے خلق ئٹ تدفک، خلک نا ماحول و زند اودے بھاز دوست بریرہ منہ وخت جوان کاہک اوکان پد اونا ایڈمیشن میڈیکل کالج اسیٹی مون مستی خواننگ کن اونا باوہ کرفک، دا کالج ٹی ماک مسنک اوار خوانرہ داڑے ہاسٹل آک ہر چنا کن اسہ کمرہ اس جتا مریک تو وختس او داڑے خوانک او تینا مست ئنا کالج نا رومیٹ شاہینہ ءِ دا میڈیکل کالج ئٹ ہم خنک تو بھاز گلان مریک، حال حوال کیرہ شاہینہ پاہک تہ نا کمرہ تون خڑک کنا کمرہ ءِ تو شاہینہ او دا مسڑ ہنداڑے خوانرہ، اندن دا کالج نا ماحول خواننگ نا وڑ مست نا کالج آن جتا ڈول مریک، خواننگ، محنت و خواری تیان پد دا مسڑ میڈیکل کالج آن جوانو نمبر ہلیسہ فارغ مریک، تو ولدا کائک تینا خلق مخلوق ءِ، دوارہ خلق ئنا مری آن اودے تینا خلک مخلوق کل بھاز دوست بریرہ، اوفتا کل خلقیک اونا مجلس ءِ بریرہ کارہ، منہ تو خلق ءِ مننگ آن پد 2 سال نا پین ٹریننگ کن اسہ وار ولدا کاہک 2 سال اسپتال داڑے ایڑے ٹریننگ کرسہ و محنت خواری تیان پد ڈاکٹر اس جوڑ مریک، ڈاکٹر مننگ آن پد اونا ڈپٹی تینا خلق ئٹ مریک،۔

داسہ دا مسڑ خلق نا ہر چنا بھلا کل مخلوق نا مونا شرفدار مریک ہر اسٹ اوڑکن مہر کیک اودے عزت ایتک وختس خلق ئٹ بیمار اس مریک تو ہموڑے بریرہ کارہ او کل ئنا تہ علاج ء کیک۔

ناول ئٹ دا ہم اشان تننگانے کہ اسہ نرینہ اس اگہ اسہ کاریم اس کیک تو اگھ اسہ نیاڑی اس خوانک جہد کیک محنت کیک تو او ہم نرینہ تن اوار زند ئنا ہر بشخ ئٹ مونی مرسہ کیک، ایلو داکہ اسہ نیاڑی ئس محنت کے تو او تینا نیاڑی تہ زند نا ہر بشخ نا ویل آتیکن تیار مریسہ مون تس کیک او زند نا ہر پڑا نیاڑی اس بدلی اتیک، او اسہ نیاڑی اس اسہ خاہوت او مخلوق اسیتون اوار اسہ راج ئسے نا شونداری و شرحالی نا راہشون جوڑ مننگ کیک۔

دا ناول کل زالبول و اوفتا خواننگ نا رد ئٹ اسہ سرجم و کسہ اسے ہراٹی پد تموکو راج ئسینا مسڑ اس خواننگ خواہک ولدا دا ہموراج مریک ہرا مسڑنا خواننگ آن بھاز ہز کروکو مریرہ ہموڑے دا مسڑ کل روایت آتے پد خلیسہ ہمت جرت، دلیری و حوصلہ مندی ئٹ خوانک تینا مخلوق ءِ چینج اس اشان ایتک، ناول نا کل کسہ ءِ داڑے دا سوب آن بیان کپنہ کہ نم دا ناول ءِ کل آ خوانبو ولدا نم پو مریرے کہ دا ناول چراغ نا روشنائی ٹی نیاڑی و نیاڑی تا تعلیم نا علم ہیل کننگ نا بابت اخدر سرسہب ءِ کلہو اس اشان تننگا، کہ اسہ نیاڑی اس جہد کے ہمت کے او تعلیم نا کسر ئٹ زوتس سرسہب مرسہ بدلی اتیک، آخر ئٹ دا ناول ٹی پین مونی انت مریک ؟؟

تو اندا امیت ءِ دا ناول ءِ ہمو وخت سرجم پو مریرے ہراتم نم دا ناول نا کل کسہ نا گڈیکو ستر آتے خوانرے۔

رسینگوک حوال تا رد ئٹ مستونگ نا ئٹ ہندو محلہ ٹی سُم کاری نا ویل ئٹی اسہ ورناس بھاز ٹپی مسونے، ٹپی ءِ شہید نواب غوث ہسپتال آ سرکننگانے۔

گیشتر حوال تا رد ئٹ دارو کننگ آن گُڈ ٹپی آ سلال بلوچ کوئٹہ آ رادہ کننگانے، ٹپی آ سلال بلوچ نیشنل پارٹی نا سروک ایماندار جہانگیر بلوچ نا مار ءِ۔

اندن پین حوال ئسے نا ردئٹ کوئٹہ ٹی شاپنگ مال ٹی کاریم نا وخت آ بجلی ہلنگ آن اسہ بندغ ئس بیران مسونے۔

ریسکیو احوال تا رد ئٹ تدوکا دے ہزار ٹاون ٹی ٹہفوک شاپنگ مال ٹی کاریم نا وخت آ 25 سال ئنا محمد یونس ہزارہ نا مار محمد عامر بجلی ہلنگ آن بیران مسونے، جون المی کاروائی آن گُڈ خائوت نا دوٹی تننگانے ۔

بلوچستان نا بھاز آ ضلع غاتیٹ مُد بارن یخ، اندن مشی آ علاقہ آتیٹ زیات یخ مرو – محکمہ موسمیات۔

مُد ئنا حوال تروک ادارہ نا پاننگ نا رد ئٹ زیارت و قلات ٹہ کم آن کم یخ ئنا کچ 02 ڈگری سیٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے، کوئٹہ ٹی کم آن کم یخ ئنا کچ 1 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے، نوکنڈی ٹی 04 ڈگری سینٹی گریڈ و دالبندین ٹی 01 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے۔

سبی ٹی07 ڈگری سینٹی گریڈ و بارکھان ٹی 05 ڈگری سینٹی گریڈ کننگانے۔ گوادر و پسنی ٹی کم آن کم یخ ئنا کچ 15 جیونی ٹی 12، و اوڑمارہ ٹی 13 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے۔

خضدار ٹی یخ ئنا کچ 04 و لسبیلہ ٹی 10 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے، پنجگور ٹی 03 ڈگری سینٹی گریڈ اندن تربت ٹی 12 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کننگانے۔

کوئٹہ ٹی تئو ئٹی نمبی نا کچ 46 فیصد، گوادر 15، قلات ٹی 50 فیصد و جیونی ٹی 17 فیصد کننگانے، تربت ٹی تئو ٹی نمبی نا کچ 26 فیصد، سبی ٹی 49 فیصد و نوکنڈی ٹی 14 فیصد ریکارڈ کننگانے۔

راسکوہ ادبی دیوان بلوچستان نا بنجائی گچین کاریک پورو مسر۔ راسکوہ ادبی دیوان نا پڑو نا رد ئٹ بنجائی گچین کاری ایسر مس۔ دیوان نا مرکزی کونسل سیشن پریس کلب نوشکی ٹی زیر صدارت مرکزی آرگنائزر لالا طاہر خان مینگل ہڈ تننگا، اندن مہمان خاص مسکوہی چیئرمین عابد سلام ئس۔

اجلاس ئٹ نوشکی، کوئٹہ، دالبندین و گرگینہ ہنگین نا مرکزی کونسلر آک و عہدیدار آک اوار ئسر۔ بنجائی گچین کاری کن لالا طاہر خان، پروفیسر نذیر لہڑی و پروفیسر ناصر آ تالان گچین کاری کمیٹی نا اوننگ ئٹ پورو مسر۔

پڑو نا ردئٹ گل زمان گل بنجائی چیئرمین، ملک اکرم مینگل وائس چیئرمین، داد محمد جواد سیکرٹری جنرل، ابراہیم ریکی جوائنٹ سیکرٹری، اسد بلوچ فنانس سیکرٹری، ابراہیم ابرار آڈیٹر، احمد کرار پروگرام سیکرٹری، جمیل فاکرپریس سیکریٹری و سلام اسیرآفس سیکریٹری گچین مسر۔

اندن بنجائی کمیٹی کن لالا طاہر خان مینگل، ارشاد شمیم، علی اکبر، نہال خان لہڑی، پروفیسر نذیر لہڑی، جلیل زیب، ولی حسرت، عرفان دانش، عابد سلام گچین کننگار۔

بے کس نیاڑی تیکن شیلٹر ہوم نا ٹہیفنگ، اُرا ٹی بیدادی، سیاہ کاری نا پن آ کسیفنگ نا برخلاف گام ارفنگہ – برانز آن حمیدہ نور و ایلوفتا تران۔

بلوچ یکجہتی کمیٹی نصیرآباد نا کنڈ آن جھٹ پٹ ٹی نیاڑی تے حق تننگ کن برانز و مچی کننگا، ہراٹی حمیدہ نور، ظہیر بلوچ، نورمیمن، حکیم بلوچ، مدیحہ نور، نادیہ، عاصمہ تون اوار ایلوفک بھلو کچ اسیٹی بندغ آک اوار ئسر۔

برانز ئٹ تران کریسہ حمیدہ نور پارے کہ نیاڑی تے حق تننگ المی مسونے، سرکاری و نیم سرکاری ادارہ آتیٹی بشخ تننگ، بے کس نیاڑی تیکن شیلٹر ہوم و دارالامان نا ٹہیفنگ، اُراٹی بیدادی و سیاہ کاری نا پن آ اوفتے کسیفنگ نا برخلاف گام ارفنگ المی ءِ اندن چناتے اسکول نا وڑ ئٹ بنماسی تعلیم تننگے، و نیاڑی تا خواننگ نا حق اکن عمل کرفیر ہراکہ ریاستی ذمہ واری تا بشخ ئسے۔

او پارے کہ نصیرآباد ڈویژن ٹی سردار بہادر خان وومن یونیورسٹی نا کیمپس ءِ ٹہیفنگ ءِ عمل ئٹ اتیر تاکن زیات آن زیات کچ اسیٹی علاقہ آتا مسڑک تعلیم ہلینگ کیر۔

او خواست کریسہ پارے کہ چُنکا عمر نا برام آتے توننگ کن قانود سخت کننگے و اوستہ محمد ٹی گرلز کالج نا بلڈنگ جوڑ کننگے۔

مہر

نوشت: شبیر بلوچ

دی بلوچستان پوسٹ

جواننگا سوچ و مخلصی نا  عمل آن پد مزل نا کنڈ نا خبر مرے یا کوئی رند ، سیخا یا آسرہ اس مرے تو انسان و کنڈا تینا ہر ممکن کوشست ءِ کرسا وختس پند تو وخت اس اُلاخ سے نا کمک اٹ رمب رمب یا بھاز جاہ ایشکامی اٹ ہمو مزل نا کنڈا سر ہلنگ کن تیاری کرسہ کیکک۔ ود نا کسر اٹ انت کہ سختی مرے و کل ودے ود نا گواچن آ کسر آن ہڑسنگ کننگ کپسہ۔ اگر ود گواچنی مزل ءِ پہہ مننگ نا  جوان ءُ نظریہ ئسے نا رندٹ ءِ، ود مزل ءِ سر مننگ ءِ زند نا  اصل مقصد سرپد و ہندا کوشست ٹی مریکک کہ مزل ءِ ہمر دوئی کیو تینے و بروکا تینا مخلوق ءِ فریشان حالی آن  بچفیو۔

بلوچستان نا دھرتی مہر ءِ پوہ مروک، اوکان پد مہر ءِ است دیری اٹ شون تروکا تا دھرتی مسنے دا دھرتی نا زیہا رہینگوکا ہر اسہ بندغ، ساہ دار، خل، مش و بوچ نا جتا و رنگ ئسے جتا جتا زند ءِ ہیل تننگ نا مہر تو اوار کسر ارے۔ و دا کل مہرستان نا وجود نا بشخ ءُ۔

بلوچ ڈیہہ وفا و مہر نا دھرتی مسنے و تینا ہر چنا ءِ دا کسر ءِ نشان ترسہ کرینے مہر ءِ پوہ مننگ اسہ جتاو عمل ئسے ولے مہر ءِ مہر اٹ ودی مروکا جوان پوہ مننگ کیکک۔

مہر لس مفک کہ اِرغ دِیر یا ایلو آتیانبار بدل مرسہ کے۔ مہر اسہ خواست اس ہمو وخت ارے کہ نن بے مہر ودی مرین داتو مننگ کپپک ولے وجود نا بشخ ئسے، خواست نا لوز گڑا کم وجود نا بشخ زیات کاریم اٹ ہتنگک۔ و وجود زمین ءِ و زمین کل وفا و مہر آتیان برڑ انگا مہر ءِ۔ زمین گواچن آ وجود ءِ و وجود نا مرکز ءِ ہرا مہر ءِ اسہ جاہ سلنگ کہ بیوس کپک ولے انداخہ مہر ءِ مہر نا معیار ءِ بڑز کیکک کہ پین وا پوسکنو خواہش وختس مفک و داخہ در مہر نا تہٹی ہننگ کہ قبول کننگ نا ایسری حد ءِ سر مروئی مریکک۔

شاید کہ عملی جہان ٹی دا بیرہ ہیت و ایلو ہیتاتان بیدس ہچ مفس انتئے داڑے ہر کس تینا خواست نا خاص اٹ مہر ءِ اُرک۔ مہر ءِ بدل کننگ کہ جتاو بہانہ و سوب اس پٹنگ نا رند اٹ مریکک تو قبول کننگ مشکل مریکک کہ امر اسہ بندغ سے داخہ در قبول کیو کہ اوڑان بیدس پین کس نا خیال ام مف۔ دا ضد مف اگہ قبولیت مرے تو بھاز آسان ءِ۔

زمین نا مہر تو اندنے کہ ہراڑے ودی مرین و جاگہ ننا مہر نا ردئٹ اسٹ مریکک تو انتئے ننے ودی مروکا ڈیہہ کل ڈیہہ تیان زیات دوست بریکک و ہمو ڈیہہ نا رند اٹ تینے مِش کننگ کہ ہم تیار مرینہ زمین نا مہر اگر بندغ نا مہر ءِ ودے بدل کننگ کہ قبولیت نا ذہن ٹی ہم مفک حالانکہ زیبائی نا معنی ءِ جہان نا خن ٹی اُرس تو نا زمین آن بیدس پین جہان ٹی مچ زیبائی مریکک ولے نیکہ زیبا نا جند نا وجود نا مرکز مریکک تو وجود نا مرکز ءِ و نا تہہ اسکا پوہ مننگ کہ ہمو قبولیت مریکک ہراد نا سوب آن نا جند نا وجود نا ہر گڑا مریکک چاہے بارن پالن مرے ڈھکال و بشام ولے نیکہ کل آن زیات نا جند نا وجود نا مرکز مریکک۔

تو اندن اگر محبوب بندغ ہم زمین نا خاسٹ یا دن پان نا جند نا وجود نا خاسٹ خڑک مرے نے آن تو ود آن بیدس زیبا ءِ گوکہ نظر تو برو ولے قبولیت نا سوچ و حد ءِ سر مننگ کپرو اخس محبوب نا نیکہ و نی اخس تینا محبوب کہ محبوب اس۔

مہر نا شکل و صورت ایلو کبینی سبکی تو ہچ کاریم اس مفک مہر بس مس تو مریکک مہر کس نا مال دولت شان شوکت نا محتاج اف اسہ انسان سے آن ہلیس کہ بوچ درخت کل تو مہر نا جتا جتا ءُ رنگ مننگ کیک ولے مہر نا پیدا مرو کا روتہ اسہ نا اسہ جاگہ آ اسہ جاہ اندن مریکک کہ اوکان جتا کننگ نا تا کس سوچ ہم خلنگ کپک۔

مہر لپوسی نا علامت مس تو او مہر کم جوفہ زیات مریکک گڑا جوفہ پورا مس تو مہر مدا مدا مُری نا کسر نشان ترسہ کیک۔ مہر نا لوز اندا خاطرا آزموندہ کرینن کہ مخلوق اندا جوفہ ءِ انتئے مہر سرپد مریک۔

لمہ وطن مرے یا محبوب یا خدا ہرا وخت و تا یامٹ پین مہر تروکاتا تا مہر استے دیر کرے تو و است نا خواہش اس مریکک کہ پوسکنا مہر ءِ تینا مہر تروکا تے جاگہ ایتک۔ و وخت دن پاننگ کینہ کہ ننے اسل و بندغ، سہدار یا زمین تو مہر مننگ کپک کہ ننا مہر بدل مرسہ کے۔

مہر نا رنگاک بھاز جتا ءُ و مہر اسہ اندنو جہان ئسے کہ اود نا ہر رنگ نا جتا و زند ئسے ولے بھاز جاہ لپوسی مہر ناعلامت مفک و نقصان ہم ایتنگ کیکک۔ و مہر ءِ بدنام ہم کننگ کیکک۔ و مہر کم خواست زیات مریکک نن مون پہ مون تینا خواست ءِ کس ءِ پاننگ کپنہ تو مہر نا پن ءِ بدنام کینہ و خواست ءِ ہلنگ آن پد و مہر تروکا آن مر مرسہ کینہ۔

مہر اسل رنگ ءِ زند نا، مہر وفا ءِ و مہر ہی فنا و فدا نا درجہ ءِ ایتک۔ مہر ہی مریکک ہرانا زند نا مقصد ءِ تینے مِش کننگ اس کا جوڑ کیک۔ ہمو مہر ہی اسل مہر ءِ گڑا ثابتی اٹ ہمو مہر اٹ رہینگنگ ہی مہر نا اصل تعریف مننگ کیک۔

مہر ءِ ضد اٹ توننگ نا جاگہ غا قبول کروئی مریکک، قبول کننگ اندن کہ اونا ہر ہر زرہ نا تہہ اسکا ودے پوہ مننگ نا کہ گڑاس جوفہ اسٹ تو گڑاس ایلو آن و گڑاس ءِ نا انتظار اٹ زند ءِ مچ گزریفنگ۔

پین جاگہ تا مہر آن اوخس  واقف افٹ ولے لمہ وطن اسہ سبخ اس تسنے کہ مہر ءِ قبول کر کل جاہ تا کل نا زیبائی ءِ قبول کر، کل تو جوان رہینگ ولے نیکہ فنا و فدا مروکا بندغ، خیال یا زمین یا نا وجود نا بشخ اسٹ مریکک۔

مہر لکھنگ اٹ واضح مننگ کپک مہر ءِ پوہ مننگ کہ جواننگا عمل نا جہان نا بشخ جوڑ مروئی تمک اوکان پد خلوص وار مرے اتون تا تو و پین سوگہو کننگ مریکک اوکان مستی اگہ جوانو خیال اس وار مرے تو و سوگہوی ءِ کس پرغنگ کپک دا کل نا مننگ آن پد فدا و فنا نا درجہ ملنگ کیکک۔ فدا مننگ ہیت اٹ مفک و ہیت کننگ اٹ کس فدا مفک خیالی جہان آن پیشن ہم جہان اس ارے ہرادنا تہٹی اسل مہر ءِ ہراکان پدا محبوب زمین و نظریہ بدل مفک چاہے یا مٹ انت کہ لالچ و خواست مرے یامٹ انت کہ پین ہیت مرے کسر اسٹ و ہمو کسر نا کاریم تیکن سہب شام وضو تو سلوئی تمک ہراد نے پین کنڈ آتیا لپوسی آن بچفک ہم و مستی کل کہ کسر یلہ تیکک۔

بھاز جاگہ آ دن خوڑت سلینگ ءِ ضد پارہ ولے اگہ دا مثبت ءُ ضد ئسے تو انقلاب اندادے و اندا بدل کننگ کیک۔ است خلکنی جوانو عمل سے انسان دوستی نا علامت ءِ ولے کسر نا جواننگا خبر مرے مزل خبر مرے مزل وجود مرے مہر و مزل اسٹ مریر تو مہر و مزل ایسکا زندہ اُس بدل مننگ کپسہ ہرا وخت روح بچا تو بہ تاریخ نا بشخ جوڑ مننگ کیک۔

امر کہ ارے او ڈغارے کنا

نوشت: حفیظ شہزاد

دی بلوچستان پوسٹ

تینا خاک  تینا مِش تینا ڈغار تون مہر کروک ہرکس  مریک ولے گڑاس بندغ اندن ءُ ہم اریر ہرا تینا ڈغار نا مِش و تینا خاک ءِ تینا وجود تکرہ۔ ہرافتیٹ اندا احساس ارے کہ دا خاک ہرا شہیداتا خاک پاننگک ہرا خاک اکن ننا ورناک تینے ندر کننگ ءُ بھلو وخت ئسے آن  اینو اسکان ندر مننگ ءُ۔

ای امو ڈیہہ ئنا مفکر ئسے نا ذکر ءِ کیوا ہرانا پن شرفدار حمید عزیز آبادی ءِ، ہرا ہچ ءُ سفت ئسے نا محتاج اف ولے امو احساس و امو استخوائی تینا کسر شون کہ گڑاس نوشت کننگ تینا حق و فرض سرپد مریسہ امو جوزہ غاتے اُست آن دوی اسکا ولدا قلم نا نوک آن کاپی نا پنہ غاتئے نوشت کننگ ءِ بِناء کرے۔

کہ لگوک ءِ  ہر جاگہ آ خاخر زراب
امن  کن  اروک ءِ  کنا   دا ڈغار

تینا  ڈغار تون میر کروکا  آبادی صاحب تینا عنوان و ٹائٹل تون اوار تینا غزل آتیٹی ہم امو ڈغارے نوشت کرینے  ہرا جنون ہرانا زباد اونا ہر شعر آن پیشن مریسہ مُچا راج ءِ  پلویڑ کیک:

پند برجاہ   لڑ مُستی  روان
عاشق آتہ  قافلہ   مُستی  روان

واپسی نہ  کُل  کشتی تے  اوشن
مسونے   دا  فیصلہ   مُستی روان

تینا مخلوق و تینا ورناتے جوزہ بشخسہ اندا کلہو ءِ درشانی کرینے کہ نُما پند خواریک نُما امو میہر ءُ عشق نا کسہ آتے بیان کیرہ کہ  دا فیصلہ ننا بُن پیرہ غاتئے کہ کشتی ءِ اُشبو ولدا بروئی اف منزل اسکا سر خلوئی ءِ:

لُوچ لنگڑ  خوار زار  آتا وطن
لُمہ نا  اے گُم  گار  آتا  وطن

سیا انگا  جمرّ تفوک ءِ کاٹم آ
سیل نا نن گُگ تہار  آتا وطن

                                                   *

سرزمین نا  کنا  اَر چُنا نت شپاد
بے گڑر بینگُن  ءِ خوار زار انتظار

ای ئسے دڑد ئس باز کُڑمبی ئٹ محسوس کیوا  ہرا  عزیز آبادی صاحب استا اُست ئٹی ارے یقیناَ شاعرے راج ئنا آدینک اندا وجہ غان پارینو کہ اُو تینا راج ئنا ڈکھ فریشانی لنگڑی ملاسی تا کسہ غاتے امو سامراج اسکا  سر کہ ہرا ننا پیہن و خیسُن تا نیام ئٹ ننے لوچ و لنگڑ تخانو۔

محترم تینا فکر نا کُڑمبی ءِ بیان کرسہ راج ئنا باتی تیان سوج ئس کرینے کہ:

نے لُوچ لنگڑ  شپاد  لکھیو
ہرا تم اسکان  پراد  لکھیو ؟

قوم ئنا ورنا امیت ءُ جوزہ غاتے  ہرا وخت اسکان خاچوک ہلوس بے وخت ئس نن پارینا کہ نوجوان تیٹی علم نا کمی مسونے  پُہہ متنو داسہ شُکرے خنی مسورے زانت و تعلیم آن واخب مسورے داسہ ہم نن نُمے لوچ لنگڑ شپاد لکھن یا دا شپادی ءُ لنگڑی ئے ایسر کیرے؟

تینا دھرتی نا باتی تا دڑداتے  آتے خن تیٹی خننگ آن پد اُست نا لار ءِ کشیسہ نوشت کرینے:

اُشیسہ نی   کنے یکا   خلیسہ  نی کنے کاسہ
کنا دا اُست ءِ نادان آ بلوچستان سمجھانُس

                                     **

راج ئنا ئسے اندنو بیوسی و لاچاری ئس مونا ایسُنے ہرا ننا مخلوق نا ہر بندغ تون مرسہ کرینے و مننگ ئٹی ءِ ہرادے بیوس آ راج ئنا باتیک چُپ چُپ گدریفنگ ئٹی ءُ:

کنا  خلق ئٹ کنے  پاہک
ہرادے  نا  شناختی کارڈ

یقیناَ دا اُست نا امو لارے ہرادے ہر بندغ محسوس کیک ولے امو خُلیس و بیم آن کشنگ کپک تا ولے شاعر آدینک مرسہ نشان ایتک۔ ایلو راج ئنا شاعر تون مخاطب مرسہ پاہک:

معتبر دانشورے شاعر ولے
جونی آتے راج ئنا دستار کیک

نی راج ئنا سفیر اُس روشن آ چراغ اس ولے امو خونی آ سردار نا حیثیت ءِ ایتسہ؟

ہسمفر  ہورہ  و  گروک آتا
کانہ نن مون آ اے بروک آتا

نم بفیرے   نما  خدا حافظ
انتظار اف  ننے سلوک  آتا

وطن تون مہر کروکا شاعر تینا راج ئنا غازی تون مابت نا درشانی راج ئنا باتی تون کریسہ پاہک نن ہورہ گروک آتا امو کڑد آن خوش ہرادے او برجا تخانو نن یکا اوفتا کڑدئے جوانو نظر ئسے ئٹ اُرانن اُو ارون نن کسر شون آ سنگت آکو پارینے نم بریرے یا بفیر نن اوفتا بخیر آ ضرور کانا۔

وطن نا شاعر حمید عزیز آبادی صاحب نا پین کتاب آک ہم شنک مسونو ایلو کتاب آک کنا نظر ان گدرینگتنو دا کتاب ءِ ہراتم ای خواناٹ کنے اندا احساس مس کہ آھو وطن تون مابت کروک ءُ شاعر داسکا ارے ہرا تینا خیال سوچ و فکرے بیرہ وطن کہ وقف کرینو ہراتے ہچو وہم و خلیس ئسے نا چُڑت اف ہراک بیرہ تینا قلم نا نوک ءِ وطن کہ سدخہ کرینو حمید عزیز آبادی صاحب کن مون مسُستی دعاگو اُن کہ اونا قلم پین اندن ءُ موتی ئتے ہراتا خوشبو آن کنا ڈغار نا وجود ترو تازہ سلے۔ اسہ نظم اسیتون تینا ہیت آتے ایثر کیوہ:

اے کنا لمہ وطن نے انت پاو؟
نے ہرا پن تیٹی ای نازفیو پا
یا نے نوشت کیو پارخمار آتا وطن
یا سفت ئٹ پاو نے کوہ ہسار آتا وطن
زیبا وطن یا نے نوشت کیو
گم گاراتا وطن؟